SJ Njebjelčicy

póndźela, 13. nowembera 2017 spisane wot:
8. nowembra 1957 załožichu w Njebjel­čicach sportowu jednotu (SJ). Na před­wječoru wosadneje kermuše wuzwoli 27 přitomnych na zhromadźiznje Franca Bernarda za předsydu, Gerata Libša za jednaćela a zdobom chronikarja, Jana Libša za pokładnika a jako dalšeju čłonow předsydstwa Křesćana Korjeńka za wobłuk kopańca a Křesćana Buka za wobłuk šach. Bórze wutwori so tež sekcija ćěłozwučowanje,­ ju přewza Erich Zick­müller. Młode towarstwo chcyše sej mjeno Sokoł dać, to pak Kamjenske wo­krjesne wjednistwo wotpokaza. Znate buchu­ wosebje koparske mustwa, wěsty čas tež žónske. Sekciju kopańca přewza 1964 Manfred Zickmüller. W lěće 1968 nawjazachu Njebjelčenjo zwisk k čěskemu TJ Sokol Roztoky blisko Prahi. Wuske­ přećelstwo traje hač do našich dnjow. Puć koparjow wjedźeše wot 2. wokrjesneje klasy hač k wjacelětnej přisłušnosći we wobwodnej klasy. Třo najwuspěšniši běchu resp. su Frank Ričel (hrajer w naj­wyšej hrajnej klasy NDR za Aue a Lipsk), Jonas Krawčik (dźensa pola Budissy Budyšin) a Denny Kral (tuchwilu w Meuselwitzu, kiž hraje kaž Budissa w regionalnej lize). Mikławš Krawc

Oktoberska rewolucija staru Rusku powaliła

wutora, 07. nowembera 2017 spisane wot:

Dźensa před sto lětami wudyri w Ruskej druha rewolucija lěta 1917 – Oktoberska rewolucija, kotraž je kraj a swět přeměniła. Po starym ruskim julijanskim kalendru bě to 25. oktober. Februarska rewolucija započa so 12. měrca 1917 (po ruskim kalendru 27. februar). W Moskwje a Pětrohrodźe zběžkowachu dźěłaćerjo přećiwo carjej Mikławšej II. a za kónc wójny. Zběžkarjo wuzwolichu sowjety (rady) dźěłaćerjow a wojakow, a te so 15. měrca z Dumu (parlament) dojednachu, zo wu­tworja prowizoriske knježerstwo, zo zwołaja konstituowacu narodnu zhro­ma­dźiznu a zo dyrbi car wotstupić (hlej SN z 10. měrca). Z Februarskej rewoluciju nasta dwójne knjejstwo w Ruskej – sowjetow a narodneje zhromadźizny.

50 lět pomnik za wojakow na Fulkec hórce

pjatk, 13. oktobera 2017 spisane wot:

Na kromje Chrósćic dopomina na Fulkec hórce pomnik za 2 000 kónc apryla 1945 w horcych bojach přećiwo fašistiskemu němskemu wójsku padnjenych wojakow 2. pólskeje armeje. Wojowanja wosebje w Dolinje smjerće mjez Pančicami, Swinarnju a Lejnom kaz tež wokoło Chrósćic žadachu sej na pólskej stronje tójšto woporow. W Hórkach nadpadnychu němscy wojacy transport pólskich zranjenych a zabichu 200 z nich.

Nowa serbska ćišćernja wutworjena

pjatk, 09. junija 2017 spisane wot:

Před 70 lětami, 6. junija 1947, podpisa 14 Serbow załožensku lisćinu noweje serbskeje ćišćernje po rozbiću fašizma. Přede- wzaće z mjenom Domowina – ćišćernja a nakładnistwo, drustwo zwr, započa 1. julija 1947 w rumnosćach něhdyšeje Donnerhakec ćišćernje Před Šulerskimi wrotami 21 w Budyšinje dźěłać. Hižo něšto dnjow pozdźišo, 6. julija 1947, wuńdźe tam Nowa doba spočatnje jako tydźenik. Serbske ćišćerske wudźěłki běchu přewšo požadane, tuž přewzachu lěto pozdźišo rumnosće bywšeje ćišćernje A. Müller na Hornčerskej 41 a 1951 rumnosće bywšeho „Bautzener Tageblatt“ na Drjewowych wikach 21–23. Lěta 1952 přenjesechu woni Serbja swoje firmowe podźěle Domowinje, Zwjazkej Łužiskich Serbow. Ze załoženjom Ludoweho nakładnistwa Domowina 1. julija 1958 bu­štej ćišćernja a nakładnistwo dźělenej.

Sakska wustawa

pjatk, 26. meje 2017 spisane wot:
Dźensa před 25 lětami, 26. meje 1992, je Sakski krajny sejm wustawu Swobodneho stata Sakskeje schwali. Serbske Nowiny dźeń po tym pisachu: „Na swjedźenskim akće w Drježdźanach podpisa wčera prezident krajneho sejma Erich Iltgen saksku wustawu. Z tym nabudźe wona płaćiwosć. Wustawu bě do toho parlament kraja w hłosami CDU, SPD, Zwjazka 90/Zelenych a FDP schwalił. PDS bě přećiwo njej hłosowała. We wustawje připóznawa kraj prawo na dźěło, na přimějene bydlenje, na přiměrjene zežiwjenje a na kubłanje jako statne zaměry. Zdobom su w njej tež naše serbske narodne prawa wobkedźbowane.“ Serbske Nowiny po- dawk takle komentowachu: „Z artiklom čo. 6 dawa wustawa Serbam wuměnjenje a zaručenje za hajenje narodneho žiwjenja k spěchowanju a zdźerženju narodneje eksistency. A rěči so wo ‚serbskim ludźe‘, štož je ze statoprawniskimi konsekwencami zwjazane. Zapřijałoj stej so nětko tohorunja serbska chorhoj a serbski wopon, za čož je so swój čas w Serbskich Nowinach pleděrowało, dźiwajo na přikład Braniborskeje.“ MkWj

Februarska rewolucija carja powaliła

pjatk, 10. měrca 2017 spisane wot:

11. měrca před sto lětami, po w Ruskej płaćiwym julijanskim kalendrje bě to 26. februar, wudyri w Pětrohrodźe generalny stawk dźěłaćerjow. Z nim docpěchu rozestajenja mjez ludom a knjejstwom carja Mikławša II. swój prěni wjeršk. Hižo wot spočatka lěta 1917 stawkowachu dźěłaćerjo w Pětrohrodźe, Moskwje, Bakuwje,­ Nižnym Nowgorodźe a dru­hdźe přećiwo zahubnym sćěham Prěnjeje swětoweje wójny, kotraž bě katastrofalne połoženje hospodarstwa a ludnosće w kraju zawiniła. Ludnosć tradaše hłód, a ju z tworami wšědneje potrjeby zastarać njebě hižo móžno. Po prěnich wuspěchach w 1. awgusta 1914 započatej wójnje přećiwo Němskej a Rakuskej je w lětomaj 1915 a 1916 wójsko Ruskeje ćežke poražki poćerpjeło.

Za čitarjow Serbskich Nowin je so dźensa před 25 lětami bytostna změna stała. Město toho zo mějachu kaž dotal wšě­dnu nowinu hromadźe z němskej rano w póstowym kašćiku, dóstawaja ju domjacnosće wot 2. měrca 1992 hižo sam­sny dźeń, kaž bu ćišćana, na pózdnim popołdnju jako wječornik.

Němska jednota je so tež na roznošowanje nowin wuskutkowała. W NDR wobstarowaše to Němski póst. A někotryžkuli dopomina so zawěsće hišće na jeho sobudźěłaćerki, wožace nowiny a listy z wulkimaj ćežkimaj tošomaj na kolesu. Wot spočatka měrca 1992 płaćeše na wuchodźe kaž hižo do toho na zapadźe, zo su medijowe předewzaća same zamołwite za to, nowiny abonentam posrědkować.

Za Ludowe nakładnistwo Domowina, w kotrymž wuchadźa serbski dźenik wot załoženja LND w lěće 1958, rěkaše to dospołnje nowu roznošowansku syć wu­tworić. Wšako je spočatnje kóždy dźenik sam spytał rentabelny system roznošowanja natwarić, a posłužbniske přede­wzaća dachu sej to derje zapłaćić.

Smjerć Židow planowali

pjatk, 20. januara 2017 spisane wot:
Wutupjenje Židow steješe w srjedźišću konferency, wotměwaceje so před 75 lětami, 20. januara 1942, we wili SS nad jězorom Großer Wannsee na juhu Berlina. Konferenca słužeše předewšěm dorozumjenju we wobłuku mócnarskeho apa­rata nacionalsocialistow, morić wšitkich Židow Europy, zwěsća připóznaty slědźer wo holocausće Peter Longerich. Hižo krótko po nadpadźe na Sowjetski zwjazk 22. junija 1941 eskalěrowachu tam selektiwne systematiske zezatřělenja Židow. Pod nawodom šefa wěstotneje słužby SD Reinharda Heydricha tworjachu SSownicy, wyši zastojnicy stata a zastupjerjo NSDAP na konferency běrokratiski zakład industrializowaneho ludmorjenja z přikazom, wšitkich europskich Židow zamordować. To wobswědča 15stronski protokol, kotryž bě Heydrichowy referent za „naležnosće Židow“ a organizator deportacijow Adolf Eichmann spisał. 6,3 miliony Židow stachu so z woporom holocausta. Heydricha běchu čěscy spjećowarjo 4. junija 1942 při atentaće w Praze morili. Eichmanna su po wusudźe israelskeho sudnistwa 1962 wotprawili. at

Hłownych wójnskich złóstnikow zasudźili

srjeda, 26. oktobera 2016 spisane wot:

W oktobru 1946 skónči so w Nürnbergu z wuwjedźenjom smjertnych wusudow prěni proces přećiwo němskim hłownym wójnskim złóstnikam. Knježerstwa USA, Sowjetskeho zwjazka, Wulkeje Britaniskeje a Francoskeje běchu 8. awgusta 1945 rozsudźili, mjezynarodne sudnistwo z wobskóržbnikami a wosom sudnikami štyrjoch dobyćerskich krajow wutworić. Wone je 218 dnjow přećiwo 22 hłownym wójnskim złóstnikam jednało, štož dokumentowaše w 42 zwjazkach.

Hłowny złóstnik čisło 1. wjednik NSDAP a němskeho stata Adolf Hitler, kaž tež reichski šef SS Heinrich Himmler, propagandowy minister a bohot Berlina dr. Joseph Goebbels njeběchu mjez wobskorženymi, dokelž běchu sej žiwjenje wzali. Krótko do zahajenja procesa w awgusće 1945 je so tež reichski organizatoriski nawoda NSDAP a šef nacistiskeho winowatostneho dźěłarnistwa Robert Ley sam morił. Hłowny reprezentant wójnskeje industrije Gustav Krupp von Bohlen und Halbach njebu ćežkeho schorjenja dla wobskorženy.

Załožba załožena

srjeda, 19. oktobera 2016 spisane wot:
Dźens před 25 lětami załožichu knježerstwa Zwjazka, Sakskeje a Braniborskeje we Łazowskej cyrkwi Załožbu za serbski lud. Wona měła k tomu přinošować, zo móža Serbja „swoju rěč, swoju narodnu a kulturnu identitu tež w přichodźe zdźeržeć“. Tak rěkaše w zhromadnym wozjewjenju zwjazkoweho ministerstwa nutřkowneho a ministerskeju prezidentow Sakskeje prof. dr. Kurta Biedenkopfa a Braniborskeje dr. Manfreda Stolpe wo wutworjenju załožby. Wona dósta 34 milionow hriwnow, za lěto 1991 a za 1992 41 mio. hr. „Chcemy sobu k tomu přinošować, zo móhli so Serbja w přichodźe swobodnje a bjez zadźěwkow w swójskej kulturnej swojoraznosći wuwiwać“. Tole wuzběhny w narěči zwjazkowa ministerka za žony a młodźinu dr. Angela Merkel, kotraž zastupowaše zwjazkowe knjeržerstwo na historiskim akće. Załoženske wopismo podpisachu zwjazkowy statny sekretar Franz Kroppenstedt, prof. dr. Kurt Biedenkopf a dr. Manfred Stolpe. Za předsydku załožboweje rady wuzwolichu Ludmilu Budarjowu. Manfred Laduš

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND