Wot ranja hač do nocy

štwórtk, 23. apryla 2015 spisane wot:

Štož so w běhu dnja w přirodźe stawa, chcemy sej dźensa zaso raz spřitomnić. Serbšćina ma za tele přirodne zjawy bohate­ słownistwo, zdźěla bohatše hač němčina.

Hdyž počina rano swětło być, rěčimy wo tym, zo swita. Němsce prajimy es dämmert; při tym wužiwa němčina za wječorny zjaw, hdyž swětło poněčim woteběra, samsne pomjenowanje. Serbsce to tak njeje, wo tym njech je dale deleka­ rěč. Rańši zjaw hodźi so wězo tež substantiwisce wuprajić, mjenujcy switanje, die Morgendämmerung.

Čerwjene barbjenje njebja po switanju mjenujemy zerja. Tu wšak jedna so wo rańši kaž tež wo wječorny zjaw. W Ćišinskeho znatej basni „Zerja so šěrja“, kotruž tež spěwamy, su měnjene wječorne zerja, němsce potajkim Abend­rot. Porno tomu rěčimy, chcemy-li rozeznawać, rano wo rańšich zerjach, Morgenrot­.

Před šulu štomiki a kerki sadźeli

štwórtk, 23. apryla 2015 spisane wot:
Šulerjo 8. lětnika Serbskeje wyšeje šule Ralbicy su so dźensa dopołdnja gratu přimali­. Zhromadnje ze sobudźěłaćerjemi Zeleneje ligi Hornja Łužica sadźachu woni někotre štomiki a kerki na zelenišćach před šulu, tak pólny klon, ginkgo, dwaj zažnej­ drěnaj (Kornelkirsche) a worješinku. Zdobom su na wulkej hrjadce z kwět­kami w serbskich barbach chorhoj zwobraznili. Při wobstaranju rostlin bě jich Budyska­ Sämannec štomownja podpěrała. Foto: Feliks Haza

Rjane wokomiki zapopadnyła

wutora, 21. apryla 2015 spisane wot:

Gloria Žurec skedźbnja z wosebitymi wi­da­mi na swójbnych kaž tež na přećelow a swjedźenje, kotrež zhromadnje wot­měwaja. W knize „Wćipni być“ předstaja so wona jako młoda fotografowka. Loni wobdźěli so Róžeńčanka na dźěłarničce fotografowanje, kotruž běštej Lu­dowe nakładnistwo Domowina a Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu wuhotowałoj. „K tomu pohnuł, tam sobu činić,­ je mje Ralbičan Jan Šołta, kiž wědźeše, zo so za fotografowanje zajimuju“, rozłožuje šulerka 10. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija. Na swojich fotach předstaja wona předewšěm ludźi, žony při přihotach na Kulowski póstniski ćah abo dźěći wulkeje Brězanec swójby, kotrež w delnich Sulšecach jutry swjeća. „Sulšecy su za našu swójbu takrjec ko­rjenje a domizna. Wottam Brězanecy pochadźeja a tam so stajnje rady zetkawamy“, młodostna podšmórnje. Tak bě jej tež poměrnje lochko, mjezwoča a rjane žiwjenske wokomiki zapopadnyć.

Wuslědk dale wotewrjeny

póndźela, 20. apryla 2015 spisane wot:

Nimale tysac wuknjacych z kubłanišćow w swobodnym nošerstwje po cy­łej­ Sakskej, jich starši a wučerjo su zańdźeny pjatk před a w Sakskim krajnym sejmje w Drježdźanach na swo­je žadanja a starosće skedźbnili.

Zakoń ma so nowelěrować

štwórtk, 16. apryla 2015 spisane wot:

Jutře wotměje so w Sakskim krajnym sejmje zjawne słyšenje k nowelěrowanju zakonja wo šulach w swobodnym nošerstwje. Serbske šulske towarstwo kaž tež Rada za serbske naležnosće Sakske­je su statnemu ministerstwu za kul­tus swoje stejišćo posrědkowali.

Ze splećenjom přez syć je Budyšan Markus Gießler iniciatiwu za lěpše hladanje dźěći zahajił. Sobu dźěłać a njeswarjeć je jed­na dewiza sobuskutkowacych, ćišć na wšitkich runinach­ dalša. Najpozdźišo jako běchu tež w Budyskim wokrjesu dźěćace­ dnjowe přebywanišća zawrěli, zo bychu z pomocu stawka na ramikowe wuměnjenja při hladanju dźěći skedźbnili, zjawnosć jara kompleksnu temu chutnje bjerje. To saha wot rumnostnych wuměnjenjow přez ličbu personala­­ a jeho kwalifikaciju hač k zastaranju z jědźu w dźěćacych­ dnjowych přebywanišćach a šansa za staršich sobu rěčeć­.

Markus Gießler, student politiskich wědomosćow a socio­lo­gije, je so před lětom na čoło splećenja přez syć­ stupił­. Constan­ze Knappowa je so z 22lětnym rozmołwjała­.

Što je scyła splećenje přez syć?

„Rěč hrajersce lochko nawuknyć“ rěka dźěłarnička, kotruž poskićuje awtorka, pedagogowka a spěwytwórča Beate Tarrach­ ze Sowrjec (Soritz) w gmejnje Kubšicy. Jeje koncept rěka, zapřijeć cyłe ćěło do wuknjen­ja.

Beate Tarrach dawa čućiwy dohlad do jendźelšćiny. Słowo po słowje wona postupowanje při nawuknjenju rěče rozłožuje. Hižo dwanaće lět praktikuje Sowrječanka projekt „Dyrdomdej jendźelšćina. Rěče wuknyć wobradźa wje­selo“. Jeju protagonistaj James a Emma pućujetaj po swěće. Při tym wuknjetaj stajnje zaso nowe słowa. „Ideja je, rěč z pohibom zapřimnyć, z cyłym ćěłom, žiwjenju blisko, z wutrobu, ze wšěmi zmysłami“, praji Beate Tarrach. Dyrdomdejske pućowanje słuži jako zhromadne dožiwjenje za dźěći. Hry kaž „Knjez rybar, knjez rybar, kak hłuboka je woda?“, „Moje prawe, prawe městno je swobodne“, „Što mam w swojej ruce?“, „Hdźe je kwětka?“ a dalše hodźa so zapřijeć. Spěšnje přeměnja so rumnosć na krajinu. Ze stólcow stawaja so hory, z papjerca rěka. „Wužiwajće rumnosće“, zmuža­ wona wobdźělnikow swojeje dźěłarnički, „to spožča dźěćom začuće, zo woprawdźe pućuja.“

Za wšitke starobne skupiny

wutora, 14. apryla 2015 spisane wot:

Brošurka poskitkow kubłanskeho srjedźišća LIPA wušła

Smjerdźaca (aha/SN). Brošurka kubłanskich poskitkow a planowanych zarjadowanjow Serbskeho kubłanskeho srjedźišća LIPA Smjerdźaca je wušła. Hižo wonkowne wuhotowanje w módro-čerwjeno-běłej barbje wabi. Z logomaj LIPY a Serbskeho šulskeho towarstwa skedźbnja so na jeju zhromadne dźěło. Dalša pokazka je na zarjadowanje w septembru składnostnje 15lětneho wobstaća kubłanskeho srjedźišća, kotrež ma wot časa załoženja swój domicil w tehdy zawrjenej Smjerdźečanskej pěstowarni. Wulka paleta poskitkow je přewidnje tak rjadowana, zo su wšitke starobne skupiny narěčane. Na zadnjej stronje brošurki podawaja­ přehlad dalekubłanskich poskitkow za kubłarki. Tam zapřijate su móžnosće wukubłanja na mentorku z kwalifikaciju za fachowy nawod praktikantow w kubłanskich zarjadnišćach. Wažne městno tohole wobłuka je tež wěnowa­ne rěčnemu kubłanju a wukmanjenju w serbšćinje.

Statna studijna akademija Budyšin dóstanje nowe laborowe twarjenje. Kaž je Budyski zapósłanc krajneho sejma Marko Šiman (CDU) zdźělił, je w dwójnym etaće Swobodneho stata Sakskeje za lěće 2015 a 2016 za to 3,7 milionow eurow předwidźane. Přihłosuje-li krajny sejm, móhło so w druhej połojcy lěta twarić započeć. Direktorka studijneje akademije Barbara Wuttke je wolóžena. „Tuchwilne zaměstnjenje našeho laboroweho wuhotowanja časej hižo njewotpowěduje“, wona rozjasnja.

Drježdźany (SN). Nastupajo nowelu statneho knježerstwa k zakonjej wo šulach w swobodnym nošerstwje budźe 17. apry­la w Sakskim krajnym sejmje zjawne słyšenje. Na to bě so šulski wuběrk parlamenta kónc měrca dojednał. Wuchadźišćo za nowelu bě online-peticija za fairne financowanje swobodnych šulow w Sakskej z dotal 16 000 podpismami. Zajim w ludnosći je tuž přewšo wulki.

nawěšk

nowostki LND