Sćěhi hórnistwa znowa zawěsćene

štwórtk, 16. awgusta 2018 spisane wot:

Na Sprjewinej dróze mjez Hamorom a Mułkecami pisaja nowy kapitl sta­wiznow hórnistwa. To je trjeba, dokelž ma LMBV tam nowe wěstotne směrnicy zaručić.

Łužiska a srjedźoněmska towaršnosć hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV) dohladuje na kromje Wochožanskeje jamy mnohe stare filtrowe studnje. Wone nastachu spočatk 1960tych lět, zo by­chu dnownu wodu wotklumpali, doniž ­nje­započachu 1966 w jamje bru­nicu wudo­bywać. Tajke stare filtrowe studnje maš tež we wobłuku wokrjesneje dróhi K 8481, tak mjenowaneje Sprjewineje dróhi. LMBV je jako nadawkar a pro­jektny nošer zamołwita za to, zo stare studnje zawěsći.

Po dołhosći 2,5 kilometrow direktnje pod Sprjewinej dróhu a jeje nakromnymi pasmami je 120 tajkich studnjow. Prěnjotne za­wrjenje kolesowarskeje šćežki pódla dróhi su zaso zběhnyli, dokelž wopokaza so jako njetrjebawše. Kolesowarjo pak měli kedźbliwje po twarskim wobłuku jězdźić a w datym padźe wěstotne pokiwy personala na twarnišću sćěhować.

Hórnikečanski jězor wot lěta 2014 saněruja – Towarstwo Rebelojo Hórnikečanskeho jězora wojuje wo spěšne wožiwjenje

Hač do lěta 2021 wostanje Hórnike­čanski jězor zawrjeny. Přičina su saněrowanske dźěła Łužiskeje a srjedźoněmskeje towaršnosće hórnistwoweho zarjadnistwa (LMBV). Towarstwo Rebelojo Hórnikečanskeho jězora wojuje wo woló­ženja a wo bórzomne znowawožiwjenje jězora. Wo wudobyćach, dalšich zaměrach a předewzaćach je so Andreas Kirschke z předsydu Rebelow Wernerom Petrickom rozmołwjał.

Wjacore lěta hižo zasadźeće so za to, dźěl južneho přibrjoha wot měrca do septembra za kupanje spřistupnić. Što sće dotal docpěli?

W. Petrick: Bohužel ničo. Kóžde lěto stajamy próstwu Sakskemu wyšemu hór­nistwowemu zarjadej. W zhromadnym wuradźowanju z nim, z LMBV kaž tež ze sakskim hospodarskim ministerstwom 23. junija 2016 běchu nam při­powědźili, zo chcedźa Wulkoždźarow­ski přibrjóh klětu za kupanje wotewrěć. Hač k tomu dóńdźe, wotwisuje wot toho, hač fachowcy wyšeho hórnistwoweho zarjada nowe dopóznaća geotechniki akcep­tuja a zwoprawdźa.

W Janšojskej milinarni produkuja milinu na konwencionelne wašnje. Z energijowym přewrótom a z tym zwjazanymi dźeń a wjace wužiwanymi wobnowjomnymi energijemi pak dyrbi Němska syć swojich milinowodow wutwarić. To njeje so minjene lěta tak stało, kaž bě wotpohladane. Šef za to zamołwiteje zwjazkoweje syćoweje agentury Jochen Homann přizna skomdźenja w rozhłosowym sćelaku Bayerska 2. Zwjazkowy hospodarski minister Peter Altmaier (CDU) je hromadźe z Homannom dźensa w Bonnje akciski plan za spěšniši wutwar milinowych syćow rozłožił. Foto: Michael Helbig

Keramika w starym młynje

póndźela, 13. awgusta 2018 spisane wot:

14. hornčerske wiki w Hózku mjez wopytowarjemi dobry wothłós žnjeli

Hózk (aha/SN). Bjezposrědnje do towaršnostneho přewróta bě so Hózkowčan Christian Schmidt jako hornčer zesamostatnił. Zo móhł swój zawod powjetšić, je sej po přewróće zhromadnje z Gundu Gleimig něhdyši Hózkowski młyn kupił. Impozantny twar je w chronice klóštra Marijineje hwězdy 1380 prěni raz naspomnjeny. Před połdra lětstotkom wulki woheń młyn dospołnje zniči. Lěta 1861 młyn zaso tak natwarichu, kaž jón ludźo dźensa znaja. 1935 běchu tam poslednju muku mlěli.

Nowaj wobsedźerjej bywšeho młyna zarjadowaštaj sej w stawiznisce zajimawym twarje 1996 keramisku dźěłarnju. Swoje wudźěłki staj spočatnje wokolnym wobchodam poskićałoj. Nimo toho wobdźěleštaj so w běhu lěta na wjace hač 15 hornčerskich wikach. Při tym zrodźištaj ideju, samaj tajke wiki zarjadować. Wšako so teren wokoło Hózkowskeho młyna za tajke zarjadowanje wuběrnje hodźi.

Ella a přichod elektrobranše

póndźela, 13. awgusta 2018 spisane wot:

Přichodni fachowcy hladaja přez hranicy swojeho rjemjesła

Budyšin (UM/SN). Ella přijědźe. Na njej hnydom njepytnješ, zo je wona něšto cyle wosebite – mjenujcy pućrubarka elektromobility. Spočatnje skutkuje Łastojčka kaž tróšku starši moped z NDRskeho časa. Hakle, hdyž Andrzej Serwecinski na tym městnje pokrywadło zběhnje, hdźež dyrbjało poprawom wěko tanka być, wuhladaš wurjadne „nutřkowne žiwjenje“ z bateriju. „Kóždy móže sej z cyle normalneho mopeda Łastojčki z twarskej sadźbu, kotruž rozšěrjamy, swójsku ,Ellu‘ twarić“, přeradźa mějićel Němsko-Pólskeho informaciskeho běrowa we Wojerecach. Dźesać tajkich setow su w interneće hižo předali.

Kupać a wudźić njeradźomne

póndźela, 13. awgusta 2018 spisane wot:

Tony mortwych rybow su minjeny tydźeń­ ze Slěborneho jězora pola Łaza wułójili. Běše-li tam wudźenje a kupanje dotal dowolene, to nětko najprjedy raz radźomne njeje. Potrjechene gmejny, w kotrychž jězor leži, su hižo reagowali a wotpowědne taflički připrawili.

Bjedrichecy (AK/SN). Mrěća rybow w Slěbornym jězoru dla njeměli so tam ludźo najprjedy raz kupać a wudźić. To radźitej strowotniski zarjad Budyskeho wokrjesa a Sakski zarjad krajnych rěčnych zawěrow (LTV). „Ze stron gmejnow su hižo taflič­ki nastajene, kotrež na to skedźb­njeja, zo njeje kupanje radźomne“, zdźěli nowinski rěčnik Budyskeho wokrjesa Peter­ Stange. „Přičiny zahinjenych a na přibrjohu jězora ležacych rybow dla njeměło so tohorunja wudźić.“

Běrow leaderoweho managementa w Hornjej Łužicy před dźesać lětami dźěłać započał

Běrow Leaderoweho regiona Hornjo­łužiska hola a haty (OHTL) w Rakecach zhladuje na dźesaćlětne wobstaće. Přiči­na to, so raz bliže z docpětymi wuko­nami rozestajeć. A tych je tójšto z najwšelakorišimi narokami.

Zaměr leaderoweho managementa bě sylne regiony wutworić, hdźež su akte­rojo najwšelakorišich wobłukow, kaž politi­ki, towarstwow, rjemjeslnistwa atd., pod jednej třěchu zapřijeći. Zamołwite za to je Towarstwo za wuwiće hornjołu­žiskeje hole a hatow, kotremuž přisłušeja tři města a 13 wjesnych gmejnow.

Lipsk (dpa/SN). Ze swojim fachowym přinoškom wo saněrowanju hórnistwa je Techniska uniwersita Hórniska akade­mija w sakskim Freibergu mjezynarodne zetkanje „Mine Closure“ do Němskeje zwabiła. Něhdźe 250 fachowcow z cyłeho swěta schadźuja so wot 3. do 7. sep­tembra w Lipsku, zo bychu wo zawrěću brunicowych jamow a wo jich sćěhach rěčeli. Sakski ministerski prezident Michael­ Kretschmer (CDU) je patronat za zarjadowanje přewzał a ma postajenu městnosć konferency za „wuraz wćip­noty za naš know-how“. Z pusćinow, kajkež bě brunicowe hórnistwo zawostajiło, su atraktiwne jězoriny za dowolnikow a wodowych sportowcow nastali. „Tele wuspěšne nazhonjenja widźimy, hdyž wo to dźe, strukturnu změnu we Łužicy pohonjować, prjedy hač tam za něšto lětdźesatkow hižo žanu brunicu njewudobywaja“, Michael Kretschmer rozkładźe.

Po informaciji Hórniskeje akademije su Zwjazk a kraje wot 90tych lět něhdźe 16 miliardow eurow za to nałožili, wotstronić škody z hórnistwa na wuchodźe Němskeje. Hižo dlěje zaběra so akade­mija z fachowym wobłukom saněrowanske hórnistwo.

Wusonjene powołanje dóstać

pjatk, 10. awgusta 2018 spisane wot:

Choćebuz (SN/at). Tři štwórćiny wu­čomnikow na terenje wuchodoněmskich Industrijnych a wikowanskich komorow (IHK) wuknu swoje wusonjene powołanje. To wuchadźa z naprašowanja mjez 28 000 wučomnikami prěnjeho wukubłanskeho lěta, kotrež su IHK nalěto přewjedli. Jara požadane je dale dźěło předewšěm w zjawnej słužbje. „Štóž pak so na wone mało powołanjow njekoncentruje, ma na wukubłanskich wikach wjele wjetše šansy hač hišće před lětami“, zwěsća Anke Schuldt, nawodnica wobłuka wukubłanje Choćebuskeje IHK.

Lěpše šansy na wukubłanske městno pokazuja so tež w tym, zo su młodostni porno naprašowanjomaj 2016 a 2017 mjenje požadanjow rozesłali.

Zdobom wšak wujewja so negatiwna stronka: We wjesnych kónčinach dyrbi kóždy pjaty­ młodostny za wukubłanske městno bydlišćo změnić, kóždy štwórty dyrbi za wopyt powołanskeje šule dalši kwartěr wotnajeć. Tohodla je po słowach Anki Schuldt „jedne z najwjetšich wužadanjow, w dobje demografiskeho wotmacha bydlišću bliske šulske wukubłanje zaručić“.

Jabłuka bjez čerstwosće

srjeda, 08. awgusta 2018 spisane wot:

Šěrachow (SN/at). Plahowarjo jabłukow w Braniborskej wočakuja jara dobre žně, kaž Krajny zarjad za statistiku wozjewi.

Wo tajkim wuhledźe njemóže pola Stollec w Šěrachowje rěč być. Hornja Łužica pod suchotu ćerpi. To pytnje mějićel Bernhard Stolle na jabłučinach. Płody su nětko w fazy, zo maja po wulkosći rosć. Za to pak pobrachuje woda. Mjeńše jabłuka su jedna stronka, kotraž wunošk pomjeńša. Bernhard Stolle skedźbnja na dalši kwalitatiwny njedostatk: „Zo bychu płody za družinu typisku barbu dóstali, trjebaja nócnu temperaturu pod 10 stopnjemi celsija.“ Tuchwilnych jara ćopłych nocow dla pak sadowy ratar na jabłukach čerstwu barbu paruje. „Za to su často wot słónca kaž spalene a so k jědźi njehodźa, ale jeno za brěčkownju. Bu­du-li přichodne tydźenje wuměnjenja idealne, su normalne žně hišće docpějomne.“ Z druhimi słowami, čim wjace so dešćuje, ćim lěpše budu tež žně. Njewjedra z krupami pak bychu płodam škodźeli. Měnjenje Bernharda Stolle wobkrući Uwe Jentzsch, jednaćel zwjazka Sakski sad, prajo: „Normalne žně su hišće móžne.“

nawěšk

nowostki LND