Zapósłane (07.04.16)

štwórtk, 07. apryla 2016 spisane wot:

Lubina Žurec-Pukačowa z Choćebuza piše wo koncertnym dožiwjenju w SLA:

Minjeny pjatk wječor dožiwi zajimowany publikum w rjanej nowej žurli na Budyskej Wonkownej Lawskej pisany program. Pjeć „Serbskich rejow“ Jana­ Pawoła Nagela – hnujace to zjednoćenje słowjanskich folklornych motiwow ze srědkami moderneje hudźby – koncert zahaji. Slědowacej dwě sinfoniji Leopolda Mozarta zadobyštej so na jara spodobne wašnje do wutrobow připosłucharjow. Swoju kuzłarsku mišterku je orchester SLA našoł we wuměłči Anett Baumann, kotraž bě solistka swětosławnych wiolinowych koncertow cyklusa „Štyri počasy“ Antonija Vivaldija. Dźakowano jeje zamóžnosći a wulkotnej interpretaciji zhromadnje z orchestrom pod wuměłskim nawodom Dietera Kempy wupřestrěwachu so zynki a wobrazy nalěća, lěća, nazymy a zymy po žurli: Ptački spěwachu a žołmički pluskotachu, słónco smaleše a njewjedro hrožeše.

Tele koncertne dožiwjenje běše woprawdźe wobkuzłace, a z dušu połnej rjanych zynkow so publikum dźakowaše. Škoda, zo bě jenož tak mało ludźi pře­prošenje sćěhowało.

Połoženje Serbow 1945 rozjimane

štwórtk, 07. apryla 2016 spisane wot:

W februarskim wudaću Praskeho časopisa Česko-lužický věstník pisa běłoruski wědomostnik Kiril Šewčenko wobšěrnje wo temje „Situacija we Łužicy lěta 1945“ na stronach Čěskoserbskeho powěstnika. W předsłowje čitamy: „Tale studija zaběra so z analyzu a refleksiju wětřikojteje powójnskeje situacije we Łužicy w organje Towarstwa přećelow Serbow, w Čěskoserbskim powěstniku. Studija wuchadźa z nowinskeho swědčenja, kotrež njeposrědnje časowe nalady, zničenu atmosferu po Druhej swětowej wójnje a poćah čěskosłowakskeho hibanja k Łužicy wotbłyšćuje a pokazuje, kak wusko bě Łužica z Čěskosłowakskej spjata.“ Kiril Šewčenko cituje wjele z přinoškow předsydy towarstwa Vladimíra Zmeškala k njespokojacej situaciji Serbow, to wosebje hladajo na wulku ličbu přesydlencow z Čěskeje a Pólskeje, na wjacore pady njepřećelneho postupowanja němskich organow napřećo­ Serbam. Podate su přikłady zakročenja němskeje policije 8. decembra 1945 w Chrósćicach, hody 1945 we Wotrowje, Wojerecach, w Kulowje a dru­hdźe, runje tak hroženja napřećo Serbam we Łazu składnostnje ludličenja.

Nałožki a hordosć na serbstwo

wutora, 05. apryla 2016 spisane wot:

Berlin (ML/SN). „Do schadźenja słónca jutrowničku zakuzłanu wodu čerpać je jenož jedyn z mnohich nałožkow słowjanskeje mjeńšiny we Łužicy. Babette Zenkerowa je nawodnica Dešnjanskeho domizniskeho muzeja. Wona powěda, zo zwisuja nałožki tež z jednotliwymi wsami. ,Pola nas ma so jutrowna woda do schadźenja słónca z rěki čerpać, kotraž wot wuchoda na zapad běži, kaž je to pola nas ze Sprjewju.‘ Zenkerowa rozprawja wuběrnje wo Serbach, kotrymž su jutry z wotstawkom najwažniši swjedźeń.“

Choćebuz (ML/SN). „Na Lipšćanskich knižnych wikach je tež Budyske Ludowe nakładnistwo Domowina z prěnjej biografiju­ spisowaćela Jurja Brězana (1916–1906) wobdźělene. Zezběrał je fakty wo serbskim powědarju Budyski literarny wědomostnik Dietrich Šołta.“ Pod nadpismom „Nakładnistwo Domowina prezentuje prěnju biografiju Brězana“ piše­ wo tym Choćebuska nowina Lau­sitzer Rundschau. Wona cituje jednaćelku LND Marku Maćijowu: „Brězan bě najwliwapołniši serbski spisowaćel druheje połojcy 20. lětstotka a je wjace hač 50 knihow spisał. Wušli su wone we wjacorych milionach eksemplarow. Nowa kniha pokazuje na jeho wotměnjawe žiwjenje mjez kejžorskim reichom a znowa zjednoćenej Němskej. Hač do swojeje smjerće lěta 2006 bě wón produktiwny. Jeho najwažniše knihi předleža paralelnje w serbskej a němskej rěči.“ Lausitzer Rundschau pokazuje tež na to, zo předstaji spisowaćel Jurij Koch na prěnim dnju knižnych wikow swoju dźěćacu knihu „Abessinka, wo bist­ du?“, kotraž je w Lipšćanskim nakładnistwje Lychatz wušła.

Hessa je nowy Krabat

Zapósłane (23.03.16)

srjeda, 23. měrca 2016 spisane wot:

Křesćan Buk z Drježdźan wupraja so k njedawnym wólbam krajnych sejmow:

Njedźelu tydźenja běchu w třoch zwjazkowych krajach nowy krajny sejm wolili. Wuslědki su wostrózbjace, knježerstwowe strony zhubichu, hač na Porynsko-Pfalcsku, swoju dotalnu wjetšinu. Wina na tym je prawopopulistiska strona AfD, kotraž je we wšěch krajach dwucyfrowe rezultaty zdobyła.

W februarskim čisle měsačnika Pomhaj Bój, na stronomaj 4 a 5, je wozjewjena reportaža­ wo wotprawjenju młodeho Polaka­ w lěće 1942 njedaloko (Njeswačanskeho) Łomska – kak je tomu dóšło, kak je so wobwěsnjenje wotměło a što so w lětach po tym w tym zwisku stawaše. Awtorka Trudla Malinkowa je slědźiła a zezběrała fakty, da wočiswědka rěčeć a storhnje z tejle dokumentaciju po­dawk ze zabyća do njezabyća.

Lessing a Sarrazin

štwórtk, 17. měrca 2016 spisane wot:

Wězo sym roznjemdrjeny. Widźu wobrazy zapaleneho domu Husarenhof w Budyšinje. Njejsće sej Łužicu zasłužili, sej myslu. Wołam sej swoje najlubše łužiske teksty wo tolerancy do pomjatka – Lessinga, Lorenca, Wüstena, Dreschera, Schmidta. Zelena to hórkata zahroda „Łužitz“ – kaž ju za sebje rady mjenuju –, po kotrejž rěčki pluskotaja. Znajmjeńša dwě rěči: měrniwej při jednych durjach. Za kóždy dypk na geografiskej karće a kóždu wěc na swěće dwě mjenje – a wšitcy so z toho wjesela. Fantazija to, přeco hižo. Ale tež ideja a reservoir, z kotrehož so žiwiš a kotryž na wulěty sobu do swěta bjerješ, dołhož wone traja.

Mój wulět traje hižo wosomnaće lět, kónc je traš wotwidźomny. Problemy so nětko z tym započinaja, zo drje je pře­wjele z nas do swěta šło. Dokelž dyrbjachu, dokelž chcychu. Druhdy woboje. Widźu­ to, hdyž tu přebywam. Nimale 40 – a přeco hišće sym k mnohim skład­nosćam jedyn z najmłódšich tu. To so z kónčinu něšto stawa, hdyž lětdźesatkaj dołho traje. A z tymi, kotřiž su wostali.

„Šołta žadyn pomnik njespotorha“

štwórtk, 17. měrca 2016 spisane wot:

Drježdźany (ML/SN). „,Literatura NDR njeměješe ani městno na blidźe za kóčki w cyłoněmskej literaturje‘, mórkotaše Brězan. Něhdy wjele čitany awtor widźeše so po přewróće na kóncu ‚jako mrowja, kotraž bě pod škórnje wičneho hospodarstwa přišła‘. Wón mjenowaše tole trójne manko: Serb, čłowjek z wuchoda a ani wótry ani tajny disident.“ Takle cituje­ Karin Grossmann Jurja Brězana w přiłoze nowiny Sächsische Zeitung minjenu sobotu. Wona předstaji nowu knihu prof. dr. Dietricha Šołty wo ži­wjenju a tworjenju Brězana.

Drježdźanska nowina dale piše: „Stawizny swojeho žiwjenja je wón hišće sam powědał w zwjazkach, kaž ‚Ohne Pass und Zoll‘ a ‚Mein Stück Zeit‘. Na to poćahuje so rěčespytnik Dietrich Šołta, kiž předpołoži nětko prěnju biografiju wo Brězanu. Šołta nawjedowaše wjele lět Budyski Serbski institut a je wuběrny znajer awtora a jeho dźěłow. Wón je w archiwach slědźił a w zawostajenstwje, kotrež běchu Brězanowi třo wnučcy jako namrěwcy literarnemu archiwej w Marbachu předali. Tak přińdźe spisowaćel jako prěni Serb znajmjeńša postum do cyłoněmskich njebjes.“

Zapósłane (15.03.16)

wutora, 15. měrca 2016 spisane wot:

K přinoškej w SN ze 4. měrca „Hdźež jenož­ myše rejuja ...“, Křesćan Buk z Drježdźan slědowace přispomnja:

Wěcownje analyzuje Měrćin Weclich situaciju hosćencow w Serbach, kaž na přikład­ w Pančicach-Kukowje a dalšich komunach. K wšemu rozmyslowanju pak dyrbi so naspomnić, zo je čas prawniskeje njewěstoty we wuchodnej Němskej wotběžany. Za wšě prawa restitucije bě termin 31. december 1994. We wosebitych­ padach su jón z dowolnosću zwjazkoweho financneho minis­terstwa wo krótki čas podlěšili. To je prawniski fakt. Druhi je, zo běchu naše komuny tež zwonka Serbow – haj, tónle problem, kaž jón awtor wopisuje, njeje regionalny, ale nadregionalny –, swoje předkupne prawo wuži­wajo hosćency a druhe ležownosće kupowali z wotpohladom, je snano pozdźišo z dobytkom zaso předać, štož pak bě častodosć zličbowanka bjez korčmarja. Tak dóńdźe k napoł rozpadanym twarnišćam, a gastronomiske zastaranje njebě hižo zaručene.

Zapósłane (09.03.16)

srjeda, 09. měrca 2016 spisane wot:

Regina Šołćina z Konjec piše po zakónčenju rjada dźiwadłowych předstajenjow „Wumrěć njedawa, ćeta“:

Zaso je naša lajska dźiwadłowa skupina Šunow-Konjecy jednu etapu swojeho 24lětneho skutkowanja dokónčiła. A to, jako so w Haslowje posledni raz zawěšk zběhny k hrě „Wumrěć njedawa, ćeta“, z kotrejž smy najskerje wjele ludźom wjeselo wobradźili.

Dźakować pak chcemy so dźensa po tymle puću jónu našim medijam – Serbskim Nowinam kaž tež Serbskemu rozhłosej. Wone su nas swěrnje přewodźeli wot „horceje fazy“ zwučowanjow hač do kónca předstajenjow. Tak mějachmy móž­nosć, rěčane serbske słowo, kombinowane z „kekliju“, za naš wjesny lud, zakład serbstwa, na jewišćo přinjesć. Dale słuša dźak našim serbskim korčmarjam. Čujemy so cyle jednorje „doma“ pola nich.

nawěšk

nowostki LND