Ludnosć přibywa

srjeda, 19. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Ludnosć Čěskeje repuliki přibywa a bliži so pomału ličbje jědnaće milionow. Kónc třećeho kwartala měješe susodny kraj 10 637 974 wobydlerjow, něhdźe 27 000 wjac hač kwartal do toho. Wo přirost postarali su so hłownje migranća, předewšěm z Ukrainy a Słowakskeje. Z prěnjeho mjenowaneho kraja přićahny něhdźe 8 900 ludźi, z tamneho 3 900. Ale tež z Rumunskeje (1 500) a Bołharskeje (1 400) je tójšto přisydlencow. 16 999 čěskich staćanow je w prěnich třoch kwartalach domiznu wopušćiło.

Pozitiwnje wuskutkowała je wšak so tež wobstejnosć, zo bě wjac nowonarodźenych hač zemrětych. Hač do kónca septembra je 86 636 dźěći na swět přišło – 46,5 procentow z nich zwonka mandźelstwa. Zemrěło je w prěnich dźewjeć měsacach lěta cyłkownje 84 957 wosobow, tak 43 000 muži a 42 000 žonow. Mužojo běchu přerěznje 72,6 lět stari, žony pře­rěznje 79,7 lět. Zmandźelenjow registrowachu stawnistwa 47 793, dobrych tysac wjac hač wot januara do septembra 2017. Kwasowali su pory najčasćišo w juniju, mjenujcy wjace hač 10 000 razow, štož je za cyły lětdźesatk najwjace w jednym měsacu.­ Rozwodow bě 17 515, něhdźe tysac mjenje hač w samsnym času loni.

Ariel Żurawski wojować přestał

srjeda, 19. decembera 2018 spisane wot:
Waršawa (dpa/SN). Dwě lěće po terorowym nadpadźe na hodowne wiki na Berlinskim Breitscheidowym naměsće je pólski wobsedźer spedicije Ariel Żurawski najprjedy raz přestał, wo wotškódnjenje z Němskeje wojować. „To je bój Dawida přećiwo Goliatej“, rjekny wón němskej powěsćerni dpa. Polak ze Sobiemyśla pola­ Szczecina je so pola zamołwitych w Berlinje mjez druhim wo zarunanje za nakładne awto prócował, kotrež bě atentatnik Anis Amri 19. decembra 2016 jako terorowu bróń wužiwał a je zešrotował. Amri bě do toho kuzenka Żurawskeho, šofera Lkw-ja, zatřělił a po tym z awtom do ludźi na hodownych wikach jěł. Při tym wón jědnaćoch mori. Wjace hač 70 wosobow so zrani. Dotal bě Żurawski wot Němskeje 10 000 eurow dóstał. Woprawdźe nastata pjenježna škoda pak wučinja 90 000 eurow, Żurawski trochuje. Toho nimale nowe nakładne awto dyrbjachu po atentaće zešrotować. „Poprawom dyrbjało wotškódnjenje woporow bohatemu krajej kaž Němskej wěc česće być“, wón rjekny. „Doniž pak njejsu přepytowanja skónčene, nimam žanu šansu něšto docpěć, su mi rjekli.“

Pedofilna zańdźenosć rjeka Pólskeje ludźi njesměrnje rozhorja

Waršawa. Pólska zjawnosć je šokowana. Narodny rjek kraja, prelat Henryk Jankowski (1936–2010), centralna wosobina dźěłarnistwa Solidarność a dźěłaćerskich protestow w Gdańsku spočatk 80tych lět, bě pedofilny a je dźěći kaž tež młodostnych znjewužiwał. Wot minjeneje póndźele wisaja na jeho pomniku w Gdańsku transparenty z napisami kaž „Pomnik hańby katolskeje cyrkwje“ abo „Pomnik za wopory a nic za katow“.

Euro hišće njezawjedu

pjatk, 14. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Płaćić drje móžeš w Čěskej z eurom wšudźežkuli, zhromadnu měnu mjeztym 19 statow Europskeje unije sami zawjesć pak tam w blišim přichodźe­ prawdźepodobnje nochcedźa. Tele dny je knježerstwo přihłosowało zhromadnemu poručenju ministerstwa za financy a Čěskeje narodneje banki, njepostajić žadyn datum přistupa k euro- pasmu.

„Na žane wašnje nochcemy so wustajić riziku wothódnoćenja lutowankow našich wobydlerjow. Minjeny čas su so k tomu prawidła europasma bytostnje změnili a je ćežko rjec, kajke winowatosće by to Čěskej republice wunjesło“, financna­ ministerka Alena Schillerová poručenje wopodstatnja.

Přiwšěm je so tež Čěska z přistupom k EU zawjazała přewjesć naprawy za to, być na přistup k europasmu ručež móžno přihotowana. Maastrichtske kriterije za financy nastupajo ratu inflaciju, zadołženje kaž tež hospodarsku stabilnosć wona bjez problemow spjelnja. Loni mějachu zjawne financy 1,5 procentow rozrosta bruttosocialneho produkta tak jednu z najlěpšich hódnotow po cyłej EU.

„Zaměr Porošenka je ludźi pačić“

štwórtk, 13. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Wulka čěska nowina Mladá fronta dnes je publikowała interview z ukrainskim nowinarjom Ruslanom Kocabu, hdźež podawa wón swoje nazhonjenja a widy nastupajo wuwiće, situaciju a perspektiwu kraja.

Na prašenje za jeho poziciju Kocaba praji, zo je spočatnje za Petra Porošenka hłosował. Widźeše w nim bohateho a wupruwowaneho čłowjeka z politiskimi nazhonjenjemi, a tuž njewotwisneho. A hłownje bě wón přilubił, zo postara so wo měr, kotryž su wšitcy Ukrainjenjo chcyli. „Nadźijachmy so, zo miliardar, přede­wzaćelacy tež w Ruskej, nańdźe snano wěste pućiki k Putinej. Ani w hroznych sonach so mi tehdy njeby wuzdało, zo přesłapi wón jónu miliony ludźi, zo wo­limy někoho hišće hóršeho, hač je to Janukowič był“, Kocaba powěda.

Wałęsa ma sozjawnje zamołwić

srjeda, 12. decembera 2018 spisane wot:

Gdańsk (JBR/SN). W procesu Kaczyński kontra Wałęsa je sudnistwo nětko na dobro Kaczyńskeho rozsudźiło: Lech Wałęsa dyrbi so „za ranjenje česće“ nawody knježaceje strony PiS pola Jarosława Ka­czyńskeho zamołwić. Činić ma to w medijach z tekstom, kotryž sudnistwo wobdźěła, prjedy hač jón wozjewić da.

Wałęsa bě wjele lět twjerdźił, zo je Ka­czyński sam wina na lětadłowej katastrofje lěta 2010 a na smjerći 96 pasažěrow. To je njesměrna wobskóržba bjez solidnych dopokazow, ze sudnistwa rěkaše. Wałęsa njetrjeba nětko tola 30 000 złotych płaćić – zamołwjenje dosaha. Bywši pólski prezident so do toho wohlada a zapoda apelaciju w Strasbourgu, kaž jeho nowinarski rěčnik zdźěli.

Lech Wałęsa bě 6. decembra na sudnistwo přišoł w košli z napisom KONSTYTUCJA (Zakładny zakoń), kotruž noša přećiwnicy knježerstwa. Swoje stejišćo pokaza tež za mjezu. Na pohrjebje Georgea Busha w USA bě podobnu košlu woblečeny. We Washingtonje jeho mandźelskaj Clinton a Barack Obama wutrobnje witachu. Medije su jeho outfit, hinak hač pólske, jara pozitiwnje komentowali.

Přerězna mzda dale přiběrała

srjeda, 12. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Přerězna brutto mzda w Čěskej je w třećim kwartalu wo 2 158 krónow (něhdźe 83 eurow) přiběrała, tak zo wučinješe kónc septembra 31 516 krónow (1 220 eurow). To je kónc minjeneho tydźenja Čěski statistiski zarjad wozjewił.

Wot julija do septembra je so pře­rězna mzda wo cyłych 8,5 procentow powyšiła. Dźiwajo na wyše płaćizny mnohich­ tworow kaž tež na ratu inflacije bě jeje realny přirost přiwšěm šěsć procentow. Najbóle rostli su mzdy we wobłukach, w kotrychž stat dominuje, potajkim w šulstwje a kubłanju, w zjawnym zarjadnistwje, wójsku a strowotnistwje resp. socialnym hladanju. W industriji powjetši so přerězna mzda najbóle w Praze a w južnych Čechach, najmjenje w Plzeňskim wobwodźe. Region z najnišim mzdowym niwowom wostawa Karlovarski wobwod.

Mzda přiběra w Čěskej republice njepřestajnje wot lěta 2014, hłownje dźakowano spomóžnemu wuwiću hospodarstwa a z tym zwisowacym ćišćom na mzdy. Ekonomojo warnuja wšak před nadměrnym róstom přerězneje mzdy, móhło dźě to konkurencnej kmanosći zeškodźeć.­

Aktiwisća přeprošeni byli

wutora, 11. decembera 2018 spisane wot:

Praha (dpa/SN). Bě to snědań, kotraž je do stawiznow zašła: Před 30 lětami je so bywši francoski statny prezident François Mitterrand w Praze z čěskimi aktiwistami za zachowanje čłowjeskich prawow, kaž běštaj to Václav Havel a Jiří Dienstbier, zetkał. Lěto do demokratiskeho přewróta 1989 bě oficialne přepro­šenje do francoskeho wulkopósłanstwa wažny signal podpěry opoziciskeho hibanja w tehdyšej Čěskosłowakskej.

Składnostnje mjezynarodneho dnja čłowjeskich prawow 10. decembra je Čěska tradiciju nětko w hinašej formje woži­wiła. Kraj witaše wčera aktiwistow za čłowjeske a wobydlerske prawa w swojim wulkopósłanstwje w Moskwje, kaž wonkowne ministerstwo w Praze na naprašowanje powěsćernje dpa wobkrući. Dalše kraje kaž Vietnam, Armenska a Kuba maja přichodne dny slědować.

Na legendarne zetkanje 9. decembra 1988 dopomina mjeztym pomnik na zahrodźe pod Praskim hrodom.

Pólska chce wuhlo dale zmilinić

pjatk, 07. decembera 2018 spisane wot:

Prezident Andrzej Duda wobdźělnikow klimoweje konferency šokował

Waršawa. Tuchwilu wotměwacy so swětowy klimowy wjeršk w pólskich Katowicach je medijam wusahowaca tema. Nimale wšitke nowiny wo tym wobšěrnje rozprawjeja. W šleskej stolicy wuradźuje 26 000 fachowcow z wjace hač sto krajow hišće tydźeń wo tym, kak hodźało so dalšemu woćoplenju zemje přez wustork klimje škodźacych płunow zadźěwać. Sćěhi klimoweje změny, kaž suchota, zapławjenja abo wulke lěsne wohenje, su dźě po wšěm swěće widźomne.

Lěwica wjadnje

štwórtk, 06. decembera 2018 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Bychu-li w Čěskej přichodnu njedźelu wólby sejma byli, by je – kaž dotal hižo lěta – Hibanje njespo­kojnych wobydlerjow (ANO) premiera Andreja­ Babiša z 32,5 procentami hłosow dobyła. To wuchadźa z nowemberskeho zwěsćowanja zadźerženja wolerjow přez agenturu Kantar. Porno oktobrej wupraji so za ANO cyłe 5,5 procentow wjac. Tónle nahladny přirost ćim bóle překwapja, docpěwa dźě so wón njedźiwajcy raznych nadpadow na Babiša jeho duchownje chorowateho syna dla, kotrehož je pječa skradźu na połkupu Krim zawlekł.

Piraća tohorunja přibywaja, z plusom třoch dypkow steja woni z 19 procentami přichilnosće na druhim městnje. Tež ODS dale rosće, a z přibytkom dweju dypkow su wobydlerscy demokraća ze 16 proc. na třećim městnje.

Lěwica prawdźepodobnje w Čěskej kolektiwnje wjadnje. Tak chcyło KSČM jenož hišće šěsć procentow (– 1) wolerjow swój hłós dać, a tuchwilu hišće sobu knježaca ČSSD by samo jenož runych pjeć proc. (– 2) dóstała a tak na kritiskej hranicy była. Do sejma zaćahnyłoj byštej hišće STAN a SPD. Za KDU-ČSL a TOP 09 by delnja komora parlamenta zawrjena wostała.

nawěšk

  • Minjenu sobotu, 24. nowembra, wotmě so Budyskim NSLDź lětuša Schadźowanka. Tule namakaće někotre fotowe impresije.
Das alljährliche Treffen der sorbischen Studierenden, Absolventen und Gymnasiasten Schadźowanka fand am Samstag, den 24. November, zum

nowostki LND