Z wudaća: wutora, 11 septembera 2018
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Namołwja nawodnistwo AfD

Berlin/Köthen (dpa/SN). Ministerski prezident Saksko-Anhaltskeje Reiner ­Haseloff nawodnistwo AfD namołwja, swój poměr k prawicarskim ekstremistam wujasnić. Hladajo na zhromadne demonstracije politikarjow AfD z prawicarskimi ekstremistami Haseloff na to skedźbnja, zo dyrbjeli tež čłonojo AfD z konsekwencami ličić, hdyž stat na ranjenje zakonjow při demonstracijach reaguje. Při protestach prawicarjow w Kamjenicy a Köthenje běchu wospjet hitlerski postrow pokazowali a „Sieg Heil“ wołali.

Wuradźuja wo etaće 2019

Berlin (dpa/SN). Po lětnjej přestawce liča w zwjazkowym sejmje z kontrowersnymi debatami wo klětušim etaće. Financny minister Olaf Scholz (SPD) je dźensa swoje zasadne předstawy wo etaće rozłožił, kotryž bě kabinet spočatk julija wobzamknył. Planowane su wudawki 356,8 miliardow eurow, 13 miliardow wjace hač lětsa. Nowe kredity nochce Scholz žane brać. Opozicija žada sej hladajo na přiběrace dawkowe dochody wjace wudawkow na socialnym polu a wotstro­njenje solidarneho připłatka.

Žadaja sej podpěru za sankcije

wozjewjene w: Politika
wutora, 11 septembera 2018 14:00

„Lubuju sylne, błyšćate barby“

Wuznamna serbska keramikarka, zhotowjerka a grafikarka Wórša Lanzyna swjeći dźewjećdźesaćiny

Wórša Lanzyna słuša k najwuznamnišim serbskim wuměłčam našeho časa. Sieghard Kozel mjenowaše ju raz „najbóle wjelestronsku grafikarku a rysowarku, wulkotnu akwarelistku a filigranu kaligrafku“. Mnohim kniham, přewažnje w Ludowym nakładnistwje Domowina wudatym, je wona ze swojoraznym wuhotowanjom runje tak wosebity charakter spožčiła kaž tójšto plakatam Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła. Wosebje znate pak je jeje tworjenje na polu keramiki. Dźensa swjeći rodźena Delnjo­kinjanka 90. narodniny.

„Byrnjež staroba tu abo tamnu wadu měła, so na narodniny wjeselu. Swjedźenja dla so docyła njestarosću, to móžu so na swojeho syna Ulricha spušćeć, kiž jón přihotuje. Wjeselu so nad wopytom, dołhož ludźo w syłach njepřińdu. Dary mi wažne njejsu, što měła z materielnymi wěcami tež započeć – dom je dźě hižo połnje nastajany, bydlu tu nimale w muzeju. Rjany kwěćel wšak so mi přeco spodoba“, jubilarka powěda.

wozjewjene w: Kultura
wutora, 11 septembera 2018 14:00

CDU za wojerski zasah w Syriskej

Berlin (dpa/SN). Politikarjo CDU so za to wuprajeja, zo měła Zwjazkowa wobora w Syriskej wojersce zasahnyć, jeli tam zaso jědojty płun zasadźa. „Dyrbjało-li w Idlibje k zasadźenju jědojteho płuna dóńć, měła Němska próstwy swojich přećelow wo pomoc jara chutnje pruwować“, praji wonkopolitiski rěčnik frakcije CDU/CSU w zwjazkowym sejmje Jürgen Hardt nowinarjam. Jeho stronski kolega Norbert Röttgen rjekny medijam: „Němska dyrbjała móžnosć pruwować, so pod wěstymi wuměnjenjemi ze swojimi zwjazkarjemi USA, Francoskej a Wulkej Britaniskej na wojerskim zasadźenju w Syriskej wobdźělić.“ Hdyž dźe wo to, nowemu surowemu nadpadej z jědojtym płunom z masowymi wuskutkami za ciwilne wobydlerstwo zadźěwać, „njesměła so Němska tomu spjećować“. Nowina Bild bě rozprawjała, zo w Zwjazkowej woborje plany za zasah němskeho wójska w Syriskej zdźěłuja.

Předsydka SPD Andrea Nahles zasadźenje Zwjazkoweje wobory wotpokazuje. Generalna sekretarka CDU Annegret Kramp-Karrenbauer pak ma je za „móžnu opciju“.

wozjewjene w: Politika
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Serbstwo Łužicu zwjazuje

„Łužica – Europski kompetencny region za rěče narodnych mjeńšin w digitalnej dobje“ rěka hesło jedneje z cyłkownje šěsć dźěłarničkow na konferency wo strukturnej změnje we Łužicy. Z Mětom Nowakom, kiž z dr. Fabianom Jacobsom dźěłarničku pjatk w Złym Komorowje moderěruje, je Axel Arlt rěčał.

Wo čim chceće z wobdźělnikami dźěłarnički scyła diskutować?

M. Nowak: Jako moderatoraj budźemoj z nimi rozjimać, kotre wočakowanja na „kompetencny region“ maja a kotre wužadanja woni za serbsku rěč w digitalnej dobje widźa. To chcemoj zwjazać, zo bychmy wužadanja za dalše rěčne wuwiće zwěsćili. Z tym zwisuja tež – zo bychmy to zmištrowali – móžne serbske strategije a trěbne kompetency. Prašamy so, kotry wužitk móhł druhim krajam abo mjeńšinam z toho wurosć.

Što predestinuje Łužicu, zo by so z tajkim kompetencym regionom stała?

wozjewjene w: Rozmołwa
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Z ćopłotu bóle lutować

Na 20. braniborskim energijowym dnju w Choćebuzu wuradźowali

Choćebuz (SN). „Energijowa změna je wjace hač jeno změna na polu miliny. Wužiwanje miliny wučinja jenož pjećinu wšeje cyłoněmskeje energijoweje potrjeby. Něhdźe 30 procentow trjebaja we wobchadnym wobłuku. A nimale połojcu wšeje miliny trjebamy w zwisku z wužiwanjom ćopłoty. Runje tón wobłuk zawinuje w Němskej něhdźe štwórćinu wšitkich wobswětej škodźacych maćiznow w powětře.“ To je Albrecht Gerber (SPD), hospodarski a energijowy minister Braniborskeje, na wčerawšim 20. energijowym dnju kraja w Choćebuzu rjekł. Na zarjadowanju, kotrež bě ener­gijowe ministerstwo zhromadnje z Choćebuskej Industrijnej a wikowanskej komoru organizowało, diskutowaše 350 ­zastupnikow hospodarstwa, wědomosće, politiki a zarjadnistwa wo aktualnych energijopolitiskich wužadanjach. W srjedźišće steješe lětsa tema „Kak zmištrujemy změnu na polu ćopłoty w kraju?“

wozjewjene w: Politika
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Mjez sobu rěčeć

Informaciski a diskusijny wječor wčera w Chrósćicach je jasnje pokazał, zo je hišće tójšto prašenjow wokoło Serbskeho sejma. Iniciatiwnicy so na to spušćeja, zo so najwjace problemow takrjec wotsamo zrjaduje, je-li sejm najprjedy raz wuzwoleny. Runje to pak wunjese dalši problem: Štó smě serbski lud potom zastupować? Hižo nětko je wěste, zo sebjewědomi sejmikarjo po konstituowanju Serbskeho sejma tute prawo za sebje reklamuja, wšojedne, hač je tysac Serbow sejm woliło abo jenož dźesać. Změjemy połoženje, kajkež tež pola druhich mjeńšin w Europje wobkedźbujemy: dwě zastupnistwje, kotrejž wo móc wojujetej. Němcy móža potom znowa argumentować, zo njejsu Serbja kmani z jednym hłosom rěčeć, a statne instancy njewědźa, z kim maja jednać: ze Serbskim sejmom abo z Domowinu. Njewidźu hinašeho wupuća: Wobě stronje dyrbitej mjez sobu rěčeć, nic hakle, hdyž je sejm wuzwoleny. Marko Wjeńka

wozjewjene w: Politika
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Trenujetej šěsć króć wob tydźeń

Wonej chodźitej do samsneje rjadownje, matej samsne swójbne mjeno, swjećitej zhromadnje narodniny a jej zwjazuje samsny hobby – přezpólne ­jěchanje. Přichodny kónc tydźenja ­wojujetej dwanaćelětnej Bobkec dwójnikaj Franciska a Felicitas ze swojimaj ponyjomaj Sweetijom a Diddlom w Hórkach wo titul najlěpšeje sakskeje jěcharki w starobnej klasy U16 w přezpólnym jěchanju. Betina Wenderothowa je so z Miłočankomaj rozmołwjała.

Prěni raz we wobłuku jěchanskeho turněra konjaceho sportoweho towarstwa Při Klóšterskej wodźe wotměja so kónc toho tydźenja sakske mišterstwa juniorow z ponyjemi. Kak stej so na wubědźowanje přihotowałoj?

Franciska: Trenujemoj ze swojimi konjemi a ponyjemi šěsć króć wob tydźeń, potajkim wšědnje nimo póndźele. To mamoj mjenujcy hudźbnu šulu. Naš ­nan z namaj dresuru a skakanje přez zadźěwki zwučuje. Minjene tydźenje smój tež direktnje w Hórkach na čarje zwučowałoj.

Nětko póńdźe runje před domjacym publikumom za waju wo titul sakskeje mišterki. Je to wosebite wužadanje?

wozjewjene w: Rozmołwa

Budyšin (CS/SN). „Medije mjez wójnu a měrom“ bě tema podijoweje diskusije we wobłuku měroweho swjedźenja towarstwa Budyski měr. Swjedźeń wotmě so mjeztym 5. króć składnostnje dnja wudyrjenja Druheje swětoweje wójny. Towarstwo, kotrež politiske strony přesahujcy skutkuje, wuznawa so k ludowym a čłowjeskim prawam. Zdobom bědźi so stajnje zaso z nadpadami a přisłodźenjemi. Hladajo na pačenje towaršnosće, kotrež tuchwilu dožiwjamy, pomha jenož mjezsobna rozmołwa, rjekny zastupnik towarstwa Uwe Haspel.

Bohužel pak stej dźenik Sächsische Zeitung a rozhłosowy sćelak MDR poskitki towarstwa k rozmołwje wotpokazałoj. Tež na pisomne naprašowanje njebu wotmołwjene. Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens (SPD) bě spočatnje swoje wobdźělenje přilubił, pozdźišo pak druheho wažneho termina dla zaso wotprajił.

wozjewjene w: Politika
wutora, 11 septembera 2018 14:00

Tež serbsce čitali

Drježdźany/Budyšin (DY/SN). Pólsko-němska antologija poezije „Wie ein Händedruck – Jak podanie ręki“ měješe swoju tudyšu prapremjeru minjeny štwórtk w Drježdźanach. W knize su mjez 79 awtorami a awtorkami tež třo Serbja přeco z basnju pólsce a němsce zastupjeni: Róža Domašcyna, Doro­thea Šołćina a Benedikt Dyrlich. Na zarjadowanju čitaše Dyrlich swój tekst tež serbsce, wšako běchu mjez 30 připosłucharjemi tohorunja Drježdźanscy Serbja. Ideju za antologiju zrodźichu pólscy a sakscy basnicy na mjezynarodnej poezijowej konferency loni nazymu w Poznanju.

Dalše serbsko-pólske-němske čitanje, na kotrymž běchu nimo Poznańskich wuměłcow Róža Domašcyna, Benedikt Dyrlich a Peter Gehrisch ze Sakskeje, wotmě so pjatk na Serbskim gymnaziju w Budyšinje. Domašcyna a Dyrlich čitaštaj tam swoju w antologiji wozjewjenu baseń tohorunja serbsce. Dwě rjadowni 11. lětnika z nawodu kubłanišća Renéjom Wjacławkom běštej hosćićelej literarneje bjesady, kotraž bě móžna dźakowano financnej podpěrje Němsko-Pólskeho towarstwa w Sakskej.

wozjewjene w: Kultura
Mjez turistami woblubowany je Choćebuski Móst při wulkim Sprjewinym spušćadle na sewjeru města. Jedyn z mało zdźeržanych młynow toho razu w Němskej bu 1801 natwarjeny a dźěłaše hač do 50tych lět minjeneho lětstotka. Młyn wobhospodarja w lěće 2007 załožene spěchowanske towarstwo, kotrež je objekt tež ponowić dało. Foto: Michael Helbig

wozjewjene w: Kultura

nawěšk

nowostki LND