Stare družiny rostlin wožiwjene

pjatk, 19. julija 2019 spisane wot:

TŘĚCHU rozměrneho twarjenja sobu za wědomostne dźěło wužiwać, tule no­wotarsku mysl běchu sobudźěłaćerjo Narodneho ratarskeho muzeja (NRM) w Praze wulahnyli. Na třěše institucije bywa tuž polo z 21 ratarskimi rostlinami, nic někajkimi, ale tajkimi, kajkež su je ludźo něhdy plahowali. Jako cyrobu za swoje zežiwjenje, jako picu za swój skót abo jako surowiznu za rjemjeslniske wudźěłki. Mjez wonymi rostlinami je na přikład tak mjenowane dwu­zornko (wědomostne pomjenowanje Triticum dicoccum). Pola tuteje pšeńcy, měwacej dwuzornjate kłóski, jedna so wo jednu z najstaršich žitnych družin, kultiwěrowanej hižo za čas kamjentneje doby. „Nas wjeseli, zo móžemy dźa­kowano kolegam ze Slědźerskeho wustawa rostlinskeje produkcije (SWRO) wopytowarjam mnohe płody znazornjeć, kotrež dźěći a často ani dorosćeni dźensniši dźeń hižo njeznaja“, praji direktor­ NRM Milan Jan Půček. Na rozměrnej třěše muzeja nańdźeš dale rožku, wows, ječmjeń, len, hroch, buny, běrny a dalše płody ně­hdyšich družin, wšo dohromady dwaj dźesatkaj.

Bywša pólska ministerska prezidentka w Brüsselu znowa přepadnyła

Waršawa. Druhi króć w běhu jenož něšto dnjow je pólska zapósłanča Europskeho parlamenta, bywša ministerska prezidentka Beata Szydło, w Brüsselu zwrěšćiła. Po tym zo běchu ju minjeny tydźeń při wólbach předsydki parlamentariskeje komisije za dźěło a socialne naležnosće wotpokazali, je wona minjenu póndźelu znowa přepadnyła. Szydło bě jako jenička kandidatka hišće raz při wólbach předsydy nastupiła: Tónraz pak je hišće mjenje hłosow dóstała hač při prěnich wólbach. Nowa předsydka gremija je wot wčerawšeho Lucia Ďuriš Nicholsonová ze Słowjenskeje.

Waršawskemu knježerstwu je poražka Szydło jasny dopokaz, zo „europske elity“ zaměrnje přećiwo Pólskej dźěłaja a zo je Szydło wopor tuteje politiki. Nimo toho­ sej w Brüsselu pólski katolicizm njewaža, kaž to předsyda knježaceje narodnokonserwatiwneje strony Prawo a sprawnosć (PiS), Jarosław Kaczyński, rjekny. Szydło bě za PiS kandidowała.

„Gottowki“ skok rozebrane byli

srjeda, 17. julija 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Za njecyłe štyri hodźiny je njedźelu edicija wurjadnych 5 000 eurobankowkow z portretom sławneho spěwarja Karela Gotta wupředata była, kiž bě hudźbne nakładnistwo Supraphon składnostnje jeho 80. narodnin poskićiło. Před předawarnju Supraphon Musicpoint w Praze běchu so hižo sobotu wječor dźesatki zajimcow wšěch starobow nastupili, rozprawjeja čěske medije. Nazajtra krótko do wotewrjenja předawarnje z dypkom w dźewjećich je „waka“ čakacych kupcow dlěša hač sto metrow była. Ludźo móžachu sej unikatnu eurobankowku w nominalnej hódnoće 0, ale z wobrazom „čěskeho sołobika“ z dweju awtomatow za 50 krónow (něhdźe dwaj euraj) kupić. Nimo toho su wone po 80 kusach w boksy z 15 cejdejkami „Karel Gott – Single“ dóstać byli. Při wotchadźe su kupcy do wopytowarskeje knihi Karelej Gottej móhli gratulaciske přeća k narodninam abo prosće wšo dobre napisać. Do zahajenja předanje „gottowkow“ bě so policija na Jungmannowym naměsće z wotstajenym dybzakom zaběrać dyrbjała, a nimo tójšto policajskich awtow je tež wuchowanska słužba přitomna była.

Nowy pokryw za reaktor

srjeda, 17. julija 2019 spisane wot:

Kijew (ČŽ/K/SN). W ukrainskej stolicy su oficialnje a w přitomnosći nawodnych politikarjow kraja z prezidentom Wolo­dimirom Zelenskim na čole nowy škitny pokryw předstajili, kotryž sadźa při­chodnje na 1986 rozbuchnjeny štwórty reaktor Černobylskeje atomoweje milinarnje.

Přisamom gigantiski, 247 metrow šěroki, 167 metrow dołhi a 108 metrow wysoki konstrukt běchu lěta 2012 twarić započeli. Z nim ma so narunać prěnjotny, njeposrědnje po zahubnej katastrofje zdźěłany a mjeztym z městnami dodźeržany betonowy sarkofag. Nowy škitny pokryw, po měnjenju ukrainskich nawodow najwjetši pohibliwy twar na swěće, ma znajmjeńša sto lět tomu zadźěwać, zo radioaktiwny proch z reaktora twocha. 2,2 miliardźe eurow drohi projekt su z podpěru cyłkownje 45 statow swěta financowali. Europska unija a Europska banka za wobnowjenje a rozwiće stej 100 milionow eurow za wažne předewzaće přinošowałoj. Ukraina sama je 100 milionow eurow nałožiła.

„Ja ći praju, wostań w kraju …“

pjatk, 12. julija 2019 spisane wot:

DOWOL čěscy dźěławi móhłrjec najradšo doma „swjeća“. Znajmjeńša wuchadźa to z junijskeho naprašowanja agentury Market Research. Tak wostawa połojca dowolnikow w kraju a wuhotuje sej „čas njedźěłanja“ po datych móžnosćach, zamóžnosćach a přećach. Předewšěm měšćenjo z woneje njecyłeje połojcy přežiwjeja lěćny dowol prawidłownje na chalupach – kaž Češa swojim dačam rěkaja –, kotrež steja často w hórskich abo lěsnych kónčinach. Njemały dźěl wuhotuje sej dowol ze swójbnymi wulětami, wopytuje hrody, muzeje, kupjele a dalše powabne zajimawosće.

Beata Szydło při wólbach předsydow komisijow přepadnyła

Waršawa. Bolostnu poražku poćerpjeć dyrbješe pólska knježaca narodnokonserwatiwna strona Prawo a sprawnosć (PiS) w Europskim parlamenće w Brüsselu. Při wólbach předsydow jednotliwych komisijow předwčerawšim, srjedu, je načolna kandidatka PiS Beata Szydło přepadnyła. Szydło, kotraž bě při wólbach Europskeho parlamenta w swojej do­miznje wjace hač poł miliona hłosow nažnjała, kandidowaše za předsydku komisije za dźěło a socialne naležnosće. Při tajnych wólbach pak bě wjetšina zapósłancow přećiwo njej. Konserwatiwnej stronje je to „poli­tiska wjećba“, zo je Pólska zhro­madnje z tamnymi krajemi Visegrádskeje štyrki nižozemskeho socialdemokrata Fransa Timmermansa jako móžneho prezidenta komisije Europ­skeje unije „wuborzdźiła“, štož mějachu we Waršawje za wulki wuspěch.

Gott na eurowce

štwórtk, 11. julija 2019 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Wosomdźesaćiny wurjadneho čěskeho šlagroweho spěwarja Karela Gotta njewosławi hudźbne nakładnistwo Supraphon jeno z kolekcijomaj jeho „Hitow“ a „Singlow“, ale přidatnje tež z wopomjatnym pjenjezom. Renoměrowana firma poskići eurobankowku z portretom „čěskeho sołobika“. Wona „gottowka“ w nominalnej hódnoće nul eurow je limitowana na 5 000 kusow a wuńdźe we wobłuku projekta Euro Souvenir Česko. Na předań budźe wona wot 14. julija, dnja jubilejnych narodnin Karela Gotta, za 50 krónow (přibližnje dwaj euraj). Unikatna bankowka je stoprocentnje z bałmjaneje papjery zhotowjena, kajkuž tež za prawe eura wužiwaja. K tomu ma někotre prawe wěstotne elementy, kaž na přikład hologram, mikroćišć a dalše. Zhotowiła je ju francoska specialna ćišćernja pjenjez Cenin. Kaž Vladislav Klajban, eksekutiwny direktor wopomjatne pjenjezy produkowaceje towaršnosće Nunofija, powěsćerni čtk rjekny, knježi za euroban­kowku z wobrazom Karela Gotta wulki zajim tež w Němskej, Awstriskej a Sło­wakskej. Dale je sej wón wěsty, zo budźe „gottowka“ mjez zběraćelemi bórze dale a hódnotniša.

Romojo hłós wótře pozběhnyli

srjeda, 10. julija 2019 spisane wot:
Brüssel (ČŽ/K/SN). Na diskriminaciju a ćeže romaskeje mjeńšiny w rjedźe krajow EU je syła Romow z Čěskeje, Słowakskeje a dalšich statow póndźelu w Brüsselu skedźbnjała. Zešli su so před Europskim parlamentom, dokelž maja knježerstwa krajow Europskeje unije za romaski hłós zatykane wuši, rjekny sobuorganizator protesta Štefan Pongo. „W našich krajach – w Čěskej, Słowakskej, Madźarskej, Španiskej, Portugalskej, Pólskej, Rumunskej a Bołharskej – nam knježerstwa njepřiposłuchaja. A dokelž smy tohorunja wobydlerjo EU, smy so rozsudźili za swoje prawa demonstrować. W Europje smy dlěje hač 900 lět a smy jeje wobstatk“, Pongo zwurazni. Runje tak kaž prjedy pak zesuwaja Romow na kromu towaršnosće, zo maja hubjeńši přistup k zdźěłanosći a dźěłu. Bědźa so z předsudkami a su socialnje wumjezowani. „Je to bój z chudobu, hoberskej bjezdźěłnosću a wo čłowjeske prawa“, praji čěski eurozapósłanc Tomáš Zdechovský, kiž je so demonstrantam přidružił. Komisija EU měła pomhać problemy rozrisać, wón rjekny.

Romojo so hibaja

pjatk, 05. julija 2019 spisane wot:
Brüssel (ČŽ/K/SN). Tysacy Romow z Čěskeje, Słowakskeje, Madźarskeje, Wulkeje Britaniskeje, Španiskeje a dalšich krajow chcedźa so póndźelu w Brüsselu k demonstraciji zhromadźić, zo bychu přećiwo chudobje a diskriminaciji protestowali. To zdźěla powěsćernja ČTK. Nawodow Europskeje unije chcedźa na to skedźbnić, zo z radikalizaciju towaršnosće tež rasowa hida přiběra. Zdobom wotmysla zwuraznjeć, zo pjenjezy, pósłane wot EU do jednotliwych krajow za přewinjenje chudoby Romow, často w priwatnych móšnjach wisajo wostawaja. Jedyn z hłownych podpěraćelow demonstracije, we Wulkej Britaniskej jako šofer nakładneho awta dźěłacy romaski aktiwist Stefan Ponga, powěda, što je jeho pohnuło akciju sobu organizować. Njedawno je we wuchodnej Słowakskej był a nazhonił, zo tam njeličomne romaske swójby přisamom žiworja, njemějo wodu ani płun, za to hromady wotpadkow. Dźěći hrajkaja sej mjez wulkimi myšemi, chori wostawaja bjez lěkarskeje pomocy.

Dwělomny wuspěch Pólskeje

pjatk, 05. julija 2019 spisane wot:

Z němskej kandidatku za prezidentku komisije EU jara spokojom

Waršawa. Aktualne wuwiće nastupajo wobsadźenje načolnych zastojnstwow Europskeje unije je pólskemu knježerstwu wulki wuspěch. Předewšěm fakt, zo so nižozemski socialdemokrat Frans Timmermans z nowym prezidentom komisije EU njestanje, zamołwitych we Waršawje wulce zwjesela. „Pólska blokuje Timmermansa“ tituluje Gazeta Wybor­cza podawki w Brüsselu. Tam běchu so hłownje kraje Visegrádskeje štyrki – Pólskeje, Čěskeje, Słowakskeje a Madźar­skeje – Timmermansej spjećowali.

Pólskej je Nižozemjan wosebje podhladny. Jako komisar Europskeje unije je wón­ stajnje zaso reformy pólskeho narodnokonserwatiwneho­ knježerstwa w justicnym wobłuku šwikał a samo oficialne jednanje Brüssela přećiwo Waršawje ranjenja europskich­ směrnicow dla přesadźił. Pólskim­ zastupnikam na wjeršku EU w Brüsselu bě tuž wosebje wažne čłonow Visegrádskeje štyrki wo tym přeswědčić, zo Timmermansa wotpokazaja.

nawěšk

  • Jara awtentiske běchu poskićenja ansambla Zabava z Ruskeje.
  • Na zahajenju festiwala štwórtk w Budyskim NSLDź počesćichu přitomni Juraja Kubánku (3. wotprawa) z trójnej serbskej sławu.
  • Hosćo z Peruwa zbudźichu ze swojimi přewšo pisanymi kostimami tójšto zajima.
  • Pólski cyłk z Bolesławieca na štwórtkownym swjedźenskim ćahu k zahajenju festiwala "Łužica 2019" po Budyšinje
  • Algeričenjo na jewišću NSLDź
  • Rejwarjo z Boliwiskeje
  • XIII. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2019" je zahajeny. Tule namakaće impresije z prěnich wustupow wobdźělenych skupin. Tule předstajichu skupiny štwórtk dopołdnja w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hižo raz dźěćom swoje poskićenja, na wobra
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudowor su zdobom hosćićeljo festiwala.
  • Rejwarki a rejwarjo z pólskeho Bolesławieca
  • Zajim zbudźi tež skupina ze Sewjerneje Makedonskeje
  • Dalši hosćićeljo łužiskeho mjezynarodneho festiwala: Serbska rejwanska skupina Smjerdźaca z hudźbnikami folklorneje skupiny Sprjewjan
  • Překwapjenka běchu mnohim wuměłcy z Peruwa.
  • Prěni raz spožčichu lětsa zarjadowarjo mjezynarodneho folklorneho festiwala wosebite myto a diplom za wurjadny wuměłski wukon. Jón dósta słowakski ansambl Bobańovci za swoju přirodnosć, awtentiskosć a originalitu.
  • Rejwarjo algeriskeho cyłka Couleurs d‘ Algerie
  • Boliwiscy rejwarjo a rejwarki w kostimach na jewišću
  • Boliwičenjo "in action"
  • Sobotu wječor běchu po Chrósćicach mnozy nadróžni muzikanća po puću.
  • Pólski młodźinski orchester z Leśnicy zahaji sobotny wječor na farskim dworje.
  • Tójšto ludźi zhromadźi so na programy na jewišću při gmejnskim zarjedźe ...
  • ... a wobhlada sej poskićenja skupin.
  • Na Koklic statoku předstajichu so tež čłonojo skupiny Wotała. Wšitcy z nich su bywši rejwarjo Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.
  • Smjerdźečanscy rewjarjo na jewišću pola Koklic
  • Pohlad z jewišća na dwór Wjeselic statoka
  • Na Zahrodnikec-Grutekc statoku pokaza mjez druhim tež Slepjanski folklorny ansambl dźěle swojeho programa.
  • Tež Slepjanscy wuměłcy hižo zahe na dorost mysla.
  • Wšitcy sobuskutkowacy słowakskeho ansambla Bobańovci zamóža znajmjeńša jedyn instrument piskać, spěwać a rejwać.
  • Na Kralec statoku knježeše čiła atmosfera.
  • Schow před krótkim dešćom pytachu sej tež hosćo na Kilankec statoku pod wulkimi předešćnikami.
  • Pólscy hosćo z pokazku ze swojeho programa na Kilankec statoku
  • Wo tym, zo bě sej na lětuši festiwal sobotu a njedźelu do Chrósćic wjac hosći dojěło hač hewak, swědčachu kopate połne parkowanišća.
  • Kultura zwjazuje, kaž tule Smjerdźečanskej rejwarce a algeriskeho rejwarja.
  • Sčasami nimale přepjelnjeny bě Koklic statok.
  • Wudworscy při poslednich přihotach na sobotny wustup na farskim dworje.
  • Wudworscy na farskim dworje
  • Jewišćo při gmejnje bě stajnje derje wopytane.
  • Rjanolinki-rejwarki Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny
  • Serbska reja je jewišću při gmejnje tójšto pasantow do rejki prosyła.
  • Lóze hólcy wječor na jewišću Zahrodnikec-Grutkec statoka
  • Kabaretna skupina Lózy hólcy pokazachu přitomnym we wobłuku programa "Chróšćan special" na Zahrodnikec-Grutkec statoku, zo njejsu w běhu lět ničo zabyli
  • Na Wjeselic statoku zahudźi skupina NIMO ...
  • ... band wokoło Brězanec bratrow Józefa a Jana.
  • Tež němska skupina Slapstickers pokaza, što zamóže.

nowostki LND