ČORNY HALŠTROW

pjatk, 17. awgusta 2018 spisane wot:

Peter Huckauf

kak mam do rjadu přińć

z lodom kotryž pławi

z bolosćemi winowaty k wutrajnosći

žabra su zranjene

kak mam do rjadu přińć

njeje pruda

za črjódu rybow

čujo kak minje so pjerchot

ptačk bjez pychi

kotryž so ženje hižo njewróći

radšo narunam

ćěkawe łopjeno w prućinje

kak dyrbju do rjadu přińć

njeje pruda

dale a bolostniše

ptače črjódy zańdu

a nuza so we wutrajnosći pospytać

kak mam do rjadu přińć

z dalokimi trabantami

jedne łopješko čuje so přiwuzne

ze swětnišćom

kak mam do rjadu přińć

w tutym hołku

z lodu ból a zranjene žabra

chójna so dźerži swobodna

za poslednju črjódu rybow

ptački su hižo pokorne

poněčim womjelkuja

kak dale do rjadu přińć

w tutym njesćerpnym času

zacpěty

wjednik bjez wójska

z přepjatymi zaměrami

(wujimk – přełožił Benedikt Dyrlich)

Rozmołwa z Berlinskim basnikom a přećelom Serbow Peterom Huckaufom

Basnik Peter Huckauf z Berlina je so ­po politiskim přewróće kóžde lěto na Swjedźenju serbskeje poezije swěrnje wobdźělał a so při tym intensiwnje zaběrał ze serbskej lyriku a ju tež do němčiny přenjesł. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Cyłkownje 39 Swjedźenjow serbskeje poezije su lubowarjo lyriki we Łužicy a tež we wukraju dožiwili. Nětko so swjedźeń bohužel wjace njewotměwa. Kajki wuznam měješe wón za Was?

P. Huckauf: Swjedźeń serbskeje poezije dožiwjach stajnje jako mjezynarodny kulturny podawk wysokeje kwality. Wšako tworješe wěsty móst dorozumjenja wosrjedź Europy. Awtorojo, předewšěm ze słowjanskich ludow, zetkachu awtorow a zajimowany publikum we wuchodnej Němskej, we Łužicomaj.

Hdy sće so na swjatku prěni króć wobdźělił, a čehodla sće jemu swěrny wostał?

P. Huckauf: Wot 1990 – z někotrymi přetorhnjenjemi – so prawidłownje na nim wobdźělach. Štož zetkanja mjez ludźimi nastupa, dopokazachu organizatorojo ZSW w Budyšinje a Choćebuzu kedźbyhódnu wobdarjenosć, kotraž zwjazuje.

Saksko-pólske zetkanje

pjatk, 17. awgusta 2018 spisane wot:
Premjera pólsko-němskeje antologije lyriki, w kotrejž su nimo němskich a pólskich poetow ze swojimi němskorěčnymi basnjemi tež serbscy poeća Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich a Dorothea Šołćina zastu­pjeni, wotměje so štwórtk, 6. septembra, w 19 hodź. w Drježdźanskim literarnym domje Villa Augustin a dźeń pozdźišo w Budyskim Serbskim gymnaziju. Na zarjadowanje, kiž je Němsko-pólska towaršnosć Sakskeje zhromadnje z pólskimi inicia­torami a wudawaćelemi edicije organizowała, su wšitcy zajimcy wutrobnje ­přeprošeni.

Zajimawa kniha wo hrodźišćach Hornjeje Łužicy

Hornja Łužica njeje jenož krajina hole a tysac hatow. Wona sama je tež krajina stow hrodźišćow. Někotre su znate, někotre hrajachu wosebitu rólu w nowšich serbskich stawiznach: Kopšin jako zetkanišćo Serbow w fašistiskim času, Wotrowske hrodźišćo jako areal Swjedźenja serbskeje poezije. Nochcemy sej ničo nabarbić – cyłkownje su hrodźišća mjenje znate. Tomu wotpomhać móže nowa bohaće ilustrowana kniha z nakładnistwa Oberlausitzer Verlag pod titlom „Schanzen und Burgwälle in der Oberlausitz einst und jetzt“.

Na 150 stronach rozłožuja 79 hrodźišćow a – kaž titul hižo přilubja – dźe wo jich stawizny a dźensniše połoženje. Hrodźišća dadźa so dźensa hišće mjenje abo bóle derje nadeńć, před sto lětami pak bě jich wjace hač sto.

Woprawdźite drjewjanske postrowy

Mjez čłonami towarstwa „Wendischer Freundeskreis Lüchow-Dannenberg e.V.“ wosebje rady wuzběhuja, zo maja Serbja we Łužicy dwurěčne tafle a napisy. To dźě twori a spěchuje regionalnu kulturnu identitu. W Elbe-Jeetzel-Zeitung z 19. meje měni awtorka při­noška „Echt wendische Grüße“: „W Lüchowje-Dannenbergu rěčachu něhdy podobnu rěč: drjewjanopołobšćinu. Za dwurěčnje wuhotowane nadróžne tafle pak wotkazanje njedosaha, byrnjež sej přećeljo słowjanstwa to přeja.“

Moja swojorazna matura

pjatk, 17. awgusta 2018 spisane wot:

23. junija před 50 lětami mi kardinal Bengsch přepoda kónčne wuswědčenje Biskopskeho seminara w Schöneiche pola Berlina. Z tym smědźach so po ekskluziwnym štyrilětnym kubłanju na katolskej šuli na studij teologije do Erfurta podać, z opciju, zo so z měšnikom stanu. Alternatiwy k studijej teologije a k wukubłanju jako duchowny pak z wotzamknjenjom šule w Schöneiche w Němskej demokra­tiskej republice (NDR) njemějach, dokelž wona tute kubłanje njepřipóznawaše. A po twarje murje 1961 w Berlinje njebě hižo móžno z wuswědčenjom cyrkwinskeho kubłanišća do zapada ćeknyć a tam něšto druhe studować abo wuknyć; na zapadźe wšak Schöneichenske wotzamknjenje jako maturu připóznawachu. Hačkuli sym potajkim 1968 naročnu maturitnu kwalifikaciju docpěł, běch w NDR dale jeničce absolwent 8. lětnika SPWŠ Worklecy. Biskopja a stat njejsu a snadź docyła nochcychu ze załoženjom seminara 1953 w Schöneiche žane dalše puće powołanskeho wuwića młodym mužam wotewrić, kotřiž so w běhu wukubłanja abo pozdźišo z powołanjom duchowneho z teje abo tamneje přičiny rozžohnowachu.

Mjez tójšto wjerškami lětušeho Łužiskeho hudźbneho lěća zbudźi koncert 28. pražnika w Budyskej tachantskej cyrkwi wosebity zajim publikuma. Wjace hač 200 wopytowarjow bě wćipnych na prapremjeru twórby „Měrowa modlitwa – Triptychon za dwoje wulke pišćele“. Tuchwilu tež jako organist w klóštrje Marijinej hwězdźe skutkowacy Budyski komponist Feliks Brojer bě ju w nadawku za rjad spisał.

Na pišćelowym nyšporje pod hesłom „Daj nam měr“ předstajištaj cyrkwinski hudźbny direktor Friedemann Böhme z Budyšina w katolskim dźělu cyrkwje a w ewangelskim dźělu w Lipsku studowacy, mjeztym hižo časćišo wuznamjenjeny Johannes Krahl z Dobranec na instrumenće twornje Eule nimo prapremjery dalše kompozicije za dwoje pi­šćele.

Stajnje kreatiwna a rodźi nowe ideje

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Zetkanje z młodej serbskej hudźbnej wědomostnicu dr. Theresu Jacobsowej

Wona wuprudźa při naju zetkanju wot wšeho spočatka wjesołu, čerstwu awru. 37lětna hudźbna wědomostnica dr. Theresa Jacobsowa je wot lěta 2015 w Budyskim Serbskim instituće z poł dźěłowym městnom přistajena. „Jako wědomostna sobudźěłaćerka slědźu na polu imaterielneho kulturneho herbstwa Serbow nastupajo medije, drasta, reje, spěwy a dalše kulturne srědki. Dźe wo to, kak hodźi so naše herbstwo a z nim serbska identita dale wuwiwać a w ludźe zaso šěršo wožiwić.“ To po­wěda młoda žona, bydlaca ze swójbu w Lipsku, kotraž wob měsac wjacekróć do Budyšina jězdźi. „Mi tute dźěło wulke wjeselo wobradźa. To je jara wulki wobłuk, w kotrymž móžeš so do tradicijow, stawiznow, wašnja žiwjenja a začućow serbskeho ludu hłuboko zanurić, z toho kreatiwne projekty zdźěłać a je praktisce zwoprawdźić.“

W lěće 2012 je Theresa Jacobsowa na te­mu „Der Sorbische Volkstanz in Geschichten und Diskursen“ promowowała, dwě lěće po tym wuńdźe jeje kniha w Spisach Budyskeho Serbskeho instituta jako čisło 59.

Mysle k njedawnej wustajeńcy Ann Siebert w Drježdźanach

Jendźelski humor ma něšto wosebite na s­ebi, lubosć Jendźelčanow ke konjam je runje tajka swojorazna. Što pak, jeli so jen­dźelska wuměłča kaž Ann Siebert ze seršćowcom ryzy serbskim křižerjam wěnuje? Na kóždy pad zrodźi so wobraz wo nich, kotryž nima w tworjacym wuměłstwje swojeho runjeća.

Serbscy křižerjo, na třoch mólbach za­po­padnjeni, běchu mjez połsta twórbami wuměłče Ann Siebert hač do spočatka junija w Drježdźanskej galeriji Holger John widźeć.

Ann Siebert je w našočasnym sak­skim wuměłstwje legenda. Loni w aprylu swjećeše wona stoćiny. Rodźena Jen­dźel­čanka Priscilla Ann Thornycroft wuda so 1942 na němskeho antifašista Hansa Sieberta. W lěće 1948 dźěše z nim do wuchod­neje Němskeje a bydli mjeztym 65 lět w Drježdźanach.

Olsenowa cwólba wotzběhnyła

pjatk, 20. julija 2018 spisane wot:

Lěćne dźiwadło Budyskeho NSLDź

Olsenowa cwólba je w zašłych třoch lětach łužiski dźiwadłowy publikum rozdwojiła. Ći jedni so hižo do prěnjeho předstajenja do Egona, Bennyja a Kjelda wohladachu, ći tamni zaso Němsko­Serb­skemu ludowemu dźiwa­dłu w Bu­dy­šinje kartki z rukow storhachu. Po třoch inscenacijach – 2016 Olsenowa cwólba a wulki pozadnik, loni Olsenowa cwólba wupućuje a lětsa Olsenowa cwólba wot­zběhnje – pak po zdaću tež přiwisnikam padušneje trójki dosaha. Wjele swobodnych městnow na premjerje samej kaž tež, hinak hač w zašłymaj lětomaj, ně­hdźe 7 000 w předpředani hišće njepředatych kartkow wo tym swědči. A samo na rozjimanju nowych směrnicow wo přichodźe Budyšina sej někotři žadachu, zo měli so dalše inscenacije z Olsenowej cwólbu w sprjewinym měsće zakazać, štož bě jeno zdźěla žortnje měnjene.

nawěšk

  • Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu je 16. a 17. měrca mjeztym 28. serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje wuhotował. Wiki běchu jara wuspěšne, tež nastupajo ličbu wopytowarstwa. Tule smy wam někotre fotowe impresije z wikow zestajeli

nowostki LND