Z basniskej dušu z ródnej wsu zwjazany

pjatk, 15. septembera 2017 spisane wot:

Zetkanje z basnikom a literarnym wědomostnikom dr. Frycom Libom

Dźeržu knihu w rukomaj, z pisanej wobalku a titulom „Bóśon z Mósta“ (Baćon z Mosta). Z jeje awtorom Frycom Libom zetkam so w bibliotece Choćebuskeho Serbskeho domu. Rjane to wudaće z podtitulom „Pěsnje a wjerše“. Wjace hač sto basnjow w njej skutkuje na mnje woprawdźe kaž spěwy a štučki połne začućow, zwuraznjace hłuboku zwjazanosć awtora wosebje z domiznu wokoło delnjoserbskeje wsy Mosta a ze serbstwom. Wone rěča wo lubosći, zrudobje, smjerći, zbožu a radosći kaž tež dušinej boli. Ale wopisuja tež směšne podawki a druhe zjawy.

„Nowe dyrdomdeje na wsy“ su aktualna dźěćaca kniha LND z pjera Štefana Paški. Kaž hižo wo jeho předchadźacej „Dyrdomdeje na wsy“ mam tež wo njej jara dobry zaćišć.

Hižo zjimanje na chribjeće knihi za stawiznički wo nowych dyrdomdejach hólca Tima wabja. Tim bě ze swójbnymi z města na wjes ćahnył a nětko pola­ wowki a dźěda na wulkim statoku bydli. Kniha je spisana za dźěći, kiž su runje čitać nawuknyli, a wona so po mojim měnjenju derje za nje hodźi.

Skomdźili něšto nowe natwarjeć

pjatk, 15. septembera 2017 spisane wot:

Rozmołwa ze serbskim kulturnym wědomostnikom wo jeho nowonastawacej knize

Serbski kulturny wědomostnik dr. Měrćin Wałda je 2010 sociologisko-psychologisku knihu wo połoženju Serbow z titulom „Wie man seine Sprache hassen lernt“ wudał. Nětko na nowej knize dźěła. Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Čehodla bě Wam tema Wašeje 2010 wušłeje knihi tak wažna?

Wuběr zajimawych a zabawnych stawizničkow

pjatk, 15. septembera 2017 spisane wot:

Mysle k nowej knize Pawoła Roty „Z kameru a pisakom po Delanach“

W1960tych lětach započa Pawoł Rota, tehdy wučer w Róžeńće, pisać do Serbskeje protyki – wo swojich ródnych Sernjanach a poněčim wo susodnych wsach. Domjace pjekarstwo, knježi dwór, nócni stražnicy, wjesne rjemjesło a wikowanje, młyn, rězakaj a twarske změny běchu prěnje temy. Trochu zwisowachu wone z jeho prěnim konikom, fotografowanjom;­ njeběchu pak wujasnjenja k wobrazam. Rota zanurješe so do drobnych stawiznow, slědźeše w starych aktach, wuhóda wobsah starych rukopisow a wosebje – zapisowaše sej wot staršich ludźi powědane. To sčini jeho nastawki žiwe a wosobinske a při někotrych, na přikład hdyž dźe wo wobsedźerjow Pěskečan korčmy, so ći zda, zo připosłuchaš kermušnej bjesadźe.

Překročaduchowne a dušine barjery

pjatk, 15. septembera 2017 spisane wot:

Nowa antologija serbskeje prozy „Mlóče“

Zwjazk połny nowotwórbow serbskeje prozy posrědkuje nam wobšěrny do­hlad do načasneho spisowaćelenja wšěch generacijow. Prěnja stawizna „Pawoł a jeho sćiny“ z pjera Andreje Chěžcyneje wopisuje rozdźěl mjez „derje měnjenym“ a spomóžnym wobchadźenjom w swójbje; w poslednim powědančku knihi „Zelowy dynamit“ wěnuje so Jěwa-Marja Čornakec mandźelstwam na hranje mjez lubuškowanjom a rozzłobjenjom. Jenički historiski tekst je Kita Lorencowy „Zastup“, w kotrymž so wěčnje nowe prašenje na zakładźe konkretnych po­deńdźenjow tematizuje: Štó je poprawom susod, koho w Serbach jako­ cuzeho zaznawaja? Awtor je za antologiju serbsku wersiju swojeho prěnjotnje němskeho powědančka spisał.

W spomnjeću na basnika Jurja Chěžku

pjatk, 15. septembera 2017 spisane wot:

Před 100 lětami bě so w Hórkach Jurij Chěžka narodźił. 1937 złoži wón na Praskim Arcybiskopskim gymnaziju maturu. Po tym započa na Karlowej uniwersiće bohemistiku, germanistiku a sorabistiku studować. Jako čłon studentskeho towarstwa „Serbowka“ pospyta so wón zdobom w pisanju, załoži rukopisny časopis „Gmejska heja“, do kotrehož swoje teksty zapisowaše. Ze zapiskow je wušoł zešiwk njewšědneje poezije pod titlom „Na puću za druhej domiznu.“

Hrozne wobstejnosće fašizma a wójny prěkowachu dalše wuwiće młodeho a antifašistisce zmysleneho Serba. Po wobsadźenju Čěskosłowakskeje přez Němsku Gestapo Chěžku zaja. Dowjezechu jeho do jatby w Drježdźanach, z kotrejež jeho po měsacu pušćichu. Njemóžachu jemu žane politiske přeńdźenje dopokazać. 9. oktobra 1939 su jeho do wojakow zwołali. Z tym so puć Jurja Chěžki z wočow samo­ jeho bliskich podpěraćelow w Praze zhubi. Je znate, zo bě Hórčan we wójnje žiwjenje přisadźił – 1944 blisko Kraguje­vaca w Serbiskej.

Serbska protyka poda so w klětušim wudaću do delnich Sulšec. Rjany titulny wobraz wo serbskej wsy nad Čornym Halštrowom wabi ju wopytać.

Stajenje meje jako tradicionalny nałožk wuhladaš na zadnjej stronje. Redaktor Serbskeje protyki Pětr Šołta rysuje w zawodnym přinošku žiwje přijomnu atmosferu při tykancyspěwanju Róžeńčanskeje młodźiny do Sulšečanskeje kermuše. Z tym zbudźa wćipnosć na wonu wjes na něhdyšej­ mjezy Pruskeje k Sakskej.

Wabi wuspěšnje za dwurěčny region

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

Zetkanka z młodym serbskim ekspertom za turistiku Bosćijom Benadu

Wuwiće turistiki w dwurěčnym hornjołužiskim regionje, wosebje tež w měsće Budyšinje, leži jemu na wu­trobje. „Město ma telko stawi­zniskich, kulturnych a turistiskich atrakcijow, zo by njezamołwite było, je za turistiku njewotkryć. Dyrbimy ludźi do regiona wabić“, powěda 35lětny Serb Bosćij Benada­.

Sedźimoj pod starej Budyskej wodarnju, za njeho nic jenož widźomnym symbolom města nad Sprjewju, ale zdobom jednym za turistow wažnych přiwabliwych objektow. Za młodeho Budyšana, studowaneho managera za turistiku a destinacisko-regio­nalne wuwiće, njeje jenož tale wěža za­jimawa. „Mamy tu dohromady 17 historiskich wěžow. Wone słušeja městu Budyšinej, Swobodnemu statej Sakskej a priwatnikam. Dźe wo to, tež tele objekty za turistiku zwičnić.“

Kniha dźěćom lochce zrozumliwa

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

Róža Domašcyna bajki do němčiny přenjesła

Zwjeselich so, jako dóstach nadawk, nowu bajkowu knihu recensować. Čujach so hnydom dopominana na čas dźěćatstwa. Bajka je překrasna literarna forma, kotraž so wot generacije ke generaciji dale­ dawa, byrnjež so do wěsteje měry změniła. Žro so wobchowa, ale stajnje zaso fantaziju budźi. Bajka ma přeco něšto mystiskeho, potajneho – štož snadź tež wašnje powědarja abo powědarki wšelako wuzběhuje.

Tak předstaja w nowej knize „Das goldene­ Gut“, kotraž je njedawno w Ludowym nakładnistwje Domowina wušła, na 247 stronach 61 serbskich bajkow. Awtorka Róža Domašcyna bě je do žiweje němčiny přenjesła. Tele bajki přełožowarka přewažnje hišće wot swojeje wowki znaje.­

Wobhladujo sej wobsah knihi chcu chwalobnje naspomnić, zo bě sej aw­torka-přełožowarka mjez druhim woprawdźe typiske serbske bajki wuzwoliła, kaž na přikład „Bity njebiteho njese“, „Pintlašk“, „Jank a Hanka“ a powěsć wo Kra­baće.

Chwalba serbskej Łužicy

pjatk, 18. awgusta 2017 spisane wot:

Mjezynarodny dźeń poezije na česć Jurja Chěžki we Wojerecach wotměli

Pod hesłom „Mosty w njemdrym wětřiku“ wuhotowaštaj serbskaj spisowaćelej Róža Domašcyna a Benedikt Dyrlich dźens tydźenja mjezynarodny dźeń poezije na česć Jurja Chěžki we Wojerecach. Na nim wobdźělichu so dźesać basnikow z Łužicy, Syriskeje, Čěskeje, Drježdźan a Berlina kaž tež serbski hudźbnik Tomasz Nawka a w Drježdźanach bydlacy syriski hudźbnik Thabet Azzawi z wosebitym, jednym z najstaršich instrumentow stawiznow, oud.

Dopołdnja bě skupina poetow a hudźbnikow na Johanneumje z hosćom. W awli wočakowa jich direktor křesćanskeho gymnazija Günter Kiefer a 75 šulerjow 10. a 11. rjadownje. Z hłubokej čućiwosću spominaše Róža Domašcyna na basnika Jurja Chěžku, kotrehož skóržba „Hdyž maćer zemja/ njezměje lubosć tu hižo/ za swojich synow/dušnych a hrěšnych“ přitomnostny podawk na swěće napomina.

nawěšk

SERBSKE NOWINY podpěruja:

fueorg misain karten sorbisch

nowostki LND