Duša hry su lajscy dźiwadźelnicy

srjeda, 12. julija 2017 spisane wot:

Lěta 2012 dožiwi 1 200 přihladowarjow prěnje Krabatowe swjedźenske hry, lětsa bě jich 9 000. Ulrike Herzger je so z direktorom Peterom Siebecku rozmołwjała.

Dopominajo so na započatk, što mysliće?

P. Siebecke: Přeco zaso so dźiwam. Tajki wuspěch njebě wotwidźomny. Wšako bě Krabatowa powěsć jako dźiwadłowe předstajenje poprawom jenož wizija bywšeje Čornochołmčanskeje wjesnjanostki Gertrud Wincarjoweje. Wona so na mnje wobroći, jako njenatočichu znaty Krabatowy film, kaž bě wotpohladane, w Čornym Chołmcu. Bě to jeje zahorjaca energija, z kotrejž mje natykny.

Sće tehdy Krabatowu powěsć hižo znał?

P. Siebecke: Mój ze synom-awtorom Alexanderom dyrbjachmoj so z njej zaběrać, wosebje tež ze serbskimi tradicijemi. Wuwiwachmoj koncept „wjes hraje dźiwadło“– lajkojo hraja hromadźe z profijemi. To spožča atmosferje nošny charakter. Woni su duša stawizny a wotbłyšćuja wjesnu awtentiskosć w serbskich nałožkach – kaž su to spěwy, reje, narodna drasta a zdźěla samo serbska rěč. To je to, štož wopytowarjo chcedźa a čehoždla su so Krabatowe swjedźenske hry z tajkim z kultom stali.

Kreatiwny eksperiment

wutora, 11. julija 2017 spisane wot:

18. a 19. awgusta wotměje so na Ralbičanskej wyšej šuli wosebita dźěłarnička. Měrćin Weclich je so z hłownej organizatorku, kubłanskej referentku Domowiny za młodźinu Rejzku Krügerowej, wo tym rozmołwjał.

Što stej sej Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu a Budyska župa z dźěłarničku předewzałoj?

R. Krügerowa: Přewjedźemy zarjadowanje hłownje za młodostnych, ale tež za młode maćerje, hdźež móže sej kóžda na zakładźe serbskich elementow suknju šić. Budźe to na kóždy pad kreatiwna wěc, hdźež budu so wšitcy najprjedy ze ze serbskej drastu rozestajeć. To rěka, zo hladaja, wo čo poprawom dźe, što so kak wužiwa. Za nawod smy serbsku designerku Štefi Hanušowu zdobyli.

Organizujeće tajke zarjadowanje prěni króć. Kak sće na to přišli?

Nowa appza prawopis

wutora, 04. julija 2017 spisane wot:

Nowu hornjoserbsku prawopisnu kontrolu je Serbski institut njedawno pod adresu www.soblex.de k dispoziciji stajił. Cordula Ratajczakowa je so z dr. Sonju Wölkowej rozmołwjała.

Tež za mobilne nastroje dawa nětko nowa aplikacija (app) za prawopis?

S. Wölkowa: Wot 1. julija je polěpšena aplikacija za mobilne nastroje z androidnym systemom pod mjenom „soblex – prawje pisać“ přistupna. Wona wudospołnja hižo wot lěta 2015 wobstejacy poskitk „Prawje pisać“ a dowola spěšny přistup k hornjoserbskej prawopisnej kontroli kaž tež offline-wužiwanje jeje słowoskłada. Je to pendant k aplikaciji za iPhone wot firmy Apple. Za iPhone je to hłownje Wito Bejmak a za androidny system Bernhard Baier wuwił.

Sće prawopisnu kontrolu za wjacore aktualne programy wuwili, tež modul za Microsoft Office 2010 a 2013 předleži. Čehodla­ pak njeje to za aktualne programy Microsoft móžno?

Zajim za Serbow přemóžacy

štwórtk, 29. junija 2017 spisane wot:

Mišnjanska ewangelska akademija přeproša wot jutřišeho hač do 2. julija na konferencu „Wot Błótow hač k Łužiskim horam – serbske zetkawanja“, kotruž přewjedźe w klóštrje Marijinym dole we Wostrowcu. Cordula Ratajczakowa je so ze studijnej nawodnicu akademije dr. Kerstin Schimmel rozmołwjała.

Kak sće mysličku konferency zrodźili?

K. Schimmel: Ideju mějachmy hižo dawno. Pohlad na wuchod je nam jako Mišnjanskej ewangelskej akademiji jara wažny a smy hižo wjacore zarjadowanja našim wuchodnym susodam wěnowali. Z poradźowarjom dr. Hansom-Christianom Treptu, bywšim docentom polonistiki na Lipšćanskej uniwersiće, pak sej prajachmoj, čehodla přeco do daliny, móžemy so tež raz w bliskosći rozhladować, a to po Serbach. Sym w Flensburgu studowała a mnozy moji komilitonojo běchu Frizojo a přisłušnicy danskeje mjeńšiny. Tak sym zhromadne žiwjenje z mjeńšinu zwučena a mam je zdobom za jara wažne. Na sewjeru su Frizojo a Schleswigčenjo kaž sól w poliwce. Małe kultury žiwjenje wozrodźeja. Nimo toho je so mój nan w Baršću narodźił.

Z kotrymi temami chceće so rozestajeć?

Čim wjac jich je, ćim lěpje

štwórtk, 22. junija 2017 spisane wot:

Domowina podpěruje wobydlersku iniciatiwu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin Minority SafePack­ wo lěpši škit mjeńšin. Za to je milion podpismow trěbny. Wo tym, kak chcedźa iniciatiwu na festiwalu zapřijeć, je so Janek Wowčer z předsydu Domowiny Dawidom Statnikom rozmołwjał.

Budźe zběranje podpismow za Minority SafePack na folklornym festiwalu w Budyšinje, Hochozy a Chrósćicach rólu hrać?

D. Statnik: Na kóždy pad, festiwal steji za swětawotewrjenosć a mnohotnosć a je zdobom to, štož chcemy z woby­dlerskej iniciatiwu zachować. Tuž je jasne, zo za nju wabimy.

Kak a w kotrej měrje chceće to činić?

D. Statnik: Dokelž smy z organizaciju chětro wućeženi, je wabić a podpisma zběrać jenož na wěstych dypkach móžno. Wosobinsce chcu dźensa wječor na wotewrjenju festiwala we witanju za akciju wabić. Dale budźe to hłownje wobstatk moderacijow programow pjatk w Hochozy a sobotu popołdnju kaž tež wječor na statokach w Chrósćicach a njedźelu, předewšěm we wobłuku pokazkow łužiskich skupin a na finalu.

Budźeće z lisćinami podpisma zběrać?

Dowolnicy so terora njeboja

srjeda, 21. junija 2017 spisane wot:

Mnozy su tež lětsa zaso busowe jězby, lěty a dowol na łódźi pola Šmitec jězdźidłownistwa w Radworju knihowali. Měrćin Weclich je so z Dianu Šmitec z marketingoweho wotrjada swójbneho předewzaća rozmołwjał.

Kotre dowolowe cile su w lětnich prózdninach najbóle prašane?

D. Šmitec: W swójbach steji baltiske morjo na prěnim městnje. Hladajo na staršich ludźi je lětsa Šwicarska faworit, a to wosebje tež jězbow po tamnišich jónkrótnych železniskich čarach dla. Slědujetej Chorwatska a Słowjenska.

Su to přewažnje busowe jězby?

D. Šmitec: Nimo pućowanja z busom z mjenowanymi a dalšimi cilemi je sej pola nas tójšto kupcow tež dowol na Kanarach skazało. Tam sej wězo z lětadłom doleća. Dokelž nochcedźa hižo do Turkowskeje, su sej wjacori druhe směry kaž Španisku wupytali. W trendźe pak tež Němska cyle wysoko steji.

Čehodla so wot Turkowskeje zdaluja?

D. Šmitec. To zaleži definitiwnje na tuchwilnej politiskej situaciji. Někotrym, kotřiž hižo lěta w Turkowskej swój dowol přežiwjeja, pak je to wšojedne.

Kotre turistiske wuwića dale sćěhujeće?

Projekt ma tež gmejnu sylnić

wutora, 13. junija 2017 spisane wot:

Přichodna młodźinska dźěłarnička w Njebjelčicach ma so wot 6. do 16. julija wotměć. Při tym steja wjeselo při tworjenju a zhromadne dožiwjenja w srjedźišću. Andreas Kirschke je so z nawodnicu projekta, socialnej pedagogowku a socialnej dźěłaćerku Claudiju Kilankec, rozmołwjał.

Na čo so dźěłarnička wusměrja?

C. Kilankec: Chcemy wuměnu a zetkanja zmóžnić a młodostnych ze wšelakich kulturow hromadu wjesć. W najlěpšim padźe nastanu trajne přećelstwa. Wažne mi je, zo maja młodostni chwile a wjeselo při wuměłskim tworjenju. Z Łužicy pochadźacy móža so samo hišće z gmejnu identifikować. A projekt gmejnu sylni. Wšako spěchuje jeje kulturnu mnohotnosć a wuwiće.

Štó móže so na dźěłarničce wobdźělić?

C. Kilankec: Namołwjeni so přizjewić su młodostni ze wšitkich serbskich gmejnow w starobje 14 do 27 lět. Bytostne wuměnjenje je, zo maja wjeselo při wuměłskim tworjenju a zajimuja so za druhe kultury. Dohromady wočakujemy 25 młodostnych, mjez druhim tež z Njebjelčanskich partnerskich gmejnow, z pólskeho Namysłowa, čěskeho Hlučína, madźarskeho Ladánybene kaž tež z čěskich Heřmanic.

Z nowej choreografiju

štwórtk, 08. junija 2017 spisane wot:

Serbski folklorny ansambl Wudwor (SFAW) hotuje so na 12. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica“. Z jeho organizatoriskim nawodu Stanijom Handrikom je so Alfons Wićaz rozmołwjał.

Što je za Waš ansambl w přihotach na festiwal najwažniše?

S. Handrik: Dźe nam předewšěm wo to, reje kwalitatiwnje dale polěpšić. „Rjedźimy“ je takrjec, zo bychu je wšitcy rejwarjo prawje wobknježili. Do programa su zapřijate starše reje z wulkej skupinu, kaž na přikład „Mazurka“ a „Entrée“, kotruž tónraz dorostowa skupina předstaji. Mamy nowy dorost, a jón chcemy na festiwalu prezentować. Přidatnje mamy lětsa někotre nowosće, jenož jednu pak přeradźu. Naš wuměłski nawoda Jan Kozelnický, z kotrymž wšak stajnje zaso nowe reje nazwučujemy, je nam reju „Łapanje kokota“ znowa wobdźěłał.

Kelko rejwarkow a rejwarjow SFAW tuchwilu ma?

S. Handrik: Dorostowa skupina ma 24 čłonow, z nich je wosom hólcow a 16 holcow w starobje 13 do 15 lět. Čłonojo su z wokoliny Chrósćic, Worklec, Koslowa a Pančic-Kukowa. Někotři su samo z Hózka. Wulkej skupinje w starobje 19 do 30 lět přisłuša šěsć rejwarjow a wosom rejwarkow.

Zmužitosć a kmanosć posrědkować

srjeda, 07. junija 2017 spisane wot:

6. fachowy dźeń kulturneho kubłanja w Zhorjelcu-Klingenwaldźe zaběraše so z temu „Spěwanje je poprawna maćeršćina wšitkich ludźi“. Andreas Kirschke je so z organizatorom dnja Ulfom Großmannom wo motiwaciji, zaměrach a dopóznaćach rozmołwjał.

Što su Waše dopóznaća z fachoweho dnja?

U. Großmann: Mějachmy połsta wobdźělnikow a wšitcy běchu zahorjeni. Su tež derje sobu dźěłali. Wosebje mje zwjesela, zo njewužiwaja jenož młodźi pedagogojo a tajcy, kotřiž chcedźa na tym polu skutkować, poskitk dalekubłanja. Mjeztym přichadźeja tež nazhonići pedagogojo na fachowy dźeń. Po temach, kaž stej to zažne rěčne spěchowanje a wuměłske kubłanje smy so lětsa spěwanju, jako elementarnej kulturnej technice wěnowali.

Na čo so fachowy dźeń pod hłownym hesłom kulturne kubłanje wusměrja?

Mjeńšiny njejsu same

srjeda, 31. meje 2017 spisane wot:

Referentka Braniborskeho krajneho sejma za tamnišu serbsku radu Birgit Ginkel bě lětsa prěni raz na kongresu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin w rumunskim Cluju-Napoce. Bianka Šeferowa je so z njej rozmołwjała.

Z kotrymi wočakowanjemi sće na kongres přijěła?

B. Ginkel: Najprjedy raz je rjenje, zo so narodne mjeńšiny z cyłeje Europy tu zetkawaja, zo bychu přirunowali a widźeli, kajke je połoženje pola druhich. Tole sym tak wočakowała, a tomu tež tak bě. Při­wšěm měnju, zo njebě dosć wuměny. Často su jeno přednošowali.

Što je Was wosebje zajimowało?

B. Ginkel: Chcych so wobhonić wo zastupnistwje mjeńšin w parlamentach, zo bych widźała, kak to wšelke mjeńšiny zdokonjeja. W Rumunskej dźě su tež mjeńšiny w knježerstwje zastupjene. Tež zastupjerjo južnotirolskeje mjeńšiny sedźa w Romje w parlamenće.

Kotry zaćišć maće nětko po kongresu?

B. Ginkel: Narodne mjeńšiny w Europje njejsu same. Lětne zetkanje na kongresu FUEN, kotryž so stajnje něhdźe druhdźe wotměwa, wubudźa swójbne začuće.Wutrobny dźak!

nawěšk

  • Sernjany su swoju róčnicu prěnjeho naspomnjenja wsy před 600 lětami z wosebitym wjesnym swjedźenjom wuspěšnje woswjećili. Tule nańdźeće někotre fotowe impresije wo tym:
Zerna feierte unlängst die Ersterwähnung des Ortes vor 600 Jahren mit einem beson

nowostki LND