Carl Blechen

wutora, 28. julija 2015 spisane wot:
„Moler krajiny braniborskeje marki“ a pućrubar realistiskeho molerstwa Carl Blechen zemrě 23. julija 1840 w swojim Berlinskim bydlenju na Wilhelmowej. Pochowany bu profesor Berlinskeje aka­demije wuměłstwa serbsko-němskeho pochada na nowym pohrjebnišću w Neuköllnje, hdźež mała tafla na muri na njeho dopomina. 26. julija 1798 bě so Carl Blechen narodźił swójbje němskeho dawkizběrarja w Choćebuzu. Mać Ana Kita běše­ z Lěškowa. Jeje bratr Jan Hapac wučerješe na Choćebuskim gymnaziju, do kotrehož młody Blechen chodźeše, a bě pozdźišo serbski farar w Modłej. Wón je wuwiće młodeho Blechena najbóle sobu wobwliwował, kiž studowaše na Berlinskej akademiji wuměłstwa a bě wot lěta 1829 profesor woneje akademije. Do najznaćišich wolijowych mól­bow­ Blechena słušeja „Pěskojty puć“ w Delnjej Łužicy, „Lěhwo Semnonow“ a „Walcownja pola Eberswaldy“, prěnje zwobraznjenje industrijneho zawoda w Němskej. Za čas NDR je Rada wobwoda Choćebuz Myto Ble­chena za tworjacych wuměłcow spožčała. Manfred Laduš

Za prawa Serbow demonstrowali

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:
Dźensa před 70 lětami demonstrowaše nimale­ 60 000 Pražanow na Staromě­šćanskim naměsće za swobodu Łužicy a za prawa Serbow. Spočatk junija 1945 běchu bywši čłonojo čěskeho Towarstwa přećelow Serbow (SPL) pod nawodom Vladimíra Zmeškala swoje wot nacijow zakazane towarstwo wozrodźili. Wot fararja Jana Cyža hižo 9. meje 1945 za­łoženy Łužiskoserbski­ narodny wuběrk a SPL stej w rjedźe čěskich městow manife­stacije za prawa Serbow kaž tež za přizamknjenje Łužicy k Čěskej republice přewjedłoj. Najwjetša demonstracija bě 24. julija 1945, na kotrejž porěčachu před Staroměšćanskej­ radnicu Prahi naměstnik premierministra Josef Davíd, wjele­lětny přećel Serbow a kultusowy minister Zdeněk Nejedlý, wyši měšćanosta Prahi Václav Vacek a w mjenje Łužiskoserb­skeho narodneho wuběrka farar Jan Cyž. Hišće nazymu 1945 wuda Vladimír Zmeškal­ pod titlom „Za svobodu Luži­ckých Srbů“ w Praze zběrku dokumentow tychle manifestacijow. Manfred Laduš

Serbja w Strážnicy

štwórtk, 16. julija 2015 spisane wot:
Srjedź julija 1965 swjećachu w čěskim měsće Strážnice 20. mjezynarodny festiwal ludowych pěsnjow a rejow, na kotrymž so tež serbske ćělesa wobdźělichu. Chór Lipa župy „Michał Hórnik“, Centralny chór Domowiny (nětko „Budyšin“) a centralna serbska instrumentalna skupina předstajichu tam dwójce dohromady 20 000 přihladowarjam awtentiski Kulowski serbski katolski kwas ze spěwami, rejemi a tradicionalnymi swjedźenskimi ceremonijemi w narodnej drasće. Jan Bulank spěwarjow a hudźbnikow tehdy dirigowaše. Sobu­dźěłaćer Domu za serbske ludowe wu­měłstwo Mikławš Kostorž bě z nimi reje a wotběh kwasa nazwučował. Serbja žnějachu wjele připóznaća za swój poskitk. Pozdźišo su mjez druhim Smjer­dźečanscy rejwarjo, folklorna skupina Sprjewjan, Wudworski wjesny ansambl a Slepjanski folklorny ansambl w Strážnicy wuspěšnje wustupowali. Pokazowachu tam tež wustajeńcy wo Serbach. Hižo wjacore­ lěta jězdźa Serbja­, tak z Chrósćic a wokoliny, jako přihladowarjo na mje­zynarodny festiwal do Strážnicy. Manfred Laduš

Bjedrich Awgust Wićaz

pjatk, 19. junija 2015 spisane wot:
Wyši mašinotwarski inženjer a spěchowar serbskeho towarstwoweho žiwjenja Bjedrich Awgust Wićaz narodźi so 21. junija 1865 swójbje kublerja w Brězynce pola­ Delnjeje Hórki. Po třoch lětach na Bu­dyskim­ Krajn­ostawskim wučerskim seminarje studowaše wón w Mittwei­dźe mašinotwarstwo. Jako inženjer dźěłaše po tym we wšěch srjedźoeuropskich krajach a spózna na swojich pu­ćowanjach wužitnosć serbskeje maćeršćiny. Namaka při­stajenje jako technikar w Drježdźanach, hdźež měješe tež předewzaće. Wićaz a Bjarnat Krawc běštaj prěnjej zapisowarjej 1889 załoženeho towarstwa­ ewangelskich Serbow Čornobóh w sakskej stolicy. Tři lěta bě tež jeho předsyda­. 1918 pomjenowachu jeho za čestneho čłona. Wot lěta 1920 bě čłon Maćicy Serbskeje. Wićaz zawostaji wjacore rukopisne zwjaz­ki zapisow Čornoboha. Financo­waše serbske koncerty w Drježdźanach a spěchowaše wot lěta 1922 tež spěwne towarstwo Hromadnik. 15. septembra 1927 wón w Drjež­dźanach zemrě. Nekrolog­ za njeho spisa Bjarnat Krawc. Wjace hač sto Serbow jeho k rowu přewodźeše. Manfred Laduš

Dr. habil Frido Mětšk

wutora, 09. junija 2015 spisane wot:

Wuspěšny wědomostnik, spisowaćel, basnik, lawreat Myta Ćišinskeho a Zasłužbny wučer ludu, dr. phil. habil. Frido Mětšk, je dźensa před 25 lětami w Budyšinje ze­mrěł. Narodźił bě so 4. oktobra 1916 w Annabergu. Hižo za čas studija wón serbsce basnješe. Nawróćiwši so ze sowjetskeje wójnskeje jatby 1949 bu powołany za direktora Budyskeje Serbskeje wyšeje šule, kotraž sta so pod jeho pjećlětnym­ nawodom z wuznamnym narodnym kubłanišćom.

nawěšk

nowostki LND