Němski wid na słowjanske stawizny

štwórtk, 16. nowembera 2017 spisane wot:

Zhromadna filmowa produkcija sćelakow MDR, RBB a Arte „Die Slawen in Deutschland – unsere geheimnisvollen Vorfahren“ je wutoru w Budyšinje swoju saksku premjeru dožiwiła. Serbske Nowiny su so mjez přihladowarjemi wobhonili, što k filmej měnja.

Hajko Kozel, zapósłanc Sakskeho krajneho sejma (Lěwica): Film je wulki wukon, dokelž posrědkuje na emocionalne wašnje fakty. Ma swoje sylne a słabe stronki, a we woběmaj padomaj je to zdobom dopokaz, kak jara nam Serbam historikar-archeologa pobrachuje.

Dr. Lubina Malinkowa, historikarka: Je to dobra produkcija, kiž je so wo šěroki spektrum měnjenjow prócowała a kotraž diferencowanje na stawizny hlada. Wězo zawostaja film tež prašenja – wšako je to němski wid na słowjanske stawizny. Fokus na wojerske rozestajenja je jara sylny. Dźensa z toho wuchadźamy, zo bě k asimilaciji bóle přez wšědny dźeń dóšło.

Nošer kulturneho pomjatka ludu

srjeda, 25. oktobera 2017 spisane wot:

Sto zwjazujeće ze Serbskim institutom? To chcychu Serbske Nowiny wědźeć.

Prof. dr. Winfried Müller (Drježdźany), předsyda wědomostneje přirady Serbskeho Instituta (SI): Serbski institut zwjazuje kulturne a rěčne wědomosće, narodnu biblioteku a archiw a je tak wurjadnje wažny nošer kulturneho pomjatka serbskeho ludu. Slědźenišćo zaruča trajne daledawanje, njewobmjezuje so pak jenož na to, tradiciju zawěsćić, ale podawa zdobom wažne impulsy, aktualne problemy při hajenju serbskeje rěče a kultury rozrisać. A přinošuje k tomu, Serbow w mjezynarodnej wědomostnej zhromadnosći widźomnišich činić. Ins­titut tajkeho razu je njeparujomny.

Dr. Leńka Šołćic (Zürich), Maćica Serbska: SI je jako slědźerska institucija tež za slawistow zwonka Łužicy, kotřiž so ze sorabistiskimi temami zaběraja, jara wažny. Wón je jedyn z najwuznamnišich centrow sorabistiki na swěće. Wědomostne rozestajenje z rěču, kulturu a stawiznami našeho ludu njesmě so zhubić a je tež baza za zdźerženje serbskeho žiwjenja a dweju serbskeju rěčow.

Někotre měnjenja wopytowarjow premjery inscenacije „Muzej Němcow“:

Hannes Bulank z Kopšina: „Muzej Němcow“ je so mi wulkotnje lubił. To bě dźiwadło jónu cyle hinašeho razu. Sy wěcy widźał, kotrež njemóhł sej sam wumyslić. Bě lóštne a ženje wostudłe, wotměna bě bombastiska! Bě to eksperiment, za mnje pak je so na kóždy pad wupłaćiło do Budyskeho dźiwadła přijěć. A za nas Serbow bě to wězo něšto wosebite – smy přežiwili!

Lise Endler ze šwabskeho Holbacha (Ellwangen): Kruch mam wšelakorišich přičin dla za dobry. Sprěnja bě cyłkowny zaćišć rjany. Njebě to jenož jednory dźiwadłowy kruch, ale wšo wopřijaca wuměłska twórba – potajkim měšeńca ze zwuka, teksta a wobraza. Sy cyły čas z połnej koncentraciju pódla był, to so dźensa lědma hišće w dźiwadle stawa. Kak sym inscenaciju jako potrjechena „zhubjena Němka“ dožiwiła? Bě na jednym boku lóštne, ironisce, zdobom pak tež chutne a tróšku zatrašace.

Katastrofa a wulka šansa

wutora, 26. septembera 2017 spisane wot:

Při wólbach zwjazkoweho sejma je AfD runje tež w serbskich a dwurěčnych městach a gmejnach Budyskeho wo­krjesa wjele hłosow dóstała, a etablěrowane strony su hłosy přisadźili. Prašachmy so někotrych čitarjow, kak woni wuslědk wólbow komentuja a što maja za přičinu.

Damian Dyrlich, student wučerstwa w Lipsku: Jako njedźelu wječor wuslědki wólbow widźach, běše to za mnje katastrofa. Sylny přirost hłosow pola mjeńšich stron cyle jasnje pokazuje, zo wočakuje woler jasny profil, z kotrymž móže so identifikować. W tym widźu nětko wulku šansu za wulkej stronje. Unija njech­ so zaso k swojim korjenjam wu­znawa a tak konserwatiwnym wolerjam poměrnu poli­tisku domiznu wróći. A SPD njech so w opoziciji zaso jako sylna a wěryhódna demokratiska alternatiwa k CDU/CSU natwari.

Wólbne wabjenje ma lědma wliw

wutora, 19. septembera 2017 spisane wot:

Něšto dnjow do wólbow Zwjazkoweho sejma Němskeje smy so někotrych Serbow prašeli, hač su wólbne wuprajenja jednotliwych stron jich wosobinski rozsud za hłosowanje wob­wliwowali a hač póńdu njedźelu, 24. septembra, wolić.

Pětr Brězan ze Smječkec: Sym so wo wólbnych kandidatach jara dokładnje wobhonił. Tež wólbomat sym wuspytał a tři reportaže w telewiziji sćěhował. Mój rozsud budźe tuž lětsa, štož direktneho kandidata nastupa, hinaši hač dotal. Wón/wona so jara w regionje angažuje, štož je mje přeswědčiło. Hłós za stronu budźe kaž lěta 2013 jenaki. Hewak sym stajnje kandidata a přisłušnu stronu wolił.

Alena Pawlikec z Radworja: Najwočiwidniši srědk wabjenja su wězo zjawne wólbne plakaty. Wosebje napadnu mi serbske wólbne plakaty. Tola wone moje wólbne zmyslenje tak wobwliwowali njejsu. Jara zajimawy běše za mnje wólbomat w interneće, dokelž móžach tam hnydom měnjenja jednotliwych stron k wšelakim a wosebje tež mi wažnym temam­ přirunować.

Štó ma to wšo zapłaćić?

štwórtk, 03. awgusta 2017 spisane wot:

Skandal wokoło wotpłuna dieselowych awtow je wšudźe tema a wuwabja dis- kusiju. Wčera wotmě so w Berlinje dieselowy wjeršk Zwjazka, krajow a awto­twarcow Němskeje, ale bjez wuslědkow. Bianka Šeferowa je so mjez lu­dźimi wobhoniła, hač skandal jich wottraša sej dieselowe awta kupić.

Pětr Statnik z Ralbic, sobudźěłaćer Dekra: Zakonsce to, štož su koncerny, kaž VW abo Audi, činili, absolutnje w porjadku njeje. Tež ja wobsedźu dieselowe awto. Nimam pak hubjene swědomje, wšako je mjeztym dosć techniskich móžnosćow wotpłunowe hódnoty polěpšić. Za mnje pak je skerje prašenje, štó ma to wšo zapłaćić. Dokelž přejězdźu na lěto jara wjele kilometrow, bych so kóždy čas zaso za diesel rozsudźił, tak so tele awto za mnje pod smužku wudani.

Diana Maticowa ze Slepoho, regionalna rěčnica župy „Jakub Lorenc-Zalěski“: Jězdźu sama bencinowe awto, a njejsym so tež ženje z mysličku nosyła dieselowe kupić. Přiwšěm diskusiju wobkedźbuju a mam za wažne, zo maja so skućićeljo tež wotpowědnje zamołwić.

Jastwo njeměło tabu być

štwórtk, 06. julija 2017 spisane wot:

Busowe njezbožo na awtodróze A 9 z 18 mortwymi je dalšu, derje znatu diskusiju zbudźiło, ludźi, kotřiž při njezbožach sutaja a wobchad haća, čućiwišo chłostać. Redaktorojo SN su so někotrych Serbow za jich měnjenjom prašeli.

Andrea Šmitowa, jednaćelka Radworskeho Šmitec wozydłownistwa: Mam wyše pokuty tym, kotřiž na njezboža sutaja a wobchad haća, za prawe. Wosebje dyrbjeli tych pochłostać, kotřiž wuchowansku šćežku njewutworja. Runje ći maja sej wopačne postupowanje wuwědomić. Tomu móhło sylniše pochłostanje dopomhać. Wěm pak tež, zo hladaja ludźo z refleksa na njezboža.

Měrko Domaška, předsyda zarjadniskeho zwjazka Při Klóšterskej wodźe: Mam krućiše chłostanje za prawe, dokelž tajcy ludźo wohnjowych wobornikow, wuchowanskich sanitetarjow, lěkarjow a dalšich pomocnikow poćežuja. Sym časćišo na awtodróze A 4 po puću. Njewu­tworja-li šoferojo porjadnu wuchowansku hasku, je ćežko k městnu njezboža dojěć. Sym zasadnje za to, přihladowarjow při nje­zbožach čućiwje chłostać a jim jězbnu dowolnosć sćazać. Tež chłostanje z jastwom njeměło tabu być.

Wažna kročel za runoprawosć

póndźela, 03. julija 2017 spisane wot:

Z wjetšinu 393 z cyłkownje 623 hłosow je zwjazkowy sejm minjeny pjatk „mandźelstwo za wšitkich“ schwalił. Wjacori politikarjo maja kročel za historiski rozsud. Redaktorojo našeho wječornika chcychu wědźeć, kak Serbja wo „mandźel­stwje za wšitkich“ mysla, a su so trochu naprašowali.

Marcela Wowčerjowa z Radworja: Akceptuju, zo staj muž z mužom abo žona ze žonu hromadźe žiwaj. Nimam pak za prawe, to na samsnu runinu stajić kaž mandźelstwo mjez mužom a žonu. Z tym, zo móža tajke mandźelstwa nětko tež dźěći połnje adoptować, mam brjušebolenje. Wšako njeje hišće wědomostnje přepruwowane, kak so to na wuwiće dźěći wuskutkuje.

Eduard Luhmann ze Smjerdźaceje: Měnju, zo mamy w tymle kraju zawěrno hinaše problemy, kotrež měli nuznišo rozrisać. Wuchadźam z toho, zo Zwjazkowe wustawowe sudnistwo rozsud parlamenta jako njeprawniski zastopnjuje. A kusk žortnje so tež prašam, štó ha nětko na kotry nuznik póńdźe. Bě tola tež do toho móžno, zo staj/stej mužej/žonje hromadźe. Dwěluju na tym, zo je za to někajki zakoń trěbny.

Pokazka zhromadnosće

wutora, 27. junija 2017 spisane wot:

XII. mjezynarodny folklorny festiwal „Łužica 2017“ je nimo. Štož wostawa, je tójšto rjanych dožiwjenjow. Serbske Nowiny su so někotrych wopytowarjow festiwala prašeli, što bě za nich to najrjeńše na swjatku.

Farar Měrćin Deleńk z Chrósćic: Festiwal bě za mnje přemóžaca pokazka zhromadnosće ludow najwšelakorišich narodow. Tu je so wujewiło, zo móža ludźo zhromadnje w měrje a pokoju žiwi być. Na wšěch dnjach su so wukrajne cyłki z našimi serbskimi zabawjeli a njedźelu z nimi hromadźe tež Boha Knjeza na Božej mši chwalili. Jara wažu sej dźěło wšěch tych, kotřiž za kulisami festiwala skutkuja a tak k jeho poradźenju přinošuja. Jim zapłać Bóh.

Na festiwalu chcemy derje wobstać

štwórtk, 08. junija 2017 spisane wot:

Serbski folklorny ansambl Wudwor wjeseli so nad kóždym rejwarjom/rejwarku, kotryž/kotraž so ćělesu přidruži. Alfons Wićaz je so někotrych młodych sobuskutkowacych prašał, što so jim lubi a na čo so hižo wjesela.

Bernadet Zahrodnikec z Jaseńcy: Mi so w skupinje wosebje tež zhromadnosć lubi. Tohodla so na kóždu probu wjeselu. Sym na naš wustup na folklornym festiwalu jara wćipna. Chcemy tam jara derje wobstać. A runje tak wćipna sym na wukrajnych hosći, na rejwarki a rejwarjow. Najrjeńša a najzajimawša za mnje je naša „Burska reja“, dokelž je temperamentna.

Pawoł Haška ze Serbskich Pazlic: W dorostowej skupinje smy ze mnu sedmjo ze 7. lětnika na Budyskim Serbskim gymnaziju. Skutkuju wot lońšeho decembra sobu. Tule sobu rejwać mi wulke wjeselo wobradźa. Proby so mi lubja. A rjenje bě w treningowymaj lěhwomaj. Pomhamy sej mjez sobu. Dyrbimy pak na probach hišće disciplinowaniši być.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND