W duchu do dalokeho swěta podachu so zawčerawšim Jasčenjo a jich hosćo w kulturnym domje, jako jim rozhłosownik Beno Bělk ze swětłowobrazami wo swojich jězbach po swěće rozprawješe. Njebě wšak to rozprawa wo jednej jězbje abo jednym kraju, ale přednošowar wjedźeše nas po mnohich krajach a kontinentach a koncentrowaše so na wosebitosće, njewšědnosće a kuriozity.

Po swojej prěnjej jězbje z mopedom do Olomouca před nimale 50 lětami je Beno Bělk ze swojej mandźelskej w běhu lětdźesatkow telko po swěće jězdźił, zo móhł cyły dźeń powědać. Nimo někotrych małych problemow z policiju abo hranicarjemi dožiwi zwjetša přećelnych, pomocliwych a hospodliwych ludźi, a to po cyłym swěće. Tak woni pomhachu, hdyž bě so jemu awto skóncowało abo hdyž njeměješe prawe dokumenty.

Hory. Wo přihotach a dźěle křižerjow kaž tež wo zamołwitych za křižerske procesiony zhonichmy my wobdźělnicy Serbskeje bjesady na Horach minjenu srjedu takrjec z prěnjeje ruki. Kantor Róžeńčanskeho wjesneho procesiona Janek Wowčer předstaji nam swoje nadawki jako křižer a wjesny kantor w běhu lěta. Wone započinaja so hižo tři dny po jutrach, štož mnohim z nas scyła wědome njebě.

Ze słowami „Po jutrach je do jutrow“, zahaji Wowčer swój ekskurs po nadawkowym swěće kantorow a křižerjow. Wšako – znajmjeńša kantorojo Ralbičanskeho wosadneho procesiona – srjedu po jutrach na zhromadźiznje zašłu jutrowničku wohódnoća, zo bychu naležnosće, kotrež so njejsu tak derje radźili, lěto po tym lěpje činili. Zdobom Kulowčan rozłoži, zo ma so wjesny kantor tež wo daledaće informacijow wo zranjenjach křižerjow starać. Zajimawe nam tohorunja bě, zo so kantorojo Ralbičanskeho procesiona znajmjeńša jónu do jutrow zetkaja, zo bychu sej wažne naležnosće dorěčeli.

Quimper. Šulerjo 8. a 9. lětnika Worklečanskeje wyšeje šule „Michał Hórnik“ a chowancy 9. a 10. lětnika Budyskeho Serbskeho gymnazija su tuchwilu na wuměnje z bretonskimi šulerjemi w fran­coskim Quimperje. Na dołhu jězbu 1 700 kilometrow startowachu młodostni wčera tydźenja. Prjedy pak, hač dojědźe serbska delegacija k swojej partnerskej šuli w Bretonskej, pozasta wona dźeń po wot­jězdźe a po nimale tysac kilometrach najprjedy w francoskej stolicy Parisu. Tam wobhladachu sej zajimawosće města, kaž na přikład Eiffelowu wěžu, katedralu Notre­ Dame, Luovre a pobychu w kofejowni z najlěpšim lodom Parisa.

Štwórtk přewjedźechu Budyšenjo a Worklečenjo z busom kołojězbu po francoskej stolicy. Popołdnju podachu so do Versaillesa, hdźež wobdźiwachu krasny hród a wulkotnu zahrodu. Wječor čakaše na šulerjow hišće wosebitosć. Smědźachu so na 286 metrow wysoke wuhladnišćo Eiffeloweje wěže podać a widźachu wottam krasny wječorny panorama Parisa.

Běrokratija dźěło młodostnych poćežuje

štwórtk, 28. měrca 2019 spisane wot:

Radwor. Namołwu młodźinskeje přirady a socialneje dźěłaćerki Rěčneho centruma WITAJ na zhromadny kofej do Ra­dworja slědowaše tele dny cyłkownje 14 młodostnych. Zastupjerjo a zastupjerki wosom serbskich młodźinskich cyłkow čuješe so w hosćićelskim Ra­dworskim młodźinskim klubje, hdźež běchu přikusk přihotowali a mjechke křesła do słónca zestajeli, widźomnje derje.

Hač do zažnych wječornych hodźin knježeštej žiwa rozmołwa a wuměna. Tak předstajichu młodostni aktiwity swojich cyłkow a rozprawjachu wo wužadanjach a ćežach při pěstowanju młodźinskeje a serbskeje kultury. Holcy a hólcy rozłožichu, kak z wjele prócu serbske nałožki pěstuja. Často pak maja za to njetrjebawše běrokratiske a financne zadźěwki přewinyć. Tak maja za wuhotowanje swjedźenjow a zarjadowanjow wulke wudawki, kotrež z dochodami jeno zrědka zarunaja. Pod smužku maja potom mało swójskich dochodow a z tym hubjeny financny zakład swoje imobilije wudźeržować, kluby wuhotować a zhromadne aktiwity zwonka wjetšich zarjadowanjow planować.

Bjesada z dobrej bilancu

wutora, 26. měrca 2019 spisane wot:

Po tym zo běchu so Jasčenjo spočatk měrca k póstniskej zabawje w kulturnym domje zetkali, běchu woni tele dny na sobustawsku zhromadźiznu wjesneho towarstwa prošeni. Předsyda Guido Zahrodnik móžeše před 35 přitomnymi pozitiwnu bilancu dźěławosće w lěće 2018 sćahnyć. Derje wopytanej běštej mjez druhim swětłowobrazowy přednošk loni w měrcu kaž tež adwentnička w decembru. Wjeršk lěta 2018 pak bě wjesny swjedźeń, kotryž wotmě so wot 8. do 10. junija. Jara dobre bě tež dźěłowe zasadźenje na sportnišću a wokoło kulturneho domu do swjedźenja.

W financnej rozprawje pokładnik towarstwa Tomaš Nowak přitomnym rozprawješe, zo su Jasčenjo solidnje z pje­njezami wobchadźeli a zo maja tuž plus na konće.

Tež za lěto 2019 sej wjesnjenjo wjacore zarjadowanja zaplanowachu, a před­sydstwo Bjesady nadźija so bohateho wopyta­ na nich. Přichodne zetkanje budźe njedźelu, 14. apryla. Tón dźeń wo­čakuja w kulturnym domje rozhłosownika Bena Bělka, kiž chce Jasčanam a dalšim zajimcam z pomocu wobrazow wo swojich jězbach po swěće­ rozprawjeć. Ludwig Zahrodnik

Nowe baćonjace hnězdo twarili

štwórtk, 14. měrca 2019 spisane wot:

Wjacore lěta so wjesne towarstwo Miłočanska žaba prócuje, baćonjace hnězdo na kromje wsy blisko přemysłoweje přestrjenje ponowić. Drjewjany sćežor bě hižo chětro nachileny a po lětach wužiwanja prosće přetrjebany. Z pomocu spěchowanskeho towarstwa za přirodu Hornjołužiskeje hole a hatow z Mikowa je so lětsa skónčnje poradźiło tutón projekt zwoprawdźić.

Stary sćežor smy dospołnje wotstronili, a na samsne městno stajichmy nowy betonowy. Jako podłohu za hnězdo zasadźichmy lochke potrjebane aluminijowe koleso, z witkami wobwite a ze šmrěkowymi hałzami wukładźene. Na konstrukciju přińdźe hišće dźěl stareho hnězda, tak zo je nětko wšitko za přichodnu hnězdźensku dobu přihotowane. Nowe baćonjace hnězdo a betonowy sćežor płaćitej dohromady něhdźe 2 000 eurow, štož zaruna­ sakske ministerstwo za wobswět a ratarstwo ze spěchowanskimi srěd­kami.

Miłočenjo nětko čakaja, zo so „jich“ baćony nawróća. W minjenych lětach bě to stajnje něhdźe poslednje dźesać dnjow měrca. Baćony hnězdźa w Miłoćicach mjeztym wot lěta 1994. Hubert Šwejda

Hižo šesty raz w Radworju

wutora, 12. měrca 2019 spisane wot:

Chětro zahe je lětsa prěni baćon do Ra­dworja přilećał, a to runje 1. měrca. Loni bě wón hakle tydźeń pozdźišo tam. Je to wosebity baćon, dokelž ma rynku na lěwej noze. Na njej móžeš spóznać, zo je to samsny ptak, kotryž hižo šeste lěto bjez přestawki do Radworja přileći. Wón bě so 2009 w Rochlitzu wulahnył. Tam su jeho 25. julija samsneho lěta w hnězdźe wopjeršćenili.

Baćon tohodla tak zahe do Radworja přileći, dokelž nazymu do zapadneho směra wotleći a w Španiskej přezymuje. Wuhladali su jeho hižo sydom króć w měsće Almagro na poł puća mjez Madridom a Cordobu. Chłódne temperatury we Łužicy baćonej ničo njewučinjeja, ma dźě­ pjerja. Wažne je, zo picu namaka. Na tamne baćony, kotrež z Afriki přez Turkowsku, Balkan, Słowaksku a Pólsku k nam přileća, dyrbimy hišće hač do kónca měrca/spočatk apryla čakać.

Andreas Baumgärtel

Brigadnicy zwučowali a pućowali

štwórtk, 21. februara 2019 spisane wot:

Chór 1. serbskeje kulturneje brigady přebywaše wot póndźele hač do dźensni­šeho w probowym lěhwje w čěskich Hejnicach. Tamniši klóšter z putniskej cyr­kwju Marije wopytanja je dźensa mje­zynarodny duchowny ­centrum. Wulkot­- nje hodźeše so tam wšitko to nazwučować, štož budźe słyšeć na přichodnych koncertach chóristow Budyskeho Serbskeho gymnazija. Tam su woni pod nawodom Friedemanna ­Böhmy nazwučowali nowy repertoire, mjez druhim oratorij­ „Hrodźišćo“ Měrćina­ Weclicha a Madleny Nasticcyneje. Tale twórba změje kónc septembra prapremjeru a je ­zdobom swójski dar k 70. róčnicy 1. serbskeje kulturneje brigady.

Dale dźěłachu brigadnicy na nowych twórbach. Zdobom su hižo znate „Podlěćo“ Korle ­Awgusta Kocora a Handrija Zejlerja­ pohłubšili.

„Pantery“ najzajimawše byli

póndźela, 18. februara 2019 spisane wot:

Jako so Ralbičanscy wohnjowi wobornicy njedawno při gratowni zetkachu, nječakaše na nich zasadźenje, ale wulki bus. A njejědźechu tež na žane zwučowanje, ale na Drježdźanske lětanišćo. Při krasnym wjedrje wuži 18 wobornikow ze swójbnymi móžnosć, sej je raz dokładnišo wobhladać. Bě to prěni wulki zhromadny wulět tajkeho razu. Organizatoriski team wokoło Achima Měrćinka bě so wo wšo trěbne starał.

Prěni wulki wjeršk za dźěći bě busowa jězba sama. Napjeće so wone prašachu, što drje na nje čaka a hač snano z lěta­dłom poleća. Na lětanišću dósta kóždy z našeje skupiny, wopřijaceje něhdźe połsta ludźi, wopytowarsku kartku, takrjec wupokaz za dźeń. Bórze so nam tež naši přewodźerjo přidružichu.

Prěnja etapa po lětanišću bě wěstotny check, potajkim normalna kontrola, jako by chcył z lětadłom wotlećeć. Pola někotrych zaklinča při přeprěčenju wrotow signal. To rěkaše přidatne přepytowanje přez sobudźěłaćerjow security. Procedura dosć dołho traješe, wšako dyrbjachmy hač na poslednjeho dočakać.

Po přestawce znowa pjerjo drěli

srjeda, 06. februara 2019 spisane wot:

Hišće před 50 lětami słušeše pjerjodrěće k tradicionalnym nadawkam, kotrež mějachu žony na dołhich zymskich popoł­dnjach a wječorach, hdyž dźěło na polu wotpočowaše, wobstarać. W Ćisku so Adelheid Herrmannowa dopomina, zo krótko do kwasa jeje sotry pjerjodrěće w swójbje ze znatymi a susodami cyły tydźeń traješe. K njewjesćinskemu wěnu dźě słušachu tehdy poslešći a hłowakaj. Za to trjebachu něhdźe dźesać kilogramow pjerja.

Mjeztym drje su zdźěla nowe maćizny do lěharnjow zaćahnyli, potrjeba žonow za zetkanje w ćopłej stwě pak so pozhubiła njeje. Před 14 lětami měješe Rose­- marie Böhmowa ideju, nałožk pjerjodrěća w Ćisku wožiwić. Wot toho časa ­jeje dźowka Astrid Wittowa tónle po­dawk kóžde lěto w Ćisku organizowaše. Hač do lěta 2015, jako jenož hišće dwě žonje přińdźeštej. Zajim mjez ludźimi popušći a organizatorka měješe z nowym dźěłowym městnom tež mjenje chwile.

nawěšk

nowostki LND