K jónkrótnemubiotopej kultury so wuwił

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

Wo koncertnym dožiwjenju na tradicionalnym hudźbnym festiwalu Nukstock

Wot lěta 1997 wón eksistuje: Nukstock. Lěto wob lěto je łuka při Nukničanskej skale ćopłotu, zymu a samo błótowe bitwy dožiwiła. Wuprudźenju Nukstocka njeje pak wjedro dotal škodźało. Tónle festiwal je lubozny, sebjewědomy a přećelny šarm a cyły čwak my-začuća. Wjele hosći njeboji so dalokeje jězby na njón, zo bychu na kóždy pad tam přitomni byli. „Trjebamy nimale kóžde lěto tři tydźenje přihotowanskeho časa, zo bychmy městno zarjadowanja wotpowědnje wuhotowali“, wujasnja Bosćan Nawka. Za to dadźa so čłonojo towarstwa Barakka do dźěła. Tež cyły rjad staršich ludźi jim při tym pomha. Nukstock je so přez generacije wuwił k jónkrótnemu biotopej kultury.

Lěćo z knihu a wopytom Serbow w Rumunskej

pjatk, 16. septembera 2016 spisane wot:

W lěću móžeš na najwšelakoriše wašnje wodychnyć a tež trochu swój wobzor rozšěrić. Móžeš na přikład jónu něšto čitać, za čož hewak chwile nimaš, abo tež do (njeznateje) blišeje wokoliny abo do dalšich (tež njeznatych) kóncow kontinenta zapućować. Woboje sej lětsa znowa předewzach.

A tak wzach sej z polcow někotre knihi, kotrež tam hižo dlěje na wužiwanje ča­kachu. Mjez druhimi bě to „stawizna Bjarnata Krawca“, žiwjenjopis z wujimkami z listow a rozprawow serbskeho wučerja, komponista a hudźbneho wědomostnika, rodźeneho 1816 w Jitru pola Rakec a zemrěteho 1948 we Varnsdorfje. Wonu sta­wiznu drje sobu najwuznamnišeho Serba na proze do a w prěnjej połojcy 20. lětstotka, bě 1999 njeboh Achim Brankačk zestajał a w našim nakładni­stwje wudał.

Nowa słuchokniha w Ludowym nakładnistwje Domowiny wušła

Z wjesnymi šibałcami je so něhdy na wsach mjerwiło. Modernizowanje wjesneho žiwjenja njeje jeno wonkowny napohlad mjenje abo bóle uniformowało, ale tež žiwjenske wašnja na spodźiwne wašnje wuhładkowało. To słucharjej słuchoknihi „Wjesni šibałcy“ swita. Daloko derje znaty bywši rozhłosownik Marko Grojlich je nětk dźakowano Ludowemu nakładnistwu Domowina před­połožił „žortne powědki z narańšich Serbow“, z kónčiny, hdźež je awtor-zestajer doma.

Nochcu so wadźić z tymi, kotřiž twjerdźa, zo słuchoknihi drje literaturu spřistupnjeja, ale zdobom wot čitanja wotwjedu. Tež tole ma kaž wšo na swěće znajmjeńša dwě stronje: To je na jednej stronje zeznajomnjenje z literaturu na hinaše wašnje a zdobom časowy trend, złožować so na słuchanje město na čitanje. Što waži tole wosebje w Serbach, hdźež ličba běžnje čitacych ludźi runjewon njepřiběra?

Marko Grojlich je jako rozhłosownik sam začuwał, kak wažne tež je běžnje na serbske­ słowo słuchać.

Italčanka rady w Serbach skutkuje

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Na wopyće pola rejwarki a choreografki SLA Mije Facchinelli

Sedźimoj w kuchni Budyskeho by­dlenja baletneje mišterki Serbskeho ludoweho ansambla. 43lětna rejwarka a choreografka Mia Facchinelli je sej po rozwodźe před třomi lětami rjane by­dlenje na Tuchorskej namakała. „Mam za domom zahrodku, w kotrejž zeleninu plahuju, a zahrodu blisko Humboldtoweho haja“, powěda rodźena Italčanka. Sym překwapjeny, zo so wuměłča tež za zahrodniske dźěło zajimuje. „Sym doma na wsy pola města Trento bydliła. Móžu tež ze skotom wobchadźeć. To je za mnje wočerstwjenje.“ Sam wšak dožiwjam, kak luboznje wona ze swojim domjacym kocorom wobchadźa. Tón so jej při rozmołwje wokoło nohow šmóra, chce, zo jeho haca. A luboznje wobjimujo a z hubku wita rejwarka tež swoju dźewjećlětnu čornowłosatu dźowku Giadu Mariju. Holca bydli pola maćerje. 17lětny syn Gianluca Martin, gymnaziast, je měsačnje pola nana a pola maćerje. „My třo pojědźemy na kupu Gran Canaria na mjezynarodny rejwanski campus Europskeje unije. Sym wjesoła, zo směm dźěsći sobu­ wzać.“

Nowa knižka Měrki Mětoweje „Lizka wjaza kózlika“ wušła

Za prěnju čitansku starobu je wudało Ludowe nakładnistwo Domowina knihu tučasnje najproduktiwnišeje spisowaćelki dźěćaceje a młodźinskeje literatury Měrki Mětoweje. Wěnowaše-li so wona z předchadźacej knihu „Komplot na ptačim kwasu“ (2014) problemam puber­terneje starobje, je nětko zaso młódši publikum­ na rjedźe.

„Lizka wjaza kózlika“ je literatura za zakładny schodźenk abo samo předšulsku starobu. Wobjednawa nic runjewon lochki wobswět małeje Lizki, kotraž je přiwšěm wjesoła a hibićiwa holčka, kaž sej to wot dźěsća přeješ. Nowostka wěnuje so temje, z kotrejž su tež najmjeńši dźeń a časćišo konfrontowani – „swoje zwučene městno w mjezyčłowjeskich poćahach spušćić a nowe namakać“, takle nakładnistwo wobsah 28stronskeje knihi w krutej wjazbje a z pisanymi ilustracijemi Cleo-Petry Kurze wopisuje.

Rozmołwa z tworjacym wuměłcom, z Łužicy pochadźacym Reinhardom Royjom

Reinhard Roy, syn serbskeho komponista Hinca Roja z Klětnoho, je w Němskej a we wukraju znaty moler, grafikar a rězbar. Wón bydli blisko Frankfurta nad Mohanom. Srjedź apryla je rodźeny Klětnjan w Berlinje prapremjeru sinfonije „Stalingrad“ swojeho nana dožiwił. Alfons Wićaz je so ze znatym wuměłcom rozmołwjał.

Kak sće sinfoniju nana přijimał, je Was wona jako tworjaceho wuměłca jimała?

R. Roy: Za mnje hraje tworjace wu­měłstwo wulku rólu, a wězo widźu je tež w zwisku k hudźbje. Tema, kotruž je sej mój nan wuzwolił, ma w tworjacym wuměłstwje najskerje poćah k realizmej. Ja wšak so w tymle wobłuku na cyle hinašich slědach pohibuju, tak zo směm rjec, zo njeje tule žanoho mjezsobneho wobwliwowanja. Prapremjera bě za mnje wjeršk nanoweho tworjenja. Před lětomaj běch na wopomnjenskej swjatočnosći we Wolgogradźe. Tam přepodach ruskemu komponistej a dirigentej Swjerowej partituru sinfonije „Stalingrad“.

Při skale hudźić a hejsować

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Festiwal Nukstock zaso kiwa

Mjeztym 18. raz wuhotuje 28. a 29. awgusta Nukničanske towarstwo barakka lěta 1997 załoženy hudźbny festiwal pod hołym njebjom Nukstock. Na swjedźenišću při skale změja tuž tež lětsa přećeljo twjerdych, swojoraznych a njewšědnych zynkow móžnosć, w přijomnej, nimale swójbnej atmosferje a za fairny fenk dohromady dźewjeć skupin dožiwić. Hłowne kapały su Mörkhimmel, death’n’roll-band z Prahi, Trecker – wokomiknje hišće skerje tajny tip za lubowarjow tak mjenowaneho stoner-rocka z Nürnberga – a běłoruscy folk-punkerojo z mjenom Dzieciuki, kotřiž prěni raz na sławnym łužiskim jewišću zahraja. Region zastupuja alternatiwno-progresiwna rock pěstowaca skupina Leika z Budyšina a serbscy awantgardisća Cat’s eye nebula z Wotrowa. Program wudospołnjeja indie-rock-weteranojo Fuckwinter z Halle, psy­- chedeli­karjo The roaring 420‘s z Drježdźan a tohorunja ze sakskeje stolicy pochadźaca klasiska hardcore-band Huntsville stairsweepers. Chłóšćenka za fanow čorno-ćěmneho punkmetala budu hercy Lötfett, kotřiž festiwal pjatk wječor we wosmich zahaja.

Kniha k 100. narodninam fararja a prócowarja Herberta Nowaka

K 50. narodninam staj mi z rjanym listom tež serbski farar a awtor Herbert Nowak a jeho mandźelska wutrobnje gratulowałoj. Tam Nowak pisaše, zo staj Nowy Casnik a ja w tych 25 lětach wzajomnje přeco spěchowałoj jeho „snadne produkty“ za Pratyju a Nowy Casnik. Wosebje­ słowje „snadne produkty“ sej hnydom zaso wuwědomich, jako mějach w rukomaj jara tołsty manuskript za nowu delnjoserbsku knihu „Pisaŕ běch wót młodych lět – wšake z tśiběrtyl sto­lěća“, w kotrejž su ćišćane přinoški z pjera Herberta Nowaka.

Ale słowo „snadne“ so woprawdźe njehodźi, hladamy-li do noweje publikacije Ludoweho nakładnistwa Domowina. W njej je jenož mały dźěl wšitkich Nowakowych přinoškow z něhdźe 70 lět wozjewjeny. Na tamnej stronje wšak přitrjechi to słowo „snadne“ za cyłe žiwjenje zasłužbneho delnjoserbskeho fararja a prócowarja, kotrež běše přeco jara skromne. Takle mam jeho w dopomnjeću, wosebje z jeho prawidłownych wo­pytow w redakciji Noweho Casnika.

Nowa twórba serbskeje wuměłče

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:
Tutu pjerokrjesbu je 47lětna serbska tworjaca wuměłča Marion Kwicojc lětsa na inspiraciju komornohudźbneho krucha „Karnewal zwěrjatow“ a serbskeho ptačeho kwasa rysowała. Jako honač předrasćeny móhł być knjez, kaž jeho tež na karnewalu Venediga wuhladaš. Rodźena w błótowskich Bórkowach a po wuspěšnej maturje na Delnjoserbskim­ gymnaziju w Choćebuzu studowaše Kwicojc na Lipšćanskej wysokej­ šuli za grafiku a knižne wuměłstwo. Studij je wona 1995 jako diplomowa molerka a grafikarka wuspěšnje zakónčiła. Swoju twórbu mjenuje „Karnewal zwěrjatow – poules et cops“ (kokoše a honače). Marion Kwicojc

„Hdyž wólby demokratiju morja“

pjatk, 19. awgusta 2016 spisane wot:

Wašnje dźensnišich wólbow mori demokratiju, měni belgiski historikar David Van Reybrouck. Na wupěranju Donalda Trumpa abo na brexiće so pokazuje, kak njekničomnosć, prózdnota abo tendenciozne medije demokratiju podrywaja. Najwjetši problem pak je, zo smě lud jenož mjez „haj“ a „ně“ wolić, zo čuje so desinformowany­ abo samo wobšudźeny. Wón zhubi dowěru, je njespokojny a móže politikarjam jenož srjedźny porst pokazać. Mnozy sej žadaja, zo dyrbjeli fachowcy wo komplikowanych prašenjach rozsudźeć. Ale to by nastajenje, zo elity činja, štož chcedźa, hišće zesylniło. Lěpje je, hdyž so demokratija dale wuwiwa. Hladajo na přikład­ na brexit namjetuje Van Reybrouck wólby z losowanjom. Tomu móhli tysac kmanych Britow wulosować, kotřiž maja chwile wo Europje rozmyslować. Woni dóstanu wšitke informacije, kotrež trjebaja, zo móža situaciju měrnje pruwować a wotpowědne namjety činić. Jich diskusija so dospołnje transparentnje wotměwa. Kandidaća, kotrychž njejsu wulosowali, smědźa přez medije sobu rěčeć a alternatiwy namjetować, wo kotrychž na kóncu lud wothłosuje.

nawěšk

  • Jara awtentiske běchu poskićenja ansambla Zabava z Ruskeje.
  • Na zahajenju festiwala štwórtk w Budyskim NSLDź počesćichu přitomni Juraja Kubánku (3. wotprawa) z trójnej serbskej sławu.
  • Hosćo z Peruwa zbudźichu ze swojimi přewšo pisanymi kostimami tójšto zajima.
  • Pólski cyłk z Bolesławieca na štwórtkownym swjedźenskim ćahu k zahajenju festiwala "Łužica 2019" po Budyšinje
  • Algeričenjo na jewišću NSLDź
  • Rejwarjo z Boliwiskeje
  • XIII. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2019" je zahajeny. Tule namakaće impresije z prěnich wustupow wobdźělenych skupin. Tule předstajichu skupiny štwórtk dopołdnja w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hižo raz dźěćom swoje poskićenja, na wobra
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudowor su zdobom hosćićeljo festiwala.
  • Rejwarki a rejwarjo z pólskeho Bolesławieca
  • Zajim zbudźi tež skupina ze Sewjerneje Makedonskeje
  • Dalši hosćićeljo łužiskeho mjezynarodneho festiwala: Serbska rejwanska skupina Smjerdźaca z hudźbnikami folklorneje skupiny Sprjewjan
  • Překwapjenka běchu mnohim wuměłcy z Peruwa.
  • Prěni raz spožčichu lětsa zarjadowarjo mjezynarodneho folklorneho festiwala wosebite myto a diplom za wurjadny wuměłski wukon. Jón dósta słowakski ansambl Bobańovci za swoju přirodnosć, awtentiskosć a originalitu.
  • Rejwarjo algeriskeho cyłka Couleurs d‘ Algerie
  • Boliwiscy rejwarjo a rejwarki w kostimach na jewišću
  • Boliwičenjo "in action"
  • Sobotu wječor běchu po Chrósćicach mnozy nadróžni muzikanća po puću.
  • Pólski młodźinski orchester z Leśnicy zahaji sobotny wječor na farskim dworje.
  • Tójšto ludźi zhromadźi so na programy na jewišću při gmejnskim zarjedźe ...
  • ... a wobhlada sej poskićenja skupin.
  • Na Koklic statoku předstajichu so tež čłonojo skupiny Wotała. Wšitcy z nich su bywši rejwarjo Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.
  • Smjerdźečanscy rewjarjo na jewišću pola Koklic
  • Pohlad z jewišća na dwór Wjeselic statoka
  • Na Zahrodnikec-Grutekc statoku pokaza mjez druhim tež Slepjanski folklorny ansambl dźěle swojeho programa.
  • Tež Slepjanscy wuměłcy hižo zahe na dorost mysla.
  • Wšitcy sobuskutkowacy słowakskeho ansambla Bobańovci zamóža znajmjeńša jedyn instrument piskać, spěwać a rejwać.
  • Na Kralec statoku knježeše čiła atmosfera.
  • Schow před krótkim dešćom pytachu sej tež hosćo na Kilankec statoku pod wulkimi předešćnikami.
  • Pólscy hosćo z pokazku ze swojeho programa na Kilankec statoku
  • Wo tym, zo bě sej na lětuši festiwal sobotu a njedźelu do Chrósćic wjac hosći dojěło hač hewak, swědčachu kopate połne parkowanišća.
  • Kultura zwjazuje, kaž tule Smjerdźečanskej rejwarce a algeriskeho rejwarja.
  • Sčasami nimale přepjelnjeny bě Koklic statok.
  • Wudworscy při poslednich přihotach na sobotny wustup na farskim dworje.
  • Wudworscy na farskim dworje
  • Jewišćo při gmejnje bě stajnje derje wopytane.
  • Rjanolinki-rejwarki Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny
  • Serbska reja je jewišću při gmejnje tójšto pasantow do rejki prosyła.
  • Lóze hólcy wječor na jewišću Zahrodnikec-Grutkec statoka
  • Kabaretna skupina Lózy hólcy pokazachu přitomnym we wobłuku programa "Chróšćan special" na Zahrodnikec-Grutkec statoku, zo njejsu w běhu lět ničo zabyli
  • Na Wjeselic statoku zahudźi skupina NIMO ...
  • ... band wokoło Brězanec bratrow Józefa a Jana.
  • Tež němska skupina Slapstickers pokaza, što zamóže.

nowostki LND