Wo škleńcach a hosćencach

pjatk, 16. awgusta 2019 spisane wot:

Do zajimaweje wustajeńcy w domizniskim muzeju pohladnjene

Njeswačidło (ML/SN). Něhdźe 200 piwowych, winowych, palencowych a dalšich škleńcow za gastronomiju wuhlada wopytowar noweje wustajeńcy w Njeswačanskim domizniskim muzeju. Wone pochadźeja z minjenych sto lět, wosebje pak z NDRskeho časa, tak tež wabjenski plakat „Štóž piwo pije, pomha ratarstwu“. Nimale 180 škleńčanych eksponatow je najenk Njeswačanskeho Knježeho hosćenca David Härtel za přehladku pře­wostajił. Jeho staršej staj gastronomaj, a mać ma nětko hišće hosćenc w kupjeli w Nižej Wsy. David Härtel měješe tuž hižo­ zahe zwiski k škleńcam z korčmow, kotrež je jako młodźenc zběrać započał. Šěsć lět mjeztym wón Knježi hosćenc wosrjedź Njeswačidła wot gmejny wotnaja. Wot kónca minjeneho lěta je wulki lokal z korčmu, žurlu a přenocowanjemi jenički w Njeswačidle, wšako stej Wjesny hosćenc a lodowa kofejownja při haće zawrjenej. Jenož w lětnim času móžeš lodowu kofejownju w parku hišće wopytać.

Weimarska wustawa płaćiwosće nabyła

štwórtk, 15. awgusta 2019 spisane wot:

14. awgusta 1919 je Weimarska wustawa, prěnja demokratiska w Němskej, płaći­wosće nabyła. Tři dny do toho bě ju reichski prezident Friedrich Ebert (SPD) na durinskim hrodźe Schwarzenburg podpisał. Weimarska wustawa bě wot lěta 1919 do 1933 zakładny zakoń a zakład prěnjeje němskeje republiki. W njej běchu wudobyća Nowemberskeje rewolucije zakótwjene. Wustawa bě pomjenowana po prěnim městnje schadźowanišća Narodneje zhromadźizny, wušłeje z wólbow 19. januara 1919, kotrež wotměchu so pod terorom konterrewolucionarnych wobrónjenych korpsow. Wot 421 zapósłancow, mjez kotrymiž běchu prěni raz wjacore žónske, bě 236 z byrgarskich stron kaž Narodnokonserwatiwneje strony, Němskeje demo­kra­tiskeje strony (DDP) a Centruma. Social­demokraća (SPD) běchu ze 163 zapósłancami a Njewotwisni socialdemokraća (USPD) z 22 politikarjemi zastupjeni.

Prěni prezident bě předsyda SPD Friedrich­ Ebert, šef prěnjeho knježerstwa socialdemokrat Philipp Scheidemann. Tón bě 9. nowembra 1918 w Berlinje re­pu­bliku wuwołał. Knježerstwo bě ko­ali­­cija ze stronow SPD, DDP a Centruma.

„Powědkowy raj“ rěka nowa wustajeńca, kotruž su wčera w Budyskej Serbskej kulturnej informaciji wotewrěli. Monika Šuber­towa (naprawo) z Lubnjowa je zajimcam swój puć do serbskeho swěta předstajiła, Torsten Mak z Choćebuza měješe lawdaciju. Wustajene wolijowe mólby su tež na předań. Hač do nowembra je přehladka w SKI widźeć. Foto: SN/Maćij Bulank

Nětko Kaponica w srjedźišću

wutora, 13. awgusta 2019 spisane wot:
Budyšin (SN). „A srjedźa Kaponica – Mittendrin der Hahneberg“ − rěka dźensa w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła třeća zabawna dwurěčna čitanka wudawaćela Marka Grojlicha. Tónkróć wěnuje so wón kónčinje ewangelskich wosadow Rakecy, Njeswačidło a Minakał-Łupoj. Znowa je wubrał kopicu zajima­wych přinoškow ze starych serbskich nowin a wurězki z literatury wo wšědnym dnju a njewšědnych podawkach. Kniha je myslena za serbske a němske čitarstwo Hornjeje Łužicy, kotrejž matej zdźěla samsne korjenje. Knižna premjera budźe 18. oktobra w Rakecach.

Turistifikacija serbskeje kultury

póndźela, 12. awgusta 2019 spisane wot:

Mjeztym druhi raz wotmě so njedawno mjezynarodne zetkanje Syće młodych akademikarjow-sorabistow w Budyskim Serbskim instituće. Pjatnaće referentow je tam wo swojich slědźenjach rozprawjało. Někotre z nich w małym serialu (5) předstajamy.

Kotre faktory běchu turistifikaciji delnjoserbskeje kultury wot lěta 1860 do 1945 polěkowali a štó bě na tym wobdźěleny? Štó je kak turistiski produkt z delnjo­serbskeje kultury wuwił? Běchu to ludźo z periferije abo z centruma? Kotre institucije, zwjazki a towastwa su załožili? Ko­tre­ srědki su wužiwali, zo bychu wšědne žiwjenje k turistiskej atrakciji sčinili? Jako historikarka sym so w doktorskim dźěle na Krakowskej uniwersiće kaž tež w Choćebuskim Serbskim instituće z tajkimi a hinašimi prašenjemi zaběrała.

Wuměłstwo na swětowym niwowje

póndźela, 12. awgusta 2019 spisane wot:

Hudźbny festiwal „Lípa Musica“ je mjeztym hižo 17 lět zaruka wuměłstwa na najwyšim niwowje. Za mjeztym 18. zarjadowanje planuje Českolípske towarstwo za duchownu kulturu Arbor dohromady 22 koncertow na cyłkownje 18 hrajnišćach w Liberecskim kraju a Hornjej Łužicy.

Česka Lípa (SN/bn). Zazběh festiwala tworitej koncertaj „W swětle měsačka“ swětosławneho cyłka Prague Cello Quartet. W rozwalinje Oybinskeje klóšterskeje cyrkwje prezentuja hudźbnicy zapřichodnu sobotu twórby mjez druhim Petra Iljiča Čajkowskeho, Claudea Debussyja a Antonína Dvořáka. Program wopřijima tež adapcije filmoweju komponistow Ennija Morriconeho a Johna Williamsa kaž tež islandskeje wuměłče Björk.

Dalše hornjołužiske stacije festiwala su Wostrowc (Ostritz), Wulki Šunow (Großschönau) a Žitawa, hdźež předstajištej na přikład renoměrowany ansambl Tiburtina „Hudźbu srjedźowěkowskich klóštrow“ na historiskich instrumentach a k naj­wu­znamnišim čěskim ćělesam toho razu słušacy dźěćacy chór Severáček z Libe­reca přerěz swojeho repertoira a prapremjeru „Magnifikat“ Petra Koronthályja.

Wjeršk bjez swědkow?

póndźela, 12. awgusta 2019 spisane wot:
Wuběrna kwalita, přijomne płaćizny, wobšěrna, dwurěčna brošurka – to je festiwal „Lípa Musica“. Přiwšěm bě koncert loni w Budyšinje strózbje stati­stisce sformulowane ze wšěch 22 zarja­dowanjow najšpatnišo wopytany. Byrnjež tehdy Prascy komorni solisća na za Łužicu skerje rědkim, dych rubjacym niwowje agěro­­wali, bě ryzy kwantitatiwny wothłós přesłapjacy. Zo je to přičina toho, sprje­wine město lětsa w programje njewobkedźbować, ze salomoniskeje reakcije na na­še naprašowanje njewuchadźa. Wězo njeby škodźało, by-li towarstwo Arbor inten­siwnišo za festiwal wabiło. Zwonka Čěskeje pak je to­ předewšěm nadawk tudyšich part­nerow, kotřiž dyrbjeli w tym nastu­panju zawěsće trochu wjace entuziazma nałožować. Snano je tež prosće tak, zo sej pu­bli­kum kwalitu hižo tak njewaži. Je-li pak sekera tuchwilu woblubowaniši instrument dyžli floret, njedźiwajmy so pozdźišo nad pjenkami. Bosćan Nawka

Drježdźany (RŠ/SN). Nowu wustajeńcu Maje Nageloweje „komorne kruchi“ su wčera wječor w rumnosćach Drježdźanskeje krajneje lěkarskeje komory wote­wrěli. Něhdźe 90 ludźi, mjez nimi wjacori Serbja, bě přeprošenje sćěhowało.

Hudźbnik a komponist Wolfgang Heisig­ wobrubi wernisažu na swojej fonoli, 110lětnym, z pomocu papjerjaneje róle „samohrajacym“ klawěrje. Wobšěrne tworićelske dźěło Maje Nageloweje hódnoćeše Jörg Sperling, wěcywustojny kustos Zběrki tworjaceho wuměłstwa Choćebuskeho wuměłstwoweho muzeja Dieselowa fabrika. Dokelž pak njemóžeše sam přitomny być, předčita lawdaciju stawiznar wuměłstwa John Hinnerk Pahl. „Mjez sobu splećene – tak wuwiwa so tworjenje wuměłče Maje Nageloweje z dźiwapołnej mnohotnosću najwšelako­rišich wuměłskich technikow a w bohatych formach wuraza. Kaž čerwjena nitka ćahnu so rysy zwobraznjenych figurow přez jeje twórby. Njenućene pokazuja so w ­žiwej splećenosći mjez wšědnym a swět wopřijacym“, lawdator wuzběhny.

Dr. Frank Stübner

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:
Z 25 lětnikami Hornjołužiskeje domjaceje protyki bě sej nakładnik dr. Frank Stübner wulke čitarstwo zdobył. Z disertaciju wo literarnym tworjenju Jurja Brězana promowowany germanist zahaji swoje lektorske dźěło 1986 w Ludowym nakładnistwje Domowina. Dokelž njemóžeše tam němskorěčnu knižnu protyku po towaršnostnym přewróće 1989/1990 dale wjesć, załoži wón 1. apryla 1992 swójske nakładnistwo Lusatia. Te wuwi so spěšnje na spušćomnu a kwalitnu adresu nastupajo domiznowědnu literaturu w naj­šěr­šim zmysle. W běhu 25 lět wuńdźe tam na 250 edicijow. Awtorojo kaž Gottfried Unterdörfer abo Annelies Schulz běštaj pola dr. Franka Stübnera wudawaćelsku domiznu našli. We Łužicy pak znajachu jeho tež z lětnjeho dźiwadła Budyskeho NSLDź. Ze zabawnymi małymi lekcijemi serbsko-němskeje domiznowědy je wón publikum na předstajenja přihotował. Wysoko připóznaty bě jako radźićel w frakciji Lěwicy Budyskeho wokrjesneho sejmika. Njejapka smjerć je nakładnika 7. apryla 2017 z płódneho dźěła torhnyła. To bě bohužel zdobom kónc jónkrótneho małeho na­kładnistwa. Jutře, 10.

Wo knihach a kniharni (09.08.19)

pjatk, 09. awgusta 2019 spisane wot:

Wuńdźe-li nowa kniha, je wjeselo wulke, nic jenož za čitarja abo awtora, ale tež za so­budźěłaćerjow nakładnistwa, kiž su na wuwiwanju noweje knihi wobdźěleni byli, a za kniharnikow, kotřiž ju předa­waja. Spokojom su, hdyž na knize wšo trjechi: zajimawy wobsah, dobra rěč, wulkotne ilustracije abo fota. To pak njedo­saha. Kniha dyrbi tež derje wuhotowana a derje ćišćana być. Za tele nadawki mamy w LND wo­sebity wotrjad, w kotrymž dźěłaja knižna wuhotowarka a zhotowjerjej. Što pak je dobre wuhotowanje?

nawěšk

  • Sernjany su swoju róčnicu prěnjeho naspomnjenja wsy před 600 lětami z wosebitym wjesnym swjedźenjom wuspěšnje woswjećili. Tule nańdźeće někotre fotowe impresije wo tym:
Zerna feierte unlängst die Ersterwähnung des Ortes vor 600 Jahren mit einem beson

nowostki LND