Praha (dpa/SN). Čěski přećiwnik muslimow Martin Konvička njetrjeba so dalšeho přesćěhowanja justicy bojeć. Čěske statne rěčnistwo je přestało, po wjace hač dwěmaj lětomaj přećiwo njemu našćuwanja luda dla přepytować. Njeje dopokazujomne, zo je Konvička dwělomne komentary na swojej Facebook-stronje sam spisał, rěčnik statneho rěčnistwa nowinarjam zdźěli. W socialnych syćach steješe: „Jako wólbni dobyćerjo rozmlějemy was, lubi muslimojo, na mjasowy a kosćowy próšk.“ W dalšim zapisku žadaše sej něchtó „koncentraciske lěhwa za muslimow“. W padźe zasudźenja by załožer čěskeho antiislamskeho hibanja z jastwom hač do třoch lět ličić dyrbjał.

Jako wysokošulski docent uniwersity w Českich Budějovicach zaběra so Konvička z wědu wo mjetelčkach. Uniwersita bě so drje minjeny čas wospjet wot „wosobinskich aktiwitow“ swojeho sobudźěłaćerja distancowała, zdobom pak po­twjerdźiła, zo nima to ničo z jeho wukonami jako coologa činić. Při ličenju ludźi w Čěskej lěta 2011 bě so 3 358 woprašanych k islamej wuznało. Po trochowanjach je w susodnym kraju 10 000 muslimow.

Mócny „pochod za swobodu“

póndźela, 14. meje 2018 spisane wot:

Waršawa (PŽ/K). Někotre dźesaćitysacy ludźi zhromadźichu so wčera w pólskej stolicy, zo bychu zwuraznili napřećo knježerstwu strony Prawo a sprawnosć (PiS) razne žadanje, dodźeržeć wustawu a respektować prawa kaž tež njewotwisnosć sudnistwow.

Namołwu opozicionelneje strony Wobydlerska platforma (PO) a hibanja Moderni k wobdźělenju na „Pochodźe swobody“ bě po informacijach nowiny Gazeta Wyborcza wjace hač 50 000 wobydlerjow sćěhowało. Předsyda PO Gregorz Schetyna w swojej narěči zhromadźenym přiwoła: „Kónc knježestwa PiS je bliski.“ Zdobom wón napomni, dale wojować za dostojnosć, demokratiju a swobodnu Pólsku. Dalši rěčnicy opozicije wumjetowachu kabinetej premiera Mateusza Morawieckeho, zo puta demokratiju, předewšěm z dwělomnej reformu sudnistwa. Po najnowšim zwěsćowanju tuchwilnych wólbnych wuhladow bychu PO a Moderni 33,4 procenty hłosow dóstali, PiS by 36,9 procentow pólskeje ludnosće podpěrało.

Polańskeho njepočinki

póndźela, 14. meje 2018 spisane wot:

Krakow (JBR/SN). Znaty francosko-pólski filmowy režiser Roman Polański přebywaše njedawno w Krakowje. Na tamnišim Festiwalu njewotwisnych filmow předstaji swoju najnowšu produkciju „Wěrna stawizna“, w kotrejž jeho mandźelska ­Emmanuelle Seigner hłownu rólu hraje. W Krakowje wón njejapcy zhoni, zo je Ameriska filmowa akademija, kotraž wo Oscarowych mytach rozsudźa, jeho za „nje­počinki w zašłosći“ ze swojeho rjadu wuzamknyła, a to zhromadnje z Billom Cosbyjom, kiž je seksualneho wobćežowanja wjacorych žonow dla wobskorženy. Samsna akademija bě film ­Polańskeho „Pianist“ w lěće 2003 z Oscarom počesćiła.

Filmowca Romana Polańskeho je Los-Angeleske sudnistwo 1977 za wumocowanje na 13lětnej Samanće Geiley wobskoržiło, hrožo jemu z 20 lětami jastwa. Wón pak bě hišće do wusuda do Parisa ćeknył. ­Hač do dźensnišeho sej Amerika žada jeho wudać. Pólska a Francoska pak to wotpokazujetej. „To je hłuposć ameriskeje justicy“, potwjerdźi mjeztym 85lětny w telewizijnym interviewje, „Saman­tha je mi hižo dawno wodała.“

Zwada wo pomnik morjenych pólskich oficěrow w ameriskim Jerseyju

Waršawa. Nowy pólski zakoń wo holocausće ma mjeztym wuskutki hač do Ameriki, štož so tež w pólskich medijach wotbłyšćuje.

W měsće Jerseyju City z 260 000 wobydlerjemi w bjezposrědnim susodstwje New Yorka steji wot lěta 1991 pomnik za pólskich oficěrow, kotrychž bě sowjetska tajna słužba NKWD lěta 1940 w Katyńskich lěsach moriła. Cyłkownje dwanaće metrow wysoki monument zwobraznja wojaka ze zady sputanymaj rukomaj, ­kotrehož je bajonet třělby překłół. Na kamjentnym stołpje stej připrawjenej pólski worjoł a tafla z napisom „Katyn 1940“.

Měšćanosta Jerseyja Steven Fulop je kónc apryla připowědźił, zo chce naměsto, hdźež pomnik steji, přetwarić. Nastać ma moderny parkowy areal, w kotrymž móža so wobydlerjo podłu rěki Hudson přechodźować a wočerstwić. Wopomnišćo morjeneho wojaka je Fulopej na puću a ma so wotstronić.

Zeman Pólsku wopytał

pjatk, 11. meje 2018 spisane wot:
Waršawa (ČŽ/K). Čěski prezident Miloš Zeman bě tři dny w Pólskej, po Słowakskej druha bě to jeho wukrajna wizita po znowawuzwolenju. Wčera zetka so wón ze swojim pólskim kolegu Andrzejom Dudu. Wonaj jednaštej wo dalšim skrućenju poćahow, zesylnjenju hospodarskeje kooperacije a wo naležnosćach mjeńšin. Na zhromadnej nowinarskej konferency Zeman nastupajo konflikt Pólskeje z komisiju EU pušćenja štomow dla w škitanym Białowieżskim pralěsu Waršawje rjap skrućejo praji, zo ma kóždy kraj prawo na wšě surowizny pod nim kaž we nim inkl. lěsy. Wobaj pokazaštaj na to, zo je pospytow, rozdwojić Visegrádsku štyrku, čemuž dyrbi so wobarać. Hromadźe z mandźelskej Ivanu połoži Zeman kwěćel při pomniku woporow lětadłoweje tragedije pola Smolenska. Rozmołwjał je so tež z premierom Mateuszom Morawieckim a dalšimi politikarjemi.

Stare a praprastare namakanki

pjatk, 11. meje 2018 spisane wot:

ROSTLINKU, drje najstaršu hdy na pódźe zemje narosćenu, su w Praskim Narodnym muzeju „wuslědźili“. Skamjentnjene, šěsć centimetrow wysoke stwjelco, bě tam njewobkedźbowane 150 lět ležało. Wědomostnicy Narodneho muzeja, přirodowědneje fakulty Karloweje uniwersity a geologiskeho instituta Akademije wědomosćow Čěskeje republiki, wobdźěleni na přewšo žadnej namakance, maja ju za 430 milionow lět staru. Kaž woni twjerdźa, tónle swědk z prawěkow dopokazuje, zo bě tehdy flora na suchej zemi hižo zamóhła kislik produkować. Zwěsćić tež móžachu, zo je fosil swój čas francoski geologa a paleontologa Joachim Barrande namakał w skałach pola Loděnic blisko Berouna. Jeho zběrka bě přešła do Wótčinskeho, nětčišeho Narodneho muzeja w Praze. Wědomostnicy měnja, zo njeje namakanka zajimawa jeno swojeje staroby, ale tohorunja wulkosće dla. Dotal najstarše, w Irskej nadeńdźene rostlinki su jenož někotre milimetry „wulke“, a dalše, we Wulkej Britaniskej a Brazilskej zwěsćene stwjelčka njepřesahuja wjace hač 2,5 centimetrow.

Koalicija dojednana

srjeda, 09. meje 2018 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Wutworjenje mjeńšinoweho knježerstwa ANO-ČSSD prawdźepodobnje hižo ničo wažne njeprěkuje. Předsydaj wobeju stron Andrej Babiš a Jan Hamáček staj so na swojim zetkanju – na nim wobdźěli so tež šef KSČM Peter Filip – wo poslednich kontrowersnych dypkach w teksće koaliciskeho zrěčenja dojednałoj. Wo konkretnych změnach w dotalnym naćisku informujetaj wonaj nětko wjednistwje wobeju stron a swojej frakciji w sejmje. Babiš a Hamáček po wuradźowanju nowinarjam rjeknyštaj, zo ličitaj kruće z přihłosowanjom čłonow předsydstwa kaž tohorunja zapósłancow. Na prašenje, hač wobsahuje tekst dale žadanje ČSSD, zo w padźe wotstupa wšěch ministrow ČSSD po zasudźenju Babiša w dwělomnej naležnosći Baćonjaceho hnězda ma tón zastojnstwo premiera złožić, wotmołwi Hamáček „haj“. Babiš sam zreagowa na wotpowědne prašenje jeno skrótka, „čehodla měli někoho zasudźić“. Doskónčnje wo tym rozsudźić, hač so ČSSD z ANO na mjeń­šinowym knježerstwje wobdźěli, ma sobustawstwo socialdemokratiskeje strony z referendumom spočatk junija.

Kamera mordarja filmowała?

wutora, 08. meje 2018 spisane wot:

Angela Merkel słowakskeho premiera namołwja pad wuswětlić

Bratislava/Berlin (SŽ/K). Słowakska policija ma kamerowe sekwency, na kotrychž je zapopadnjeny móžny mordar přepy­towaceho nowinarja Jána Kuciaka a jeho slubjeneje Martiny Kušníroveje. Tule powěsć­ je słowakska Pravda publikowała, powołujo so na čěski dźenik Mladá fronta­ dnes. Kaž wobrazy wobswědčeja, bě skućićel něšto króć za sobu w Kuciakowej chěži był. Jeho wobličo wšak njeje spó­znajomne, štož identifikaciju chětro poće­žuje.

Pólska k změnam zwólniwa

wutora, 08. meje 2018 spisane wot:

Waršawa (dpa/SN). Pólske knježerstwo je k dalšim kompromisam nastupajo dwělomnu justicnu reformu zwólniwe, zo by hrožacym sankcijam Europskeje unije tola hišće zadźěwało. Narodnokonserwatiwni su za to parlamentej naćisk wo reformje najwyšeho sudnistwa předpołožili, powěsćernja PAP rozprawja. Nowela, kotruž dyrbi parlament schwalić, najwyšemu sudnistwu znjemóžnja, płaćiwe sudniske wusudy bjeze wšeho zaso zběhnyć. W Brüsselu běchu tute rjadowanje kritizowali. Zamołwity komisar Frans Timmermans bě Pólskej samo ultimatum stajił. Najnowše planowane změny wón drje zasadnje wita, nima pak je za dosahace. Pólska powołuje so na swoju suwerenitu a argumentuje, zo je dotalna justica zestarjena a koruptna.

Knježaca strona Prawo a sprawnosć bě wot lěta 2015 z wjacorymi zakonjemi justicu přetworiła a sej ju po měnjenju kritikarjow podćisnyła. Hladajo na to je komisija EU přećiwo Pólskej sankciske jednanje po artiklu 7 europskeho zrěčenja zahajiła. W najhóršim padźe móhli Waršawje prawo sćazać, w ministerskej radźe EU sobu wothłosować směć.

Při hórniskim njezbožu na juhu Pólskeje staj znajmjeńša dwaj hórnikaj žiwjenje přisadźiłoj. To je nawoda hórniskeho pře­de­wzaća­ telewizijnemu sćelakej TVN24 wobkrućił. Za třomi dalšimi wčera wječor hišće pytachu. W podkopku Zofiówka njedaloko pólsko-čěskeje hranicy bě sobotu připołdnju k střasenju dóšło. W tym času dźěłaše tam jědnaće hórnikow. Štyrjoch móžachu poměrnje spěšnje wuswobodźić. Tamni běchu něhdźe tysac metrow hłuboko zawrjeni. Mjeztym su dweju z nich žiweju a dweju mortweju našli. Před zawodom čakachu přiwuzni na informacije (hlej wobraz). Foto: dpa/Rafal Klimkiewicz

nawěšk

  • 21. jolka-swjedźeń w Nuknicy je nimo. Štož zwostanje su dopomnjenki na rjany žortny a zabawny wječor w Nukničanskej Brězanec bróžni. Někotre impresije serbskeho wječora w Nuknicy, kotrež je naša fotografowka-wolontarka Hanka Šěnec zhotowiła, wam tule
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019
  • Serbske Nowiny-LND-Tuchmacherstr. 27 02625 Bautzen: Jolka 12.01.2019

nowostki LND