„To njeje priwatna armeja“

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

Lětuši wulki Dźeń pólskeho wójska katastrofy dla zasćinjeny był

Waršawa. W Pólskej je 15. awgust tradicionalny wulki swjatk. Hižo wjele lětdźesatkow swjeća to Dźeń pólskeje armeje. Samsny dźeń swjeći cyrkej Marije do­njebjeswzaća, štož je z wulkimi Božimi mšemi­ zwjazane.

Prawidła statnikow na dnju wójska su jasne:­ Zastupnicy knježerstwa steja we Waršawje na wulkej tribunje, wobkedźbuja na njebju lětadłowe formacije a na naměsće tanki a pochodowacych wojakow w pyšnych uniformach.

Lětsa pak bě wulki swjedźeń zasćinjeny. Jenož něšto dnjow do toho běchu njewjedra na sewjeru kraja zachadźeli a šěsć ludźi morili. Wosebje tragiski bě podawk w Pomorskim wojewódstwje. Tam bě štom na stan skawtow padnył a šulerce w starobje jědnaće a třinaće lět morił. Wichor wobškodźi třěchi wjace hač 3 500 domskich a zniči 6 000 hektarow lěsa. Tysacy­ ludźi běchu dny dołho bjez mi­liny, bjez pitneje wody a žiwidłow.

Přerězna staroba rozdźělna

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

ŽIWJENSKE LĚTA ludźi su tež w Čěskej nahladnje přibyli. Po wozjewjenju tamnišeho statistiskeho zarjada ČSÚ wučinja přerězna staroba muži tuchwilu 76,2 lěće a žonow 82,1 lěto. Porno lětu 2000 docpěwaja mužojo wo štyri lěta wyšu starobu, žony wo tři lěta a wosom měsacow. W kraju wobsteja při tym wulke rozdźěle nastupajo žiwjenski čas. Muscy woby­dlerjo Prahi dočakaja so w přerězku 78 lět a na Vysočinje 77 lět žiwjenja, w Ústískim wobwodźe pak jeničce 74 lět. Pola žonow dožiwjeja tohorunja Pražanki najwyšu přerěznu starobu, mjenujcy 82,7 lět před žonami južneje Morawy z 82,6 a wobydlerkami Vysočiny z 82,4 lět. Žónski splah je tež w Ústískim regionje najšpatnišo na tym – tam je žonam „jeničce“ 79,5 lět přebytka na swěće popřatych. W Karlovarskim wobwodźe su žony přerěznje 80,7 lět žiwe, w Morawsko-šleskim pak 81,2 lěće. Po somoćanej rewoluciji 1989 je so přerězna žiwjenska staroba žonow kaž muži tež w Čěskej wobstajnje zwyšowała. Přinošowałoj stej k tomu mjez druhim bohatše zastaranje ze zeleninu a sadom kaž tež skutkowniše medicinske hladanje. Njedźiwajcy toho je staroba Čechow wo dwě lěće niša hač w přerězku Europskeje unije.

Hotowa tłóčeńca do parlamenta

štwórtk, 17. awgusta 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). 32 stronow, hibanjow a zeskupjenjow by chcyło do přichodneho čěskeho sejma. Sydom wjac hač lěta 2013 a cyłkownje telko kaž hišće ženje po zesamostatnjenju kraja 1991 nastupi 20. a 21. oktobra ze swojimi kandidatami k wuzwolenju do delnjeje komory. Po­dłožki zapodachu wšitke w sejmje zastupjene strony kaž ČSSD, ANO, KSČM, ODS, TOP 09, KDU-ČSL a dalše. Ale tež Sta­rosća, Zeleni a Piraća chcyli skónčnje do njeho­ zaćahnyć.

Mjez nowonastatymi zeskupjenjemi rěka jedne Radostne Česko a tamne Dobrá volba, produkt něhdyšeho městopředsydy TOP 09 Pavola Lukše. Wuhlady na wuspěšne wobstaće maja dźiwajo na tuchwilne­ woprašowanja dotalne strony koaliciskeho knježerstwa a strony opozicije. Přemóžaca wjetšina wo zastupnistwo w sejmje so prócowacych hibanjow a zeskupjenjow budźe pak za­wěsće „do měsačka“ hladać, zwrěšćiwši na zadźěwku w podobje pjeć procentow. Hinak hač 2013 pokazuje pak přeco hišće wšo na to, zo tónkróć ANO dobudźe.

EU haj, euro ně

srjeda, 16. awgusta 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Hotujo so wobsahowje na wólby sejma w oktobru su mjeztym wšitke hłowne politiske strony Čěskeje republiki swoje dowólbne programy předstajili. Za jedyn postronk ćahnu wone wšě nastupajo Europsku uniju, wu­zběhujo trěbnosć zwostaća kraja w zhromadźenstwje 27 statow. Strona Svoboda a příma (direktna) demokracie pak měni, zo měła ludnosć wo tym rozsudźić.

Rozdźělnje předstajeja strony priority swojeho přichodneho prócowanja w EU. Dobyćerka zašłych wólbow, ČSSD ministerskeho prezidenta Bohuslava Sobotki, ma za wažne, přibližić so skónčnje žiwjenskemu niwowej wuwitych čłonskich statow. Jedyn z předpokładow za to je, zawjesć euro, ale pozdźišo. ODS kładźe doraznosć na splećenje wikow. TOP 09 je za začłonkowanje Čěskeje do „spěšneho jadra EU“, čehoždla měli so wobstejace haćidła we wikowanju wotstronić a euro najspěšnišo zawjesć. KSČM pomina sej, běrokratiju w EU wobmjezować. Hibanje ANO Andreja Babiša swój wólbny program njeje hišće wozjewiło. Wona je za „sylnu EU“, zawjedźenje eura pak runja stronje ODS wotpokazuje.

Praha (dpa/SN). Diskusije w Pólskej republice w zwisku ze žadanjemi za wójnskimi reparacijemi z Němskeje nimaja w susodnej Čěskej žadyn wotpowědny wothłós. „Dyrbimy wobkedźbować, zo njeje tale naležnosć w němsko-čěskich poćahach žana tema“, rjekny prezident Miloš Zeman žurnalistam. Přiwšěm je wón zwólniwy sej argumenty Waršawy naposkać. Jarosław Kaczyński, nawoda knje­žaceje strony Prawo a sprawnosć, bě njedawno wo „gigantiskich sumach“ rěčał a Němskej wumjetował, zo swojej zamołwitosći hladajo na Druhu swětowu wójnu njewotpowěduje. Zeman skedźbnja w tym zwisku na němsko-čěsku deklaraciju z lěta 1997, kotruž sej wón jara waži. W dokumenće wobě stronje po­twjerdźatej, zo nochcetej swoje poćahi „z politiskimi a prawniskimi prašenjemi zašłosće“ poćežować.

Zemanej je so mjeztym tež čěski wonkowny minister Lubomír Zaorálek přizamknył. „Smy zašłosć stawiznarjam přewostajili, zo móhli so přichodej wěnować. To je so bohaće wudaniło. Njeje přičiny, na tym něšto změnić“, rjekny načolny kandidat čěskich socialdemokratow k wólbam parlamenta w oktobrje.

Žně chudše byli

póndźela, 14. awgusta 2017 spisane wot:
Praha (ČŽ/K/SN). Žitne žně su lětsa w Čěskej chudše hač loni, porno kotrymž su wo nic mjenje hač 13,7 procentow snadniše. Cyłkownje su farmarjo a ratarjo 6,709 milionow tonow nažnjeli. Tole wozjewi Čěski statistiski zarjad (ČSÚ). Na přikład wučinja wunošk pola nazymskeje pšeńcy něhdźe 4,462 milionow tonow, z čimž je wón wo 16,1 procent niši hač loni, pola nazymskeho ječmjenja 528 000 tonow (17,1 procent mjenje) a pola nalětnjeho ječmjenja 1,090 milionow tonow (9,7 procentow mjenje). Žně rěpika spadnychu wo 11,8 procentow na 1,199 milionow tonow, žně maka na 23 000 tonow, štož je porno lońšemu třećina mjenje. Dźiwajo na njepřihódne wjedro w nalěću běchu eksperća zwoprědka niše wunoški hač w minjenym rekordnym lěće wočakowali. Nawodny sobudźěłaćer Čěskeje agrarneje komory Jiří Felčárek pokazuje wšak na to, zo su wunoški w jednotliwych wobwodach kraja jara rozdźělne. Tak su wone w Třebíčanskim a Rakovníkskim regionje kaž w dźělach Srjedźočěskeho wobwoda, předewšěm pak na južnej Morawje wo wjele mjeńše hač w druhich kónčinach republiki.

„Němcy dyrbja płaćić“

pjatk, 11. awgusta 2017 spisane wot:

Pólska debatuje znowa wo reparacijach z Berlina za wójnske škody

Waršawa. Na chětro spektakularne wašnje su tydźenja w Pólskej róčnicu Waršawskeho zběžka w Druhej swětowej wójnje wopominali. Do zahajenja koparskeje hry mjez Legiju Waršawu a mustwom z Kazachstana w Narodnym stadionje stworichu přihladowarjo hoberski wobraz z lětoličbu 1944 w pólskimaj čerwjeno-běłymaj barbomaj. W srjedźišću steješe wobraz němskeho oficěra, kiž z pistolu na hłowu pólskeho hólca měri. Nimo toho bě transparent w jendźelskej rěči připrawjeny, kotryž na to skedźbni, zo su němscy okupanća za čas zběžka 160 000 pólskich ciwilistow morili, mjez nimi tysacy dźěći. Waršawski zběžk bě so 1. awgusta 1944 zahajił a traješe 63 dnjow. Němske jednotki jón přewšo brutalnje pobichu.

Wobnowja cyrkej

pjatk, 11. awgusta 2017 spisane wot:
Ostrava (ČŽ/K/SN). Žadna drjewjana cyrkej w Třinecu-Gutech, tydźenja zničena přez zapalerstwo třoch młodostnych, ma zaso nastać. To je Olomoucske biskopstwo wobzamknyło, kotrež je mějićel Božeho­ doma. Nałožić chcyli za to něhdźe 20 milionow krónow, rjekny zamołwity biskopstwa za twarstwo Václav Kotásek. Najwjetši dźěl trěbnych pjenjez hodźał so ze sumy zawěsćenjow kryć. „Naš zaměr je, cyrkej tak originalnje kaž móžno zre­konstruować. Tak wužijemy zaso drjewo dubow, jědlow a šmrěkow z biskopskich lěsow. Štomy pušćeć započnu lěsnicy hišće w zymje“, wón doda. Poprawny twar klětu w nalěću zahaja a dobre lěto pozdźišo měł Boži dom na starym městnje pycha być. Wobnowjenje cyrkwje wolóža fakt, zo předleža twarske podłožki. Město Třinec přewjedźe wosebitu zběrku, kotruž móža wobydlerjo ze swojej šerpatku podpěrać. Pjenjezy su za nutřkowne wuho­towanje cyrkwje předwidźane. Młodostni zapalerjo su so policiji mjeztym wuspowědali. Štyri bleše bencina su nałožili. Zapalku­ ćisnyć je směł pachoł, kiž je nazajtra swoje 18. narodniny a z tym połnolětnosć swjećił.

Snadny přirost

štwórtk, 10. awgusta 2017 spisane wot:

Praha (ČŽ/K/SN). Pjeć měsacow zasobu je bjezdźěłnosć w Čěskej wot spočatka lěta 2017 na kwotu štyrjoch procentow spadowała – w juliju je pak prěni raz zaso přibyła, byrnjež jeničce wo snadnuški 0,1 procent. Přičina tohole přibytka je hłownje, zo njeje hišće wulki dźěl šulskich wotchadnikow studij zahajł resp. do dźěła­wosće přešoł. Přiwšěm njeje sej w zašłych 20 lětach hišće ženje tak mało ludźi dźěło pytało kaž w juliju. Cyłkownje je w pražniku 303 074 wosobow bjez dźěła było. Porno tomu móžachu předewzaća přemysła, ratarstwa a posłužby 188 000 swobodnych dźěłowych městnow poskićeć. Mi­nisterski prezident Bohuslav Sobotka je njedźiwajcy sezonalneho přirosta bjezdźěłnosće ze situaciju na dźěłowych wikach spokojom, dokelž je ličba dźěłopytacych w europskim přirunanju w Čěskej dale na rekordnje niskim niwowje.

W juliju je w Čěskej tež inflacija postupiła, a to wo 2,5 procentow. Podróšili su so předewsěm cyrobizny, na př. mloko, butra a jeja. Kusk butry (250 gr.) płaći nětko­ 50 krónow. Loni w juliju bě hišće 15 krónow tuńša. Sćěh tohole wuwića je podróšenje jědźow w hosćencach.

Bratislava (dpa/SN). Druha najsylniša knježerstwowa strona Słowakskeje je wčera njewočakowano nimale lěto wobstejacu koaliciju třoch politiskich stron wupowědźiła a kraj tak do knježerstwoweje krizy storhnyła. „Po tutym puću wupowědźu 1. septembra 2016 wotzamknjene koaliciske zrěčenje mjez stronami Smer-SD, SNS a Most-Hid“, zdźěli prezident parlamenta Andrej Danko swojim koaliciskim partneram pisomnje. Danko je předsyda prawicarskopopulistiskeje Słowakskeje narodneje strony SNS.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND