Čitajće w nowym rozhledźe (26.04.19)

pjatk, 26. apryla 2019 spisane wot:

Přichodny tydźeń wuńdźe nowe wudaće kulturneho časopisa. Wotrjadnik RCW za Delnju Łužicu Viktor Zakar rozmysluje wo wožiwjenju rěčow a zhladuje na rewitalizaciju manšćiny a wobstejace manske kubłanske móžnosće na kupje Man, kotrež skića impulsy za prócowanja wo serbšćinu.

Mejski Rozhlad wěnuje so w předpolu třikrajoweje wustajeńcy „Přechod 03“ wobšěrnje tworjacemu wuměłstwu. W interviewje rozmołwjamoj so z kuratorku a nawodnicu słowjenskeho muzeja za načasne wuměłstwo w Slovenj Gradecu Andreju Hribernik, kotraž bě na přihotach wustajeńcy wobdźělena. W dalšim přinošku zeznajeće 12 na wustajeńcy wobdźělenych wuměłcow a wuměłčow.

Wuměłstwo we wobchodźe

pjatk, 26. apryla 2019 spisane wot:
„Forma a poezija“ rěka přehladka twórbow Bernda Hahna (1954 – 2011), kotraž je hišće hač do 5. meje w Budyšinje přistupna. Rysowanki a mólby w sakskim Neustadće rodźeneho wuměłca su prěni raz w Hornjej Łužicy wustajane. Kuratorka ekspozicije je Barbara Hahn. Zhromadnje z čestnohamtsce pomhacej Helenu Palmanowej (naprawo) wona zajimcam na Róžowej hasy 8 zdźěla tež kupne twórby rozłoži. Wustajeńca je dźěl programa „Kulturny shop“, z kotrymž chce towarstwo Nutřkowne město prózdnje stejace wobchody wožiwić. Foto: SN/Hanka Šěnec

Z trijom Kupazukow na slědach Serbow a Keltow

štwórtk, 25. apryla 2019 spisane wot:

Wojerecy (SiR/SN). Na štwórtym zarjadowanju lětušich 54. Wojerowskich hudźbnych swjedźenskich dnjow je ansambl Kupazukow wčera na hrodowej žurli wustupił. Frontowa žona Marion Kwicojc bě band před jědnaće lětami załožiła. Ku­pazukow rěka přełožene „kupa zynkow“. Hudźbne trijo je swojemu mjenu wjace hač wotpowědowało.

Jónkrótnje, harmonisce, mnohostronsce a jara profesionalnje su hudźbnicy wjace hač 80 připosłucharjow na jězbu do zašłosće wotwjedli. Rjany to hudźbny atol, kotryž přeproša z pućowanjom myslow na wšědny dźeń zabyć a wokomiki wotputanja wužić móc. Dych keltiskeje atmosfery žurlu přeprudźi, ­jako předstajichu publikumej irske a delnjoserbske melodije na wšelakich instrumentach kaž na hrabjowej harfje (Har­­kenharfe) přewodźane z łahodnymi dyrami ruč­neho bubona. K tomu so hodźacy repertoire pochadźa mjez druhim z Ruskeje, Němskeje, Šotiskeje a Jendźelskeje a bě jara spodobnje zestajeny.

„Njezwučena emocionalnosć“

štwórtk, 25. apryla 2019 spisane wot:

Pjate zarjadowanje rjadu Zwjazka serbskich wuměłcow tracTare, tónraz zhromadnje wuhotowaneho z Maćicu Serbskej, je wčera dotal najwjetšu ličbu zajimcow do Budyskeho hosćenca Tiroler Stuben přiwabiło. Ćežišćo tworješe kniha Křesćana Krawca „Sej statok stajili“.

Budyšin (SN/bn). Jěwa-Marja Čornakec witaše přitomnych w mjenje předsydstwa ZSW a přepoda słowo moderatorej wječora prof. Dietrichej Šołće. „Křesćan Krawc słuša k rědkim serbskim awtoram, kotřiž tež romany pisaja. Hladajo na jeho tworjenje napadnje, zo so wuměłska a dokumentariska proza wotměnjatej“, Šołta awtora skrótka předstaji. Dr. Christiana Piniekowa předčita swoju w ča­sopisu Pomhaj Bóh wozjewjenu recen­siju, wuzběhujo jeho „stajnje powučne, ale nic powučace teksty“. Jan Nuk zjima swoje w Katolskim posole publikowane mysle wo knize Krawca, w kotrejž „namakamy tójšto hnujacych pasažow a rjane metafry. Je fascinowace, na kotre wašnje je Křesćan Krawc zezběrane hłosy do lite­ratury přetworił.“

Dźensa swjeći Janina Brankačkowa sydomdźesaćiny. Wona je w Serbach wo­sebje jako wjelelětna čłonka hrajerskeho ansam­bla Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła znata. Ze zazběhom hrajneje doby 1974/1975 debitowaše absolwentka Drježdźanskeje Wysokeje šule za hudźbu „Carl Maria von Weber“ w hrě „Moped“ z pjera Nedjalka Jordanowa. Z poslednjej wulkej rólu w inscenaciji „Kaž w nje­bje­sach“ po filmje Kayja Pollaka rozžohnowa so wona 2013 z powołanskeho jewišća.

W nimale štyrjoch lětdźesatkach zmi­štrowaše Janina Brankačkowa wjace hač 150 najwšelakorišich charakterow. Mjez wjerškami běchu mjez druhim drama Jurja­ Brězana „Stara Jančowa“, komedija „Totec swójba“ Istvána Örkényja a tehdy horcu diskusiju wuskutkowaca produk­cija „Lěs“ po Aleksandru N. Ostrowskim.

Ptači kwas wulka inspiracija był

srjeda, 24. apryla 2019 spisane wot:

Paralelnje k lětušemu ptačokwasnemu programej za dźěći je SLA wosebite wubě­dźowanje wupisał. Jutry běchu wuslědki w Budyšinje wustajane.

Budyšin (SN/bn). We wobłuku lětušeho programa za dźěći „Ptačokwasny són“ je jón wuhotowacy Serbski ludowy ansambl wšitkich přihladowarjow přeprosył, so na wosebitym wubědźowanju wobdźělić. Holcy a hólcy móžachu sej jednu scenu z programa wuzwolić a ju jako­ předłohu za wobraz wužiwać. Naj­časćišo jewjachu so na zapodatych mólbach a rysowankach kwasny porik sroki a hawrona, tola tež wosy a samo wjelki běchu po słowach za zjawnostne dźěło SLA zamołwiteho Stefana Cuški dosć derje­­ zastupjene. Dohromady su jednotliwcy kaž tež cyłe rjadownje ansamblej 250 wobrazow sposrědkowali. Wobdźělnicy pochadźeja z cyłeje Łužicy, a z ni­male kóždeho města resp. kóždeje wsy, hdźež je SLA program předstajił, je namjet dóšoł.

Dźiwadźelnica Hanka Mikanowa wosomdźesaćiny swjećiła

Po cyłej Łužicy znata a woblubowana Hanka Mikanowa bě z ćěłom a dušu dźiwadźelnica. Sama je raz rjekła, zo bě je­j radosć runje tak kaž winowatosć, w serbskej rěči na jewišću skutkować. Wona zasłuža sej kaž lědma tamna wuměł­ča titul „ludowa hrajerka“, a to w nanajlěpšim zmysle. Trajne slědy zawo­staji pak tež za kulisami – hač jako nawodnica dźěćaceho respektiwnje lajske­ho cyłka abo jako rozhłosowa rěčni­ca. Ćichu sobotu, 20. apryla, je wona­ swoje 80. narodniny swjećiła.

Wojerecy (SiR/SN). Hosćo połni wočakowanja a wupředate zarjadowanje. Tajka běše atmosfera na zelenym štwórtku na spočatku wosebiteho wječora na žurli Wojerowskeho hrodu. We wobłuku 54. Wojerowskich hudźbnych swjedźenskich dnjow steješe „wosebity“ instrument w srjedźišću – dudy. Ansambl z „Prěnjeho łužiskeho barokneho orchestra“ ze Stefanie Fröde, Handrijom Henčlom a Henryjom Güntzelom kaž tež z hóstnym hudźbnikom Peterom Kaulom njedachu jeno zaćišćapołne twórby na dudach zaklinčeć, ale wzachu wopytowarjow sobu do stawiznow wuwića instrumenta. K tomu často słyšany klišej kru­tych dudy piskacych muži w suknjach z kašćikatymi mustrami pak ansambl z bliskosće Budyšina njeposłuži.

Budyšin (CS/SN). Jaroslav Rudiš njemóže jenož ekscelentnje pisać, ale swoje teksty tež žiwje a lóštnje přednjesć. Tak bu poslednje zarjadowanje Łužiskeho literarneho dopołdnja w małkej žurli Budy­skeho Dźiwadła na hrodźe hišće woprawdźite dožiwjenje. Čěski awtor, kotryž je w namjeznym regio­nje Čěskeje a Zwjazko­weje republiki wotrostł, předstaji swoju nowu knihi „Winterbergs letzte Reise“, kotraž je w něm­skej rěči wušła. Přełožk do čěsćiny chce wón někomu druhemu přewostajić. Z knihu bě wón za literarne myto Lipšćanskich knižnych wikow nominowany, kotrež pak skónčnje dóstał njeje, štož pak je derje znjesł. „Wšako móža na Morawje a w Awstriskej poražku po­žiwać“, wón žortnje wuzběhny. Wo tym swědča drje stawizniske nazhonjenja. W srjedźišću swojeje kni­hi steji mjenujcy bitwa wo Hradec Králové w lěće 1866, kotruž stej Sakska a Awstriska zhromadnje přěhrałoj. Bitwa je w romanje wopřijeće za wšitke móžne wosobinske katastrofy. Stajnje zaso wopodstatnjeja jemu Awstričenjo, kelko zhromadnosćow su mjez Morawčanami a Awstričanami.

Dobre mjeno sej nadźěłał

štwórtk, 18. apryla 2019 spisane wot:

Swjedźenje a nałožki w Serbach su we wulkej měrje tež wot wonkow­neho razu postajene, wot narod­neje drasty a typiskich elemen­tow serbskeje kultury.

Wažne dźěle, zwjetša wšak dospołnu narodnu drastu maja mnohe swójby mjeztym same w swojim wobstatku. Swěru so wo nju staraja, sej ju hladaja a waža. Wosebje w tych regionach, hdźež je serbska narodna drasta hišće­ žiwa a so často wužiwa, je z wašnjom, zo ju doma składuja a krok po kroku wudospołnjeja.

Mnozy pak, kotřiž drastu wobstajnje njewužiwaja, su na pomoc pokazani, a taj­ku skići hižo w kompetentnej a fachowej měrje mjeztym nimale 30 lět Róžeń­čan­ski fundus serbskeje narodneje drasty. Wot wšeho spočatka je tam Mo­nika Cyžowa z Noweje Jaseńcy hłowna zamołwita. Wona je z fundusom kaž tež z tymi, kotřiž su tam pomoc a podpěru pytali a namakali, tójšto dožiwiła. Dožiwjenja a zdźěla dosć spodźiwne a markantne nazhonjenja su dopomhali, fundus k tomu wuwić, štož wón dźensa je: připóznata městnosć narodneje drasty z wěcownym poradźowanjom a pokiwami.

nawěšk

nowostki LND