Knježerstwo dowěru dóstało

srjeda, 28. měrca 2018 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K/SN). Nowemu słowakskemu koaliciskemu knježerstwu ministerskeho prezidenta Petera Pellegrinija je Narodna rada z wjetšinu hłosow dowěru wuprajiła. 81 zapósłancow parlamenta wobkrući tak naslědnika Roberta Ficoweho kabineta. Nimo zastupnikow knježerstwowych stron Smer-Socialna demokratija, Słowakskeje narodneje strony (SNS) a Mosta-Hid su tež njestronscy zapósłancy tak jednali. Opozicionelne strony, kotrež chcyli najradšo dočasne wólby docpěć, su knježerstwu Pellegrinija dowěru zapowědźili. Mjez druhim wone raznje kritizowachu, zo je program ­Ficoweho kabineta bjez kóždeježkuli korektury přewzało. Za nowowólby wotměwaja so hižo tydźenje tež demonstracije dale a wjace ludźi.

Nastupajo zamordowanje přepytowaceho nowinarja Jána Kuciaka a jeho slubjeneje Martiny Kušníroveje slědźa cyłe teamy zastojnikow dotal bjez wuspěcha za skućićelom złóstnistwa. Z obdukciju jeju ćěłow su zwěsćili, zo bě so njeskutk hižo 21. februara wječor stał, štyri dny tuž do namakanja zamordowaneju w jeju domskim.

Krakow (JBR/SN). Francoska je horda na najsławniši žónski portret swěta – „Monu Lisu“. A Pólska? Ta ma „Damu z hermelinom“. Jenički to wobraz italskeho molerja renesansy Leonarda da Vincija w narodnych zběrkach wuměłskich twórbow Pólskeje. Portret z lěta 1490 předstaja Ceciliju Gallerani, lubku Mailandskeho wójwody Ludovica Sforzy.

Zajimawy je puć „Damy“ z Italskeje do Pólskeje. Princ Adam Jerzy Czartoryski bě wobraz 1800 za swoju mać kupił, kotraž zarjadowa na to prěni zjawny muzej. Kónc Druheje swětoweje wójny nacisća portret sćazachu a wotwjezechu jón do Bayerskeje, 1946 pak wróćichu jón zaso do Krakowa. 1991 dyrbješe pólska „Dama“ na přeće prezidenta Georga Busha do USA, byrnjež muzeologojo přećiwo tomu byli. Před lětomaj je swójba Czartoryski wobraz pólskemu statej za 100 milionow eurow přewostajiła.

Štóž chce „Damu z hermelinom“ wobdźiwać, móže to w Krakowskim Narodnym muzeju. Nětko ma rjanolinka wulki nadawk – wabić swět do Krakowa składnostnje klětušich 500. posmjertnin wulkeho mištra Leonarda da Vincija.

Problem čisło jedyn – korupcija

pjatk, 23. měrca 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Za najwjetši problem swojeho kraja maja Češa korupciju. We wotpowědnym woprašowanju agentury CVVM zwuraznja to 91 procentow ludźi. Druha najnaležniša wěc su ćěkancy a třeća kriminalita, předewšěm padustwa. Bjezdźěłnosć porno tomu ludźi scyła njejima, njebjeru ju prosće na wědomje.

Dźiwajo na tuchwilnu politisku situaciju přiběra mjez wobydlerjemi zajim za poćahi z wukrajom, tak za čłonstwo Čěskeje republiki w Europskej uniji. Na druhej stronje pak njezajimuje so zjawnosć wulce za kulturu, wójsko, poskitk tworow we wobchodach a posłužby, ani za wědomosć a slědźenje.

Při rozsudźe wo tym, što je kak jara naležne, njejsu w tutym woprašowanju instituta slědźenja za měnjenjemi zwučene faktory kaž staroba, schodźenk zdźě­łanosće abo žiwjenski standard ­wulki wliw měli. Bytostniše bě, ­koho je respondent za prezidenta wolił – Miloša Zemana abo Jiříja Drahoša. Za ­wolerjow Zemana běchu najnaležniše temy migranća, socialna wěstota a kriminalita. Wolerjow Drahoša zajimowaše najbóle politiska situacija Čěskeje republiki.

Němska stejišćo susodneho kraja skónčnje zrozumiła

Waršawa. Hnydom po wólbach do zastojnstwa poda so němska zwjazkowa kanclerka Angela Merkel (CDU) minjenu póndźelu do susodneje Pólskeje, po tym zo bě do toho w Francoskej pobyła. Mjeztym zo bě to němskim medijam jenož krótku informaciju hódne, bě wopyt ­Angele Merkel w Pólskej prěnja tema powěsćow a wšitke medijowe wobłuki dominowacy. Njezadźiwa tuž, zo su žurna­lisća na kóždu sadu kanclerki wosebje dokładnje słuchali. Na wulkej konferency po rozmołwje z pólskim premierom ­Mateuszom Morawieckim wužórli so kanclerce wuprajenje, na kotrež běchu Polacy hižo dołho čakali. „Tež Pólska ćěkancow přijimuje“, wona zwurazni. Sada bě nadpismo na nimale wšěch prěnich nowinskich stronach.

Pochod žiwych přewjeduja 30 lět

štwórtk, 22. měrca 2018 spisane wot:

Waršawa (JBR/SN). Wot lěta 1988 přewjeduja w Pólskej Pochod žiwych, na kotrymž zhromadźeja so tysacy młodostnych z Israela, Pólskeje a dalšich krajow, ale tež časowych swědkow holocausta. Wopomnjenski pochod w aprylu wjedźe wot wrotow bywšeho koncentraciskeho lěhwa Ausch­witz z napisom „Arbeit macht frei“ hač do zaničowanskeho lěhwa Birkenau a je tři kilometry dołhi. Při­ rozwalinach krematorija je hłowna swjatočnosć.

Lětsa wšak je dźěl wuchowanych z holocausta wotpokazał přijěć, kaž zdźěli ­to direktor Muzeja Auschwitz-Birkenau Piotr Cywiński. Přičina wotprajenja je ­nowy zakoń wo holocausće, kotryž wot 1. měrca zakazuje, Polakam sobuwinu na němskich złóstnistwach w Druhej swětowej wójnje dawać, hewak hrozy jastwo. Swědcy so nětko boja zjawnje a wote­wrjenje wo swojim dóńće powědać.

Wěste tež njeje, hač budźetaj prezidentaj Pólskeje a Israela zhromadnje pochod přewodźeć – wobaj njejstaj swoje wobdźělenje dotal hišće potwjerdźiłoj. Špatny to přikład, kak so njetrěbny poli- tiski zakoń wuskutkuje, podšmórny Piotr Cywiński w njedawnym interviewje.

Wuswětlowanje z pomocu biblije

srjeda, 21. měrca 2018 spisane wot:

NJEWĚRJACE dźěći su cilowa skupina knihi z titlom „Biblické příběhy“ (Bibliske podawizny). W prěnim rjedźe za nje mjenujcy je znaty čěski nakładnik-spisowaćel, sam ateist Martin Vopěnka (rodź. 1936), tute literarne dźěło stworił. Z nim chce młodostnym wuwědomić korjenje europskeje ciwilizacije. K tomu přinošuja na swoje wašnje tež ilustracije rysowarja Jiříja Votruby. „Dokelž smy mjenje bóle njewěriwy narod, dyrbimy sej přiwšěm toho wědomi być, zo smy w křesćanskej ciwilizaciji žiwi a zo nas wona njesměrnje wobwliwuje. Tute korjenje su dźens wosebje wažne, hdyž mamy wotwobarać ekstremistiske nahlady na migraciju, Vopěnka rjekny, dodawajo, „wudawamy so za Europjanow, docyła njewědźo, što to woznamjenja.“ Ze swojimi „Bibliskimi podawiznami“ spisowaćel zdobom přitomnosći špihel staja. Čitar měł začuć, zo wone jeho nastupaja a zo wotmołwjeja na prašenja, kotrež wón ma. „Njeje to žana cyle wólna wuměłska twórba. Dźe wo to, dźěsću bibliske podawizny přibližić tak, zo by zrozumiło, što wobrazy kaž Wuhnaće z raja abo Archa Noacha wo­znamjenjeja.

Ćišć na Babiša přiběra

wutora, 20. měrca 2018 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). W Čěskej chce nowozałožena iniciatiwa z mjenom Milion chvilek po demokracii ministerskeho prezidenta w demisiji Andreja Babiša (ANO) z milionom podpismow k wotstupej nuzować. Hač do kónca junija chcedźa telko podpismow nazběrać. Dotal maja wjace hač 160 000. Załožerjo iniciatiwy njedwěluja na wuslědku wólbow, po kotrychž hibanju ANO zastojnstwo premiera při­steji. „To respektujemy. Njeje pak žaneje přičiny, zo by to dyrbjał być čłowjek ze zašłosću agenta čěskeje stasi, wot justicy tohodla přesćěhany. To je njeakceptabelne a wusměšowanje wšěch woporow komunistiskeho režima.“ Nimo skutkowanja za stasi je dalša přičina prócowanja za wotstup Babiša ta, zo njekryja so jeho přilubjenja z woprawdźitosću, rjekny sobuorganizatorka iniciatiwy Barbora Doleželová. Loni bě wón slubił, zo budźe demokratiju podpěrać a rozwiwać, lěto pozdźišo wo prodemokratiskim premieru ničo pytnyć njeje. Peticiju su mjez druhimi podpisali njewuspěšny kandidat na prezidentstwo Marek Hilšer, znaty režiser Jan Svěrak, spěwar Richard Müller a dźiwadźelnik Vojtěch Dyk.

Premier nowy, koalicija stara

pjatk, 16. měrca 2018 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K). Słowakska ma noweho ministerskeho prezidenta. Hłowa stata Andrej Kiska powoła do zastojnstwa naměstneho předsydu knježaceje strony Smer-Socialna demokratija Petera Pellegrinija. Premier Robert Fico je wčera popołdnju prezidentej přednjesł swój rozsud, zo je zwólniwy wotstupić.

Móžnosć rozrisanja dotal najćešeje politiskeje krizy Słowakskeje po jeje zesamostatnjenju 1993, wuskutkowaneje wot zamordowanja přepytowaceho nowinarja Jana Kuciaka a jeho slubjeneje Martiny Kušníroveje, bě so srjedu wujewiła. To Robert Fico njenadźicy wozjewi wotstupić, pod wuměnjenjom, zo Smer-SD dale premiera staja. Po wuradźowanju z předsydami stronow koalicije prezident to schwali. Wšěm drje je wulce na tym zaležało, wobeńć dočasne wólby. „Te bychu destabizaciju wunjesli, přetož knježerstwo dyrbjało so z pjeć, šěsć stron wutworić.“ To je Fica k demisiji pohnuło, wón hłowje stata rjekny.

Pólske knježerstwo zakituje napřećo EU dwělomnu justicnu reformu

Waršawa. Zwada mjez pólskim knježerstwom a komisiju Europskeje unije pólskeje justicneje reformy dla nadal traje. Při tym dźe wo zasadnje rozdźělnej po­ziciji: Brüssel ma reformu za škódnu a žada sej korektury. Pólskemu knježerstwu pak je wona přewšo trěbna. Zo by runje tole potwjerdźił, je so ministerski prezident Mateusz Morawiecki minjeny tydźeń do Brüssela podał. Tam zetka so z prezidentom komisije EU Jeanom-Claudeom Junckerom a za Pólsku zamołwitym komisarom Fransom Timmermansom. Woběmaj přepoda Morawiecki zjawny dokument: 94stronsku rozprawu, z kotrejž Waršawa trěbnosć justicneje ­reformy hišće raz potwjerdźa. Samsny spis su mjeztym wšitcy zapósłancy ­Europskeho parlamenta a wšitke čłonske staty EU dóstali.

Prěrězna mzda chětro rosće

pjatk, 16. měrca 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). W Čěskej wučinješe přerězna mzda kónc minjeneho lěta 31 646 krónow (ca. 1 245 €), z čimž je 2 337 krónow wyša była hač kónc 2016. To wozjewja Čěski statistiski zarjad (ČSÚ) a přispomnja, zo w kraju přerězna mzda hišće ni­hdy njeje tak wysoka była. Scyła prěni raz bywa, zo překroča wona 30 000 krónow, sobudźěłaćerka Komercneja banki Jana Steckerová dodawa. Mjez jednotliwymi regionami maja w Praze dale najwyšu přerěznu mzdu, mjenujcy 39 173 krónow (ca. 1 550 €). W někotrych wobwodach wšak wona njepřesahuje 28 000 krónow (ca. 1 100 €). Powšitkownje pak je tak, zo dwě třećinje dźěławych přerěznu mzdu njedocpěwatej.

W susodnym kraju přerězna mzda wot lěta 2014 nadpřerěznje rosće. Jedna přičina spomóžneho wuwića je wobstejnosć, zo hospodarstwo kraja spochi nadměrnje přibywa (loni přez pjeć procentow). Tamnu přičinu wuskutkuje ču­jomny njedostatk fachowych mocow w mnohich branšach. Dokelž drje situacija dale tajka wostanje, wěšća eksperća, zo přerězna mzda tež lětsa nahladnje ­přiwozmje.

nawěšk

  • Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu je 16. a 17. měrca mjeztym 28. serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje wuhotował. Wiki běchu jara wuspěšne, tež nastupajo ličbu wopytowarstwa. Tule smy wam někotre fotowe impresije z wikow zestajeli

nowostki LND