Kónc lěta z dobrej powěsću

wutora, 08. januara 2019 spisane wot:

Peter Čačko rozprawja z Bratislavy za Serbske Nowiny

„Zamordowanje nowinarja Jana Kuciaka a jeho njewjesty Martiny Kušníroveje bě lěto 2018 změniło. Po tutym hroznym njeskutku su Słowakojo dyrbjeli róžojte bryle wotpołožić. Towaršnosć pak je wužadanje wobstała.“ Tule bytostnu naležnosć je prezident Słowakskeje Andrej Kiska­ w swojej nowolětnej narěči ludnosći do pomjatka zwołał.

Kónc stareho lěta měješe pak tež swoju pozitiwnu powěsć paratnu. Ludźi bjez dźěła bě to w kraju jenož hišće 5,1 procent. To woznamjenja, zo je so wot lěta 2013 ličba bjezdźěłnych wo dobre dźesać procentow pomjeńšiła. W pjeć wokrjesach zapadneje Słowakskeje bě mjenje hač dwaj procentaj dźěło pytacych. Po cyłym kraju je spochi mjenje ludźi bjez dźěła. Předewzaća maja samo wulke ćeže,­ nadeńć dźěławych za swobodne městna. Najwjace zajimcow za dźěło w Słowakskej je ze Serbiskeje, z Ukrainy, Rumunskeje kaž tež z Čěskeje. Tele spomóžne wuwiće na dźěłowych wikach wuskutkuja dobre hospodarske wuměnjenja we wobłuku Europskeje unije.

Wjace ludźi znjezbožiło

wutora, 08. januara 2019 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Loni je w Čěskej při wobchadnych njezbožach 571 ludźi žiwjenje přisadźiło, štož je 69 wjace hač lěto do toho. Tragiska bilanca je najhórša mi­njenych třoch lět. W hodowniku samym bě 51 wosobow na dróze zemrěło, pjeć z nich dźeń do patoržicy. Najwjace smjertnych woporow běštej pak sej měsacaj awgust a september po 64 mortwych žadałoj, najmjenje porno tomu měještej februar z 21 a měrc z 28 woporami.

Mjenowane ličby sposrědkował je direktor čěskeje wobchadneje policije Tomáš Lerch powěsćerni čtk. Po rešeršach organizacije BESIP, kotraž w Čěskej wěstotu w nadróžnym wobchadźe koordinuje, su k negatiwnej lońšej bilancy najbóle ćežke njezboža jězdźerjow motorskich přinošowali. Na železniskich přechodach wudycha přez zražku awta z ćahom cyłkownje 33 wosobow. Přibyło je tohorunja woporow mjez pěškami.

Najčasćišej přičinje wobchadnych njezbožow běštej njepřiměrjena spěšnosć a njedosahaca wobhladniwosć šo­ferow. W njerědkich padach pak je tež „čert alkohol“ na njezbožach wina był.

Přepytuja smjertnu tragediju

póndźela, 07. januara 2019 spisane wot:

Koszalin (dpa/SN). Po smjertnej wohenjowej tragediji při tak mjenowanej escape-hrě w Pólskej je statne rěčnistwo přećiwo wobsedźerjej předewzaća přepytowanske jednanje zahajiło. Mjeztym zajatemu mužej wumjetuja lochkomyslne morjenje, kaž rěčnik statneho rěčnistwa w Koszalinje powěsćerni PAP zdźěli. W padźe zasudźenja hrozy jemu jastwo wosom lět. Při wohenju w zamknjenej rumnosći bě minjeny pjatk wječor pjeć 15lětnych holcow žiwjenje přisadźiło, jako tam woheń wudyri. Při escape-hrě (ćěkanska hra) spyta skupina ze zamknjeneje rumnosće twochnyć. Za to dyrbi wona pod časowym ćišćom hódančka a nadawki spjelnić. W Pólskej je mjeztym wjace hač tysac tajkich rumnosćow.

Ministerski prezident Mateusz Morawiecki rěčeše wo tragediji bjez přikłada a připowědźi konsekwency. Prěnje tajke rumnosće su mjeztym zawrěli. Při hnydom zahajenych kontrolach su zwěsćili, zo wjetšina přepruwowanych zawodow wohnjoškitne předpisy njedodźerži. Te wšak njebuchu dotal kontrolowane.

Mytuja Gaucka

póndźela, 07. januara 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Z Mytom Karla IV. počesći Čěska lětsa něhdyšeho němskeho zwjazkoweho prezidenta Joachima Gaucka. To zdźěla Karlowa uniwersita, kotraž hromadźe z Prahu myto spožča. Hdyž je Gauck 21. januara přijmje, stanje so wón z jeho sedmym lawreatom. Myto Karla IV. bu 1993 ze zaměrom załožene, počesćić z nim mjezynarodne wosobiny, docpěwace ze swojim kulturnym, wědomostnym abo politiskim skutkowanjom europski abo uniwerselny wuznam a přinošowace tak k pozitiwnemu wusměrjenju ludow. Hač do 2002 bě Myto Karla IV. pjeć ludźi dóstało. Lěta 2016 su je składnostnje woswjećenja 700teje róčnicy narodnin Karla IV. wobnowili a z nim luxemburgskeho wulkowójwodu Henrija wuznamjenili. Myto je 100 000 krónow (něhdźe 7 750 eurow) hódne. Čěske medije pokazuja wuraznje na to, zo je Joachim Gauck był prěni zwjazkowy prezident, pochadźacy z něhdyšeje NDR. Za čas swojeho skutkowanja wot 2012 do 2017 wón Čěsku někotre razy wopyta. Na prěnjej wiziće 2012 bě sej jako prěnja hłowa němskeho stata scyła tež do Lidic dojěł, bě na row wot němskeje Wehrmachty morjenych muži wěnc połožił a so před wopomnišćom pokłonił.

Wiceminister wo EU njerodźi

pjatk, 04. januara 2019 spisane wot:

Knježerstwo Pólskeje wabi mjez narodowcami wo wólbne hłosy

Waršawa. Pólske knježerstwo je zaso raz dopokazało, zo jemu scyła ćežko njeje prezentować ludnosći dospołnje spřećiwjace so fakty. Tak je w stolicy Waršawje knježaca narodnokonserwatiwna­ strona Prawo a spraw­nosć (PiS) swojich čłonow na kongres zwołała. Za rěčniskim pultom připrawjene bě hesło w hoberskich pismikach „Pólska wutroba Europy“. W swojej narěči ministerski prezident Mateusz Morawiecki wuprajenje hišće raz naležnje po­twjerdźi, prajo: „My smy wutroba Europy.“ Za to žněješe dołho trajacy přiklesk přitomnych, kotřiž běchu so toho­dla samo pozběhnyli.

Wałęsa za wujednanje z Ruskej

štwórtk, 03. januara 2019 spisane wot:

Waršawa/Moskwa (ČŽ/K/SN). Něhdyši pólski prezident Lech Wałęsa – hłowa stata wot lěta 1990 do 1995 – je ruskej powěsćerni RIA Nowosti interview dał, w kotrymž zwuraznja wón dotal njezwučene mysle a nahlady. Wo tym rozprawjeja čěske­ medije. Tak załožićel njekomu­nistiskeho dźěłarnistwa Solidarność Ruskej porokuje, zo wona hinak hač Němska swoje napřećo Pólskej skućene hrěchi hač donětka njeje nihdy „wuspowědała“. Přiwšěm so Wałęsy zdawa, zo by wón z přihódnymi argumentami zamóhł ruskeho prezidenta Wladimira Putina jako „mudreho čłowjeka“ k změnje politiki pohnuć a tak docpěć, zo so rusko-pólske poćahi polěpša. Swojeju in­terneju přećiwnikow, předsydu knježerstwoweje strony Prawo a sprawnosć (PiS) Jarosława Kaczyńskeho kaž tež ministerskeho prezidenta Mateusza Morawieckeho, wo­znamjenja wón porno tomu jako „nje­zbožo“.

Euro je spomóžny

srjeda, 02. januara 2019 spisane wot:

Bratislava (SŽ/K/SN). Spočatk 2019 bywa dźesać lět, zo je Słowakska euro zawjedła. Ze statow Visegrádskeje štyrki (tej přisłušeja hišće Čěska, Pólska a Madźarska) je wona dotal jenički kraj ze zhromadnej europskej měnu. Eksperća, historiski podawk k róčnicy hódnoćo, přezjednje měnja, zo je euro Słowakskej wunjesł wjace lěpšin hač njelěpšin, přinošujo wažnje k róstej ekonomije.

Prezidentej wěrja

pjatk, 28. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Z wustawnych institucijow Čěskeje republiki je w decembru prezident najbóle dowěryhódny był. Hłowje stata Milošej Zemanej wěri tuchwilu – njedźiwajcy njemałych wumjetowanjow, zo so z ruskim prezidentom Putinom nasadźuje a sankcije přećiwo Ruskej wotpokazuje – 55 procentow wobydlerjow, pjeć procentow wjace hač w nowembru. Najwjetšeje dowěryhódnosće zwjeseleja wšak so gmejnske zastupnistwa a z nimi starosća – prěnim wěri 67 procentow, druhim 66 procentow. Sejm je porno tomu jeničce 32 procentam ludnosće dowěryhódny, senat 34 procentam. Tole wuchadźa ze zwěsćowanja měnjenjow wolerjow, kotrež je agentura CVVM w minjenym měsacu přewjedła. Knježerstwo ma wokomiknje dowěru 42 procentow respondentow.

Z předsydow parlamentnych stronow mataj poměrnje najwjetšu dowěru šefaj ANO a Piratow, Andrej Babiš resp. Ivan Bartoš. Premierej Babišej wěri 38 procentow, Bartošej 32 proc. Předsyda socialdemokratow Jan Hamáček ma dowěru 27 procentow. Najmjenje wěrja ludźo dwělomnemu šefej SPD Tomijej Okamurje – jeho dowěryhódnosć spadny z nowemberskich 31 procentow na 26 dypkow.

Cyrkej nětko samostatna

pjatk, 28. decembera 2018 spisane wot:

Kijew (ČŽ/K/SN). Po wjacorych nje­wuspěšnych pospytach toho razu, či­njenych wosrjedź 1990tych lět, je nětko k tomu dóšło, zo je so prawo­sławna cyrkej na Ukrainje zesamo­statniła. Na cyrkwinskim sejmje, wot­- mě­tym w sławnej Kijewskej katedrali swj. Sofije, wob­zamknychu wobdźělnicy synody, zwoprawdźić kročel, za kotruž je prezident Petro Porošenko cyły čas naležnje wabił, mějo ju za jedne z će­žišćow we wólbnym boju k prezidentskim wólbam klětu w nalěću. Hłowa stata – na synodźe najwuznamniši čestny hósć – syłam ludźi, demonstrowacych před katedralu za samostatnu ukrainsku prawosławnu cyrkej, na městnje wyskajcy wozjewi: „Tónle dźeń zańdźe jako swjaty dźeń do sta­wiznow Ukrainy.“ Nutřka wón přitomnym wuswědči: „Wy sće hłowni akterojo tohole historiskeho podawka, zakónča­ceho wotwisnosć wot Ruskeje.“

Prěnje biskopstwo reagowało

pjatk, 21. decembera 2018 spisane wot:

Polacy sej dale žadaja pady znjewužiwanja w katolskej cyrkwi wuswětlić

Waršawa. Pólski sejm kónči swoje dźěło lěta tradicionalnje ze „sejmowej pator­žicu“. Tón dźeń, kotryž zarjadowachu tónkróć 14. decembra, zetkawaja so zapósłancy wšitkich stron, zo bychu sej ruku zawdali a sej wjesołe hody a strowe nowe lěto wupřeli. Při tym sej mjez sobu wulke oblaty dźěla, kaž to w Pólskej hody tež w swójbach činja. Po starym wašnju sej kóždy wot susoda kusk oblaty wot­łama. Zarjadowanje ma tomu słužić, na­jebać­ wšitke politiske rozestajenja znajmjeńša tón dźeń harmoniju a zhromadnosć w sejmje pěstować.

Lětsa běchu na swjatočnosć z kulturnym programom ansambla „Mazowsze“ tež Waršawskeho metropolita Kazi­mie­rza Nycza přeprosyli. Zapósłanča noweje­ małeje strony „Nětko!“ Joanna Scheurig-Wielgus wuži składnosć a přeprosy wulcerjadneho duchowneho na přichodne posedźenje sejmoweho wuběrka, kotryž pady seksualneho znjewužiwanja přez duchownych přepytuje. Scheurig-Wielgus we wuběrku jako zastupnica znjewužiwanja přepytowaceje załožby „Njebojće so“ sobu skutkuje.

nawěšk

  • Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu je 16. a 17. měrca mjeztym 28. serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje wuhotował. Wiki běchu jara wuspěšne, tež nastupajo ličbu wopytowarstwa. Tule smy wam někotre fotowe impresije z wikow zestajeli

nowostki LND