Z wudaća: wutora, 10 oktobera 2017
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Předstaja dalše kročele

Iniciatiwnicy chcedźa klětu nalěto serbski předparlament wolić

Budyšin/Slepo (SN/JaW). Iniciatiwa za demokratisce legitimowane serbske ludowe zastupnistwo „Serbski sejm“ dźěła dale zaměrnje na zwoprawdźenju swojeho projekta, tak mjenowany Serbski parlament wutworić. Kaž iniciatiwa informuje, chcedźa hižo přichodny tydźeń štwórtk w Slepom na medijowej konferency dalše kročele do směra na wólby „předparlamenta serbskeho luda“ zjawnosći předstajić.

wozjewjene w: Politika

Berlin/Chrósćicy (SN/JaW). Młodźina europskich narodnych mjeńšin MENS je minjenu njedźelu w Berlinje chětro njewšědnu wabjensku akciju za wobydlersku iniciatiwu Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin FUEN za polěpšenje mjeńšinowych prawow Minority SafePack zakónčiła.

Wot 30. septembra běchu dohromady 30 młodostnych wšelakich europskich mjeńšin z busom po srjedźnej Europje po puću a zběrachu podpisma za inicia­tiwu. Mjez wobdźělnikami tury, kotraž wjedźeše po cyłkownje wosom krajach, běchu tež zastupnicy młodźinskeho towarstwa Pawk Clemens Šěrak, Michał Kral a Jakub Wowčer. Woni wopytachu na přikład Němcow w Danskej, Frizow w Němskej a Nižozemskej, Němcow w Belgiskej a dalše mjeńšiny w Francoskej, Šwicarskej, Italskej a Čěskej. Tam wabjachu za Minority SafePack, z kotrymž maja so mjeńšinowe prawa w Europje skrućić a polěpšić. Njedźelu poby skupina w Chrósćicach a je na kromje pokalneje hry Sportoweje jednotki Chrósćicy přećiwo FSV Zwickauwej za iniciatiwu wabiła a podpisma zběrała.

wozjewjene w: Politika

Mjeńšiny w Awstriskej žadaja sej wot přichodneho knježerstwa wjac kedźbnosće. To zdźěla tamniša nowinska agentura APA. W minjenych lětach njeje so nastupajo ponowjenje mjeńšinoweho zakonja ničo hibało, kritizuja zastupnicy mjeńšin. Tohodla sej woni nětko žadaja, spěchowanje narodnych skupin w kraju, kotrež je hižo dwaceći lět na samsnym niwowje zamjerznjene, znajmjeńša podwojić.

wozjewjene w: Politika
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Jasne žadanja

Budyšin/Zhorjelc (SN). Budyska a Zhorjelska Młoda unija žadatej sej konsekwentne nowowusměrjenje sakskeje unije za regiony na kraju. Demografiske wuwiće a rigidna lutowanska politika statneho knježerstwa stej wina na wotcuzbnjenju ludźi wot stata a dźělow towaršnosće­, zwuraznjeja młodostni w zhromadnej poziciskej papjerje. Tak žadaja sej mjez druhim, personalnu awtonomiju za šule sylnić, powołanje wučerja z pomocu praksy bliskeho a kontinowaceho wukubłanja atraktiwniše sčinić a cyłodnjowske poskitki na kubłanišćach wutwarić.

Za trěbne maja woni tež wuwiće koncepta mobility za blisko- a dalokowobchad a zakaz přesćahowanja za nakładne awta na awtodróze A 4 mjez Zhorjelcom a Drježdźanami kaž tež jeje srjedźodobny wutwar na šěsć čarow. Zdobom chcedźa, zo stat komuny při wutwarje infrastruktury sylnišo spěchuje a zo so zarjadniske jednotki na kraju zachowaja resp. wu­twarja. Kluč zastaranja za chorownje a hladarnje ma so tohorunja polěpšić a policija z wjac personalom a lěpšim wuhotowanjom zesylnić.

wozjewjene w: Politika

We wurisanju „Młodźina trenuje za olympiju“ wróćichu so koparki Serbskeho gymnazija Budyšin (SGB) ze zwjazkoweho finala w Berlinje ze 16. městnom. Wšitkim dźewjeć šulerkam 8. do 10. lětnika słuša wulke připóznaće za dotal najwuznamniši sportowy rezultat w stawi­znach serbskeho kubłanišća.

Po sensacionelnym dobyću krajneho finala w kopańcy w meji tutoho lěta (SN wo tym rozprawjachu), poda so wosom holcow Budyskeho Serbskeho gymnazija a wrotarka Nele Pjetašec (nětko SWŠ „Michał Hórnik“ Worklecy) do Berlina, zo bychu z dalšimi 15 dobyćerjemi tamnych zwjazkowych krajow wo najlěpše zaměstnjenje wojowali. Na nich čakachu koparki sportowych gymnazijow abo elitowych šulow sporta, mnozy z nich hrajo w młodźinskej zwjazkowej lize Němskeje. Někotre wusahowace 16lětne šulerki honja nětko hižo w žónskich wyšoklasowych mustwach za bulom. Nimo toho steji za kóždy gymnazij w pozadku mócne koparske zjednoćenstwo, kotrež młodych talentow spěchuje.

wozjewjene w: Sport
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Wobroći so na parlament

Barcelona (dpa/SN). Šef katalonskeho regionalneho knježerstwa Carles Puigdemont chce so dźensa wječor na parlament w Barcelonje wobroćić. Oficielnje chce k aktualnej politiskej situaciji nastupajo wotpačenje wot Španiskeje rěčeć. Zdobom je móžno, zo budźe njewotwisnosć Katalonskeje wuwołać, byrnjež je tole centralne knježerstwo w Madridźe zakazało. Jeli Puigdemont tole čini, hrozy jemu zajeće.

Wohenje w Kaliforniskej

San Francisco (dpa/SN). Při spěšnje so wupřestrěwacych wohenjach je na sewjeru Kaliforniskeje znajmjeńša dźesać wosobow zemrěło, mnoho ludźi je zranjenych. Potrjechene su kónčiny Sonoma County, Napa Valley a Mendocino. Ně­hdźe 20 000 wobydlerjow dyrbješe tam swoje domske wopušćić. Po prěnich trochowanjach je 1 500 twarjenjow wotpalenych. Tole zdźělichu zarjady zwjazkoweho kraja USA. Wohenje su so sylneho wětřika dla prawdźepodobnje přez kónčiny walili.

Kritika na planach Unije

wozjewjene w: Politika
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Serbšćinu nałožować ze sto słowami

Dwójnikaj Matthew a Michael Youlden z jendźelskeho Manchestera staj tydźeń dołho w nadawku sćelaka Deutschlandfunk Nova hornjoserbšćinu wuknyłoj. Milenka Rječcyna je so z direktorom Załožby za serbski lud Janom Budarjom wo projekće rozmołwjała.

Kak je k tomu dóšło, zo sće Wy jeju takrjec pruwował?

J. Budar: Redaktor Deutschlandfunka Sebastian Sonntag je so na mnje z próstwu wobroćił. Bě wo našich online-rěčnych kursach k nawuknjenju hornjoserbšćiny čitał. Wědźach, zo mataj so kandidataj testować. Prašenja do toho znajach a mějach jeju wukon hódnoćić. Tak móžach trochu za kursy wabić, za kotrež nałožuje załožba financne srědki. Na kóncu běše to tež wobstatk našeje rozmołwy.

Kak je so rozmołwa wotměwa?

J. Budar: Redaktor wusyłanja je w rozhłosowym studiju w Kölnje sedźał, bratraj Matthew a Michal Youlden běštaj při mikrofonje w Berlinje a ja w Budyskim studiju MDR. Tak wjedźechmy našu zhromadnu wirtualnu rozmołwu.

Što je to pola Was zawostajiło? Měještaj wonaj tež woskoćiwe nadawki spjelnić?

wozjewjene w: Rozmołwa

Dubojce/Rowno (SN). Plany brunicoweho koncerna Łužiska energija a milinarnje (LEAG) k wotbagrowanju dalšich płoninow dale wulku kritiku mjez potrjechenymi wubudźa. Tak běchu njedźelu wobswětowi aktiwisća wohroženu ležownosć lěsa ze symboliskej čerwjenej liniju markěrowali. „Naš lěs ma so za milinarnju woprować, kotraž klimu zanjerodźa. Brunicowa jama dyrbi so bjezpo­srědnje hač k našej wsy rozpřestrěwać“, měnješe Jens Gebke z Dubojc, kotrehož swójbje lěs słuša. Zo bychu na wjes, ležacu při Janšojskej wuhlowej jamje, skedźbnili, su přichodnje prawidłownje protestne zarjadowanja planowane, zdźěli Renej Šuster z Choćebuskeje wobswětoweje kupki Zelena Liga.

wozjewjene w: Politika
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Šiman wuprajenja kritizuje

Drježdźany (dpa/SN). Bywši šef sakskeho knježerstwa Kurt Biedenkopf (CDU) dósta za swój interview w nowinje Zeit tójšto kritiki. Minjeny tydźeń tam tuchwilneho sakskeho ministerskeho prezidenta Stanisława Tilicha (CDU) kritizuje. Mjez druhim Biedenkopf rjekny, zo nima Tilich hižo žane zrozumjenje kmanje knježić.

Serbski zapósłanc Marko Šiman (CDU) je so nětko słowa jimał a so wot wuprajenjow Biedenkopfa distancuje. „Sym čłowjesce přesłapjeny a zadźiwany“, 62lětny zwurazni. Unija a Stanisław Tilich trjebataj nětko podpěru, zo móhłoj politiske změny přesadźić. Nichtó, kotryž je prjedy raz zamołwitosć přewzał, njeměł so nětko wotwobroćić. Štó, hdyž-li nic Biedenkopf, móhł w tuchwilnej ćežkej situaciji strony zepěra być.

wozjewjene w: Politika
wutora, 10 oktobera 2017 14:00

Region jako wěža demokratije

Zwjazkowy prezident Steinmeier Flensburg a FUEN wopytał

Flensburg (SN). Zwjazkowy prezident Frank-Walter Steinmeier a jeho mandźelska Elke Büdenbender staj zašły štwórtk zhromadnje ze schleswigsko-holsteinskim ministerskim prezidentom Danielom Gütherom (CDU) a jeho mandźelskej Anke Günther w běrowje Federalistiskeje unije europskich narodnych mjeńšin (FUEN) w Flensburgu pobyłoj. We wobłuku zahajenja swojeho zastojnstwa Steinmeier wšitke zwjazkowe kraje Němskeje wopyta. Běrow FUEN bě jedyn swojich cilow na sewjeru Němskeje, hdźež jeho prezident třěšneho zwjazka mjeńšin Loránt Vincze witaše. Tak spřistupnichu zamołwići přitomnym politiskim zastupjerjam projekt „Dom mjeńšin“ a z tym zwisowacu rólu jako „městno demokratije“, štož je zdobom hesło jězby zwjazkoweho prezidenta.

wozjewjene w: Politika

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

  • Sobotu, 25. nowembra 2107, wotmě so w Budyskej měšćanskej hali "Króna" 143. schadźowanka. Tule namakaće někotre impresije zetkanja serbskeje inteligency, kotrež je fotograf Serbskich Nowin Maćij Bulank zapopadnył. 
Am 25. November fand in Bautzen die

nowostki LND