Prózdninska zaběra Budyskeho Rěčneho centruma WITAJ za šulerjow 3. do 6. lětnika přiwabja w tymle tydźenju dźěći do by­dlenskeho domu Jurja Brězana w Hornim Hajnku. Johana Cyžec, Antonia Cyžec, Hilžbjeta Delanec a Leonie Šnajdrec su tam dźensa ze swojich najlubšich knihow čitali abo sej wot Edit Šuroweje (wotprawa) předčitać dali. Foto: SN/Maćij Bulank

Swójbnych najradšo fotografuje

srjeda, 22. februara 2017 spisane wot:

Fotografować je konik, kotryž Danny Wićaz ze Zarěča rady pěstuje. Hižo lěta wěnuje so wón předewšěm fotografowanju swójbnych, přirody a architektury. Wosebje derje lubja so jemu wobrazy Budyskeho fotografa Jürgena Maćija. „Znaju jeho dźěła, mam wjacore knihi z jeho fotografijemi a wot njeho wudate knihi druhich fotografow“, 43lětny powěda.

Zarěčan je so tuž na dźěłarničce z Jürgenom Maćijom w Budyskim Serbskim muzeju wobdźělił. Zhonił bě wón wo poskitku z Facebookoweje strony, na kotrejž muzej swoje zarjadowanja předstaja. Zo móhł pódla być, je sej samo dźeń dowola wzał. Rozdźělna staroba wobdźělnikow jeho njemyleše, skerje měješe to za dobru składnosć, sej z druhimi wo hobbyju mysle wuměnjeć. „Chcych zhonić, kak Jürgen Maćij dźěła, kak so na fotografowanje přihotuje a kak tak dobre rezultaty docpěwa.“

Z wutrobu wabić

srjeda, 22. februara 2017 spisane wot:
Kubłanske temy su wobstatk mjeztym kóždeho posedźenja Rady za serbske naležnosće Braniborskeje. Na swojim wčerawšim wurjadnym posedźenju bě jich ze šěsć dnjowych dypkow pjeć, kotrež so ze šulu a delnjoserbšćinu zaběrachu. Tež na posedźenjach Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny je kubłanje wobstajna tema. Župy wuwiwaja projekty, wosebje za tych šulerjow-serbšćinarjow, kotrymž pobrachuje wšědny rěčny wobchad, kotřiž serbšćinu zwjetša jenož w šuli wuknu. Při­wšěm zajim hišće njedosaha, byrnjež powšitkowna ličba šulerjow zaso přiběrała. Kak pak strachej wobarać, zo so delnjoserbšćina ze šulow zhubi? Dyrbimy za jeje sylnjenje dale z wutrobu wabić. A dyrbimy postajowace zarjady wo tym přeswědčić, zo je wunošnišo jenož dźesać abo pjeć serbšćinarjow wuwučować, hač zhubić kraj wobohaćacu rěč a z njej kulturu. Milenka Rječcyna

Dobre wuměnjenja tworić

wutora, 21. februara 2017 spisane wot:

We Łazowskej šuli staraja so wo powołanski přichod šulerjow

Łaz (AK/SN). Wyša šula Łaz zesylnja swoje napinanja wo zažny a zaměrny přihot šulerjow na powołanski přichod. „Wot awgusta 2016 mamy z Ilonu Kuhnke za wuknjacych 7. a 8. lětnika wšědnje poradźowarku za praksu“, wuswětla nawodnica kubłanišća Margit Hypko. Ilona Kuhnke šulerjow poradźuje a informuje a přewodźa jich na powołanske wiki. Wuske zhromadne dźěło pěstuje šula z přede- wzaćom PSW hladanske posłužby tzwr we Wojerecach.

W běhu wjacednjowskeho praktikuma zeznajomjeja so šulerjo Łazowskeho 7. lětnika tam z dźesać wšelakimi powołanjemi. Poradźowarjo z praksy a přewodnik při zazběhu do powołanja jich při tym podpěruja. „W 9. lětniku přewjedujemy stajnje tež ekskursiju, mjez druhim do papjernika (Papierfabrik) w Čornej Pumpje“, Margit Hypko rozprawja, „naši šulerjo spřistupnjeja sej wukubłanske móžnosće na městnje předewzaća.“ Pozdźišo, w předmjety zwjazowacej wučbje 9. lětnika pisaja šulerjo požadanje, kotrež praktikarjo ze zawodow wuhódnoćeja.

Rulet so wjerći

wutora, 21. februara 2017 spisane wot:
W Delnjej Łužicy so wari. Nic w někajkich horncach, hdźež přewjele kucharjow poliwku skepsa. Ně, tam mnozy za jedyn postronk ćahnu. Wšako dźe wo přichod delnjoserbšćiny na braniborskich šulach, kotraž steji na hračkach. Ministerstwo za kubłanje, młodźinu a sport z ličbu dwanaće rulet hraje. Ma-li šula dohromady dwanaće šulerjow-serbšćinarjow, móža tam bilingualnu wěcnu wučbu kaž tež delnjoserbšćinu jako cuzu rěč podawać. To rěka, šula je dobyła. Ma-li pak kubłanišćo na přikład jenož jědnaće serbšćinarjow, da je přěhrało a ministerstwo dobudźe. Na šuli njemóža w tym padźe delnjoserbšćinu dale podawać. Je pak to woprawdźe dobyće, hdyž so słowjanska rěč na braniborskich kubłanišćach pozhubja? Ći, kotřiž na serbšćinu chodźa, činja to z wulkim zajimom, wšojedne, kelko jich je. Je tuž prawje so počinanju ministerstwa mócnje spjećować. Milenka Rječcyna

Wliw ratarstwa na klimu zwěsćić

póndźela, 20. februara 2017 spisane wot:

Serbska wyša šula Ralbicy pokročuje w swojim UNESCO-projekće „Načasne ratarstwo mjez hospodarskosću a wnuč­kokmanosću“. W tymle šulskim lěće rozestajeja so šulerjo z prašenjom: Kak ratarstwo klimu wobwliwuje?

Ralbicy (SN/MiR). Hižo w zašłych lětach su so šulerjo UNESCO-skupiny na kubłanišću z tym zaběrali, kak so rozdźělne wašnje ratarjenja na žiwjenje čłowjeka wuskutkuje. „Nowy aspekt europskeho projekta, kotryž wěnuje so změnje klimy, dotalnu wědu a nazhonjenja našich šulerjow na tymle polu rozšěrja“, praji šulski koordinator za UNESCO-dźěło Michał Wałda. „Projekt wobswětla produkciske metody načasneho ratarstwa a jich wuskutki na swětowu klimu.“

Poskićeja atraktiwne kursy

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:

Serbske kubłanske srjedźišćo LIPA zetkanišćo generacijow

Smjerdźaca (SN/MiR). Swójbne a kubłanske srjedźišćo LIPA je w minjenym semestrje wjace hač 300 zajimcow ze swo­jimi poskitkami přiwabiło. Zapřijeći do ličby njejsu ani hišće ći, kotřiž přeby­wachu na swójbnym kóncu tydźenja loni w decembru w Smochćicach.

„Smy jara wjeseli, zo mamy telko wobdźělnikow na našich poskitkach. Wšako maš po wšej Łužicy atraktiwny wuběr na mnohich polach“, rozłožuje nawodnica LIPY Lucija Handrikowa, „smy tuž stajnje zaso překwapjeni, zo su nam naši kursisća tak swěrni.“ Wosebje požadane, kaž nazhonjenja mnoholětneho skut­kowanja pokazuja, su strowotniske kursy. A tych maja cyłkownje jědnaće wob tydźeń. Wosebje woblubowane su tajke za maćerje z małymi dźěćimi. W času, kaž maćerje w kulturnym domje sportuja, su jich dźěći w LIPJE zastarane. Derje wužiwanej stej tež dźěćacej sportowej kursaj w Smjerdźacej a Chrósćicach. Rejwanska skupina za chowancow pěstowarnje w Smjerdźacej je tohorunja wob­lubowana.

Spřećiwjeja so postajenju

pjatk, 17. februara 2017 spisane wot:
Choćebuz (SN/MiR). Postupowanju braniborskeho ministerstwa za kubłanje, młodźinu a sport zběha so spřećiwjenje. Na rjadnym posedźenju serbskich institucijow wčera wječor w Choćebuzu su nawodźa wo móžnych akcijach wuradźowali. Prěni wupłód zetkanja su protestne póstowe karty, kotrež nětko internetnje rozšěrjeja, bórze tež na papjerje. Zajimcy móža je wupjelnić a MBJS pósłać. „Z minimalnej ličbu dwanaće šulerjow za lětniki přesahowacu wučbu w třoch rjadowniskich schodźenkach njeby na wjetšinje šulow wučba serbšćiny kaž tež bilingualna wučba serbšćiny hižo móžna była. Knježe ministro Baaske, prošu starajće so wo to, zo so postajenje njezwoprawdźi!“, rěka­ tekst na pohladnicy. Rěčny centrum WITAJ­ přihotuje podpismowu lisćinu. Ta ma přichodne dny we wšěch šulach z delnjoserbskorěčnym poskitkom předležeć. Wšitcy su namołwjeni wutoru,­ 21. februara, wot 13 hodź. na wurjadnym­ posedźenju braniborskeje serbskeje rady w Mozaikowej zakładnej šuli Picno swój protest zwuraznić.

Je-li trjeba, budu protestować

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:

Wuwučowanje delnjoserbšćiny wohrožene

Choćebuz (SN/MiR). Signale w Delnjej Łužicy pokazuja na protest. Přičina je planowane nowe postajenje wo šulskich kubłanskich naležnosćach Delnich Serbow. Braniborske ministerstwo za kubłanje, młodźinu a sport (MBJS) chce wuwučowanje delnjoserbšćiny přichodnje jenož hišće w skupinach z dwanaće abo wjace šulerjemi přizwolić. To nastupa bilingualnu wučbu a zajimcow, kotřiž serbšćinu jako cuzu rěč wuknu. Zdobom rozmysluja w ministerstwje wo tym, lětniki přesahowacu wučbu delnjoserbšćiny generelnje za wjace hač dwaj lětnikaj poskićić, štož drje je zdźěla hižo dźensa legitimne postupowanje. Tole pak serbscy akterojo wotpokazuja. Woni akceptuja jeničce­ wuwučowanje­ skupin, kotrež maksimalnje dwaj lětnikaj přesahuja. Zdobom wobaraja so minimalnej ličbje dwanaće šulerjow.

Dźěłanišćo ABC nowu deskowu hru wudało

štwórtk, 16. februara 2017 spisane wot:
Choćebuz (SN). Dźěłanišćo za serbske kubłanske­ wuwiwanje (ABC) w Choćebuzu je nowu deskowu hru wudało. Wužiwać móža ju wuknjacy kaž tež wučerjo a wučerki na šulach ze serbskej wučbu. Zajimcam bjez serbskorěčneho pozadka je hra tohorunja wabjacy poskitk, kaž ABC informuje. Wuwił je ju Tobias Geis zhromadnje z Joanu Szczepańskej a nawodnicu ABC dr. Christianu Piniekowej. Produkciju přewzało je ABC. Deskowa hra wopřijima wobrazowe a słowne kartki w delnjoserbskej, němskej, pólskej, čěskej, hornjoserbskej kaž tež jendźelskej rěči. Wo ilustracije starała je so Saskia Gude. Hrajo móža so šulerjo na wšelakore wašnje z rěču zaběrać, a to na dwanaće temow wšědneho dnja. Mjez druhim su to bydlenje, sad a swjedźenje. Štyri temy su direktnje na Serbow wusměrjene – Błóta, Łužica, serbske powěsće a Serbja. ABC poskića­ za wužiwanje deskoweje hry dalekubłanje. Te wotměje so 28. februara w 15.15 hodź. we wili na Žylojskej dróze 37 w Choće­buzu. Po zarjadowanju smě sej kóžde wobdźělene kubłanišćo hru za wužiwanje na šuli sobu wzać.

nawěšk