Z wudaća: pjatk, 17 měrca 2017
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Za wuchodne ministerstwo

Rostock (dpa/SN). Šef frakcije Lěwicy w zwjazkowym sejmje Dietmar Bartsch žada sej wuchodne ministerstwo. 27 lět po politiskim přewróće je hišće mnoho rozdźělow mjez wuchodom a zapadom Němskeje. Jako přikłady mjenuje wón w dźensnišim wudaću­ Ostsee-Zeitung hospodarstwo, mzdy, renty a infrastrukturu. Nowe ministerstwo měło wšitko hromadu wjesć. Mjenowane žadanje je jedyn ze zaměrow, kotrež chcył Bartsch, nastanje-li po wólbach zwjazkoweho sejma­ 24. septembra koalicija z SPD, zwoprawdźić.­

Memorandum podpisałoj

Moskwa (dpa/SN). Bayerska a Ruska chcetej přichodnje nastupajo kulturne dźěło wušo hromadźe dźěłać. Na to dojednaštaj so dźensa bayerski kultusowy minister Ludwig Spaenle (CSU) a jeho ruski­ kolega Wladimir Mjedinski w Mo­skwje. Wobaj podpisaštaj memorandum wo spěchowanju we wobłukach hudźba, dźiwadło, reja, film, tworjace a dekoratiwne wuměłstwo, wuměna wustajeńcow a škit kulturneho herbstwa.

Israel Syrisku nadpadnył

wozjewjene w: Politika
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Lubuje serbsku kulturu a Łužicu

Zetkanje z pianistku a wučerku na hudźbnej šuli Ginu Hentsch

Při dešćikojtym zymnym wjedrje wopušći 53lětna Gina Hentsch swoje Budyske by­dlenje njedaloko tachantskeje cyrkwje a dźe do domu Serbskeho ludoweho ansambla. A dypkownje dóńdźe na dorěčane zetkanje k rozmołwje.

Chcu wjace wo žonje wědźeć, kotraž hižo mnohe lěta tež w Serbach kulturne skupiny na klawěrje přewodźa, z wulkim angažementom a ze zahoritosću serbsku kulturu spěchuje. Hakle njedawno, kónc zašłeho lěta, je wona na nazymskimaj koncertomaj w Chrósćicach Serbski muski­ chór Delany a w Njeswačidle chór Budyšin­ přewodźała. A připosłucharjo adwentneho­ koncerta 1. serbskeje kulturneje brigady pod nawodom Friedemanna Böhmy dožiwichu ju w Budyskej Michałskej cyrkwi hromadźe z chórom gymnaziastow na pišćelach hrać. „Dźěłam rady ze serbskimi ćělesami“, praji rodźena­ Rumunka.­

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
Naprašowanje za mało znatym topinamburom dale a bóle přiběra. Rědka zelenina rosće mjez druhim tež na honach błótowskeho biozawoda Schöneiche w Błótach. Hišće pak su pola přewłóžne, zo móhli tam žně zahajić. Jednaćel Christoph Frehn wjeseli so na mnohe dule topinambura a je hižo raz někotre z nich wurył. Foto: dpa/Patrick Pleul

wozjewjene w: Politika

Stota wosebita wustajeńca w Choćebuskim Serbskim domje

Hdyž Serbska kulturna informacija Lodka w Choćebuzu z wosebitymi kartkami a plakatami na wotewrjenje swojich wustajeńcow w Serbskim domje přeproša, pokazuja wone stajnje typiski wobraz wuměłca abo wuměłče. Při nětčišej wustajeńcy pak je na přeprošenjach a plakatach 50 motiwow wotćišćanych! A to ma swoju přičinu. Tale wuměłstwowa přehladka je jubilejna, hižo stota po lěće 1992, po tym zo běchu Lodku w Choćebuskim Serbskim domje w měrcu před 25 lětami wotewrěli. Tehdy běchu sobudźěłaćerki Lodki ideju zrodźili, tam kóžde lěto štyri wustajeńcy pokazać.

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo

Rozmołwa ze serbskim komponistom Ulrichom Pogodu

Serbski komponist Ulrich Pogoda, by­dlacy w Choćebuzu, je aktiwny hudźbutwórc. Wo nowych projektach a dalšich předewzaćach je so z nim Alfons Wićaz rozmołwjał.

Před třomi lětami sće za inscenaciju Budyskeho NSLDź wo Alojsu Andrickim „Chodźić po rukomaj“ zajimawu hudźbu stworił, kotraž je připosłucharjow putała.

U. Pogoda: Kruch a hudźba běštej wěnowanej 100. narodninam martrarja Alojsa Andrickeho, kiž je při wšěch represalijach swojej nutřkownej poziciji a přeswědčenosći swěrny wostał a zmužity był. Wón je nam Serbam jara sylny symbol. Tole chcych tež w swojej hudźbje zwuraznić. Sym tuž jara wjesoły, zo bu twórba tak derje přiwzata.

Na čim jako aktiwny hudźbutwórc tuchwilu dźěłaće?

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Trump resistentny?

Berlin (dpa/K/SN). Zwjazkowa ministerka za hospodarstwo Brigitte Zypries (SPD) radźi, na hroženja prezidenta USA z „America first“ sćerpliwje reagować. „Wuchadźam z toho, zo Donald Trump njeje resistentny napřećo dobrym radam“, ma wona za to. Kanclerka Angela Merkel (CDU) jemu zawěsće něšto rjeknje, hdyž so dźensa z nim we Washingtonje zetka. Trump bě jako prěni prezident připowědźił, z protekcionizmom a chłostanskimi cłami USA dowjesć zaso na čoło swěta. A jeli wón chłostanske cła woprawdźe zawjedźe, ma Zypries přeco hišće tež skóržbu před swětowej wikowanskej organizaciju WTO za móžnu. „A to njeby prěni raz było, zo Donald Trump na sudnistwje zwrěšći“, ministerka­ přispomni.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Swojorazne pućowanske dožiwjenja

Zajimawa kniha rodźeneho łužiskeho wuměłca Reinharda Royja

Dóńt to wuměłca: Doma je lědma znaty, ale zwonka wuskeje domizny připóznaty a chwaleny. Z Reinhardom Royjom ma so nimale tež tak, njeby-li so wón sam prezentował na wustajeńcach a galerijach w Zgorzelecu a Zhorjelcu a šěršeje domizny na jednej, w New Yorku, Łódźi, Berlinje, Frankfurće nad Mo­hanom na tamnej stronje. Jeničce w pjeć lětach na nimale štyrceći wustajeńcach a galerijach – to je wjace hač kedźbyhódna přitomnosć na wuměłstwowej scenje našich dnjow a je indic připóznaća.

Reinhard Roy, rodźeny 1948 w Klětnom, syn serbskeho komponista Hinca Roja, nječini rowjenkam přistup k swojim twórbam runjewon lochki. Mjenuje dźě wón sam dypkowy raster jako swój charakteristiski srědk zwuraznjenja. Jednorje prajene: Je sej za swoje tworjenje raster wunamakał. Raster dawa jemu, kaž přiznawa, wěste móžnosće. „Wužiwam“, tak wón piše, „tónle zhotowjerski element za to, zwobraznjeć rumowe skutkowanje na płoninje.“

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Chóraj zasłuženy přiklesk žnjałoj

Serbske spěwy w błótowskim Lubinje zaklinčeli

Pod hesłom „Serbske spiwy“ móžachmy 3. měrca dožiwić zhromadny koncert chórow Serbskeho ludoweho ansambla a Delnjoserbskeho gymnazija Choćebuz na Paula Gerhardtowym gymnaziju w błótowskim Lubinje. Bohužel je so ličba přisłucharjow nimale runała ličbje akterow na jewišću, štož njeje optimalne za koncertnu atmosferu. Moderaciju mějachu Annika Spießec, Annemarie Voigtec a Jack Schwietzer. Škoda, zo stej holcy připowědźe přespěšnje přednjesłoj, pod čimž zrozumliwosć ćerpješe.

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo
pjatk, 17 měrca 2017 13:00

Strowota ludźi njeje wohrožena

Baršć/Brożek (dpa/K/SN). Analyzy powětra z kónčin hižo tydźenje trajaceho žehliweho wohenja na pólskej stronje wupokazuja, zo smjerd a kur strowotu ludźi njewohrožujetej. Wot specialistow firmy BASF zwěsćene hódnoty cyanowodźika (Blausäure), słoneje kisaliny (Salzsäure) a chlora su pod postajenymi normami. Powětr běchu w Baršćanskej kupjeli a we Wjelikich Bóžemyslach (Groß Bademeusel) měrili. Njedaloko pólskeje wsy Bro­­że­ka pali so hižo dlěši čas recyclowanišćo 25 000 tonow plastowych maćiznow.

wozjewjene w: Politika

Premjera w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle

Lětuša hornjoserbska inscenacija za hłowny dom Budyskeho dwurěčneho dźiwadła njese napjatosć we sebi: Z Choćebuza pochadźacy dramatikar Oliver Bukowski­ (lětnik 1961) je wukubłany fi­lozof a psychologa – a wón poskića přihladowarjam k rozmyslowanju pohnuwacu nowu hru z titulom „Za brězami“.

wozjewjene w: Kultura & wuměłstwo

nawěšk