Z wudaća: pjatk, 08 septembera 2017
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

Serbow zastupować wěc wutroby

Roland Ermer z Njedźichowa (Bernsdorf) je jedyn z mało rjemjeslnikow, kotryž kandiduje k wólbam noweho Zwjazkoweho sejma Němskeje. Pjekarski mišter ma tuchwilny wólbny bój za dosć napjaty, ale so tež wjeseli, zo budźe bórze nimo. „Začuwam wjele pozitiwneho wothłosa na swojich terminach. Štož mje rudźi a za čož zrozumjenje nimam, su nadběhi ludźi, kotřiž spytaja mi wudma nadawajo swoje měnjenje zwuraznić.“ Wot nalěća wojuje Ermer za to, zo by dosć hłosow za swoju stronu CDU a za sebje nazběrał. Srjedźostawske zjednoćenstwo CDU bě jeho za kandidata namjetowało, hewak njeby nastupił. „Mjeztym nimam hižo chwile w swojim pjekarskim zawodźe skutkować a wěm, zo to tež lědma hišće móžu, docpěju-li 24. septembra mandat w zwjazkowym sejmje. Tam pak chcu za naš region a za rjemjesło wustupować.“ Serbske temy chce na městnje zapřijeć, byrnjež so we wólbnym boju serbskich napisow na wólbnych plakatach cyle wědomje wzdał. W Mari Michałkowej widźi wón dale partnerku. „Myslu sej, zo móžu z bojom za zajimy Serbow tójšto docpěć, tež hdyž sam žadyn Serb njejsym.

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

SPD zhubja hłosy wolerjow

Berlin (dpa/SN). Kaž dobre dwaj ty­dźenjej do wólbow zwjazkoweho sejma z noweho naprašowanja wuchadźa, SPD z kanclerskim kandidatom Martinom Schulzom na čole hłosy wolerjow dale zhubja. 21 procentow ludźi by socialnych demokratow woliło. CDU/CSU wostawa ze 37 dypkami najsylniša móc. Třeća najsylniša je tuchwilu Alternatiwa za Němsku z jědnaće procentami, Lěwica přińdźe na dźesać, FDP na dźewjeć a Zeleni na wosom procentow hłosow.

Pesco móže bórze startować

Tallinn (dpa/SN). Plany za natwar europskeje zakitowanskeje unije postupuja. Po słowach wonkopolitiskeje społnomócnjeneje Europskeje unije Federici Mogherini móža kónc lěta nowy System za zhromadne dźěło (Pesco) we wěstotnej politice startować. Tole zdźěli Ital­čanka na schadźowanju zakitowanskich ministrow krajow EU wčera w estiskej stolicy Tallinnje. Přičina spěšnych postupow při natwarje zakitowanskeje unije je wuzwolenje Donalda Trumpa za prezidenta USA. Tón bě sej jasnje sylniši angažement w tymle wobłuku žadał.

Hódnota eura stupała

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

„Woprawdźe rjane wuměłstwo nastało“

11. mjezynarodna dźěłarnička při Miłočanskej skale kreatiwitu wuměłcow pohoniła a zajim publikuma zbudźiła

Mjeztym 11. mjezynarodna wuměłska dźěłarnička při Miłočanskej skale wotmě so wot 21. awgusta do 3. septembra. Dźesać čěskich, němskich a serbskich wuměłcow je na finisaži swoje wudźěłki dwutydźenskeho sympozija prezento­wało. Drjewjane a zornowcowe kaž tež z wjacorych materialijow tworjene skulptury budu nětko znajmjeńša lěto kołowokoło skały a w regionje wusta­jene, chibazo su hižo předate. Lětsa je prěni eksponat nablaku kupca namakał, dalšej stej skazanej.

Wuměłcy běchu wot atmosfery w Miłoćicach, kotraž je jich kreatiwitu přisporjała, zahorjeni a wjeselachu so nad wulkim zajimom wopytowarjow. „Poprawom přińdźemy z publikumom hakle do kontakta, hdyž je skulptura hotowa – tule pak móžemy sej mysle a měnjenja hižo w procesu tworjenja wuměnjeć“, wopisuje Robert Alger wosebite wuměnjenja při skale. „Interakcija z recipientami naše dźěło runje tak pohonja kaž přitomnosć wuběrnych kolegow. Tule je woprawdźe rjane wuměłstwo nastało.“

wozjewjene w: Předźenak
Dołhe rynki awtow wopušćeja znate kupy Florida Keys do směra na twjerdź, hdźež su wobydlerjo před hurrikanom Irma lěpje škitani. Tón trjechi jutře po wšěm zdaću město Miami, čehoždla je nětko ewakuuja. Fachowcy su wjerćaty wichor, kotryž do­cpěwa­ zdźěla sylnosć hač do 290 kilometrow na hodźinu, do najwyšeje kategorije pjeć zarjadowali. Foto: picture alliance/Al Diaz

wozjewjene w: Politika
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

Cluj-Napoca je město kontrastow

Wliwy wšelakorych ludow su hišće dźensa wočiwidne a wuprudźeja wosebity šarm

Cluj-Napoca, němsce rěka tele město Klausenburg a madźarsce Kolozsvár, je druhe najwjetše Rumunskeje. Wone je stolica wokrjesa Cluj w Sedmihródskej, hdźež měješe po legendach Dracula swoju domiznu. W meji wotmě Federalistiska unija europskich narodnych mjeńšin (FUEN) w Cluju-Napoce swój lětuši­ kongres, na kotrymž smědźach so jako zastupjerka Serbskich Nowin wobdźělić.

Město leži wosrjedź horin na zapadźe Sedmihródskeje nad rěku Someşul Mica a je wobdate wot lisćowych lěsow a łukow, hdźež so předewšěm wowcy pasu. Prjedy hač docpěješ nutřkowne město z historiskimi twarjenjemi a hasami w přitulnej atmosferje, maš so přez měšćanske štwórće twarjenjow z komunistiskeho časa prawdźepodobnje předrěć. Ćim wjetšu dožiwiš potom překwapjenku w centrumje, kotryž je wosebje derje hladany a wuhotowany. Kontrasty města a jich wobydlerjow su mi za čas přebytka wjacekróć napadnyli.

wozjewjene w: Předźenak

„Ja jědu z kolesom“, tónle serbski hit z 1970tych lět mi we hłowje chodźi, ručež na swojim groćanym haplu sedźu. Jako pak widźach prěni króć koleso, z kotrymž Daniel Popela jězdźi, běch dospołnje zamylena.

W jednej ruce dźerži Daniel Popela swoje jězdźidło, w tamnej stejak za gitaru. Na njón staji wón swoje „koleso“, kotrež njeje wyše hač srěni pos. Air-, solo- abo monowheel, takle fachowcy gumijowu wobruč z retomasom elektroniki mjenuja. Po bokomaj stej kruće přičinjenej pedalej, a hdyž Daniel nastroj zaswěći, rejuja po nimaj pisane dypki. A hižo steji wón na pedalomaj a šuska po dworje staršiskeho domu w Jaseńcy.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

Nowu cejdejku předstajili

Countertenor Šćěpan Nowak předstaji wčera w Röhrscheidtowej bašće Serbskeho ludoweho ansambla spěwy, kotrež bě zhromadnje z dalšimi hudźbnikami za CD „Mi róžička je zakćěła“ nahrawał.

Budyšin (SN/bn). Z wuspěšnym komornym koncertom we wupředatej Budyskej Röhrscheidtowej bašće předstaji Šćěpan Nowak wčera wječor swoju nowu CD „Mi róžička je zakćěła“, kotruž je Załožba za serbski lud wudała. Do witanja přez jednaćelku SLA Dianu Wagnerec, kotraž so countertenorej a bywšemu wjelelětnemu čłonej ansambla dźakowaše a na to skedźbni, zo „je interpret jenički Serb, kiž register altusa wobknježi“, zaklinča prěnja, titulna pěseń. Nowakej poboku běchu sopranistka Daniela Hazec, pianistka Gina Hentsch, fletistka Marie-Luisa Fryčowa a cellist Helfried Knopsmeier.

wozjewjene w: Kultura
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

Spjelnjeja sej són a lětaja z płujadłom

Skedźbnje pokrywataj Michael Kloß a Wolfgang Reinecke płuja­dło z wulkimi pisanymi płatnami, zo byštaj je na to do hangara storčiłoj. Rjany lětarski dźeń so nachila. Čłonojo Aeroteama Klukš přežiwjeja w lětnich měsacach nimale kóždy kónc tydźenja na Klukšanskim lětanišću, zo bychu swojej pasiji hołdowali.

Problem najprjedy raz rozrisany

Mjeztym je tež poćežowaca naležnosć wokoło ležownosćow Klukšanskeho lětanišća zrjadowana, kotraž běše čłonam towarstwa naposledk wulke starosće naparała. Problem je, zo słuša ležownosć lětanišća cyłkownje 60 ludźom, wot kotrychž ju piloća wotnajimaja. Dotal běchu so stajnje ze wšěmi dojednali. Jako pak dźěše njedawno wo to zrěčenja ponowić, staj nadobo dwaj wobsedźerjej přewulke žadanja stajałoj. Město 80 eurow chcyštaj naraz 2 000 eurow na lěto měć.

wozjewjene w: Předźenak
pjatk, 08 septembera 2017 14:00

Samozrozumliwosć

Raduš přeproša kónc tydźenja na 14. braniborski wjesny a žnjowodźakny swjedźeń. Lěta 2011 bě gmejna Dešno-Strjažow hódna hosćićelka tohole swjatka. Na wsach błótowskeho regiona wědźa hišće tak prawje swjećić. Raduš bě tež za serbske wjerški dosć dobra adresa. Do politiskeho přewróta wotmě tam bywša Domowinska župa Kalawa-Lubin swój župny festiwal serbskeje kultury, a spočatk 1990tych lět běchu tam wuměłcy a hosćo z Hornjeje a Delnjeje Łužicy na serbskim swjatku – wšitcy běchu zahorjeni. Sym přeswědčeny, zo budu to wopytowarjo jutře a njedźelu runje tak. Derje zastupjena budźe serbska kultura, paleta saha wot pisaneho programa w zamołwitosći sćelaka RBB přez wustup spěwytwórca Bernda Pittkuningsa hač k modowej přehladce z twórbami Saryh Gwiszcz. Serbskosć zdawa so tu wjetša samozrozumliwosć być hač na njedawnym Dnju Saksow w Lubiju. Axel Arlt

wozjewjene w: Kultura

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach,­ swědča wo podawkach a ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale­ pozabyli.

W Rakečanskej domizniskej stwě wuhladaš mjez druhim sto lět staru pohladnicu wo wsy. Na njej widźiš na lěwej stronje cyrkej a něhdyši hród, hdźež je dźensa rybarska šula. Na prawej stronje dopomina pomnik na struchły podawk w meji 1813. Tehdy bě na Dubiču mjez Rakecami a Wysokej 9 000 Prusow a Rusow přećiwo 14 000 Francozam wojowało, při čimž 3 000 wojakow zahiny. Sto lět po surowej­ bitwje mjez napoleonskimi wójskami a zwjazkarskimi mocami posta­jichu tam dźesać metrow wysoki pom­nik z łužiskeho zornowca, kotryž je wobdaty ze sylnym rjećazom z lateho železa.

wozjewjene w: Předźenak

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND