Prěnja braniborska krajna wustajeńca „... hdźež Pruska Saksku koši“ w delnjołužiskim Dobrjoługu je loni dźesaćitysacy wopytowarjow přiwabiła. Hdyž předstaješe katalog wustajeńcy, kotryž loni 18. julija tule recensowach, jeje wobsah, eksponaty a tak zašłosć poćahow wobeju krajow, wobjednawa pozdźišo wudaty zběrnik „Pruska Sakska Braniborska – susodstwa w změnje“ w 14 pojednanjach samsnu maćiznu předewšěm pod aktualnymi aspektami. Tole wobkruća tež braniborski ministerski prezident dr. Dietmar Woidke (SPD) w předsłowje knihi: „Wobswětla so zhromadny projekt łužiska jězorina. Saksko-braniborske poćahi su na fasety jara bohate a postajene wot wole k zhromadnemu, wothłosowanemu jednanju, dokelž temy kaž spěchowanje serbskeje kultury, škit před wulkej wodu, zežołtnjenje Sprjewje a wjele wjace wobaj krajej runohódnje nastupaja.“

Wot 3. meje do 28. junija pokazaja w Budyskim Serbskim muzeju a wot 8. meje do 17. julija w Choćebuskim Serbskim muzeju wustajeńcu „Satkula abo (s)twor(jen)a krajina“. Iniciator a wuhotowar přehladki z podpěru wobeju muzejow a Załožby za serbski lud je słowjenski tworjacy wuměłc Karl Vouk z korutanskeho Pliberka (Blei­bur­ga). Alfons Wićaz je so z nim rozmołwjał.

Sće loni w Celovecu (Klagenfurt) projekt „Přechod“ iniciěrował, předstajacy serbske žiwjenje we wuměłstwje a literaturje. Što je Was pohnuło tole w Korutanskej prezentować, a kak bu projekt přiwzaty?

Šula za delnjoserbsku rěč

a kulturu Choćebuz

1954 běchu załožili Centralnu serbsku rěčnu šulu za Delnju Łužicu – najprjedy w Běłej Górje. Hižo krótko po tym pak přećahny wona do Dešanka blisko Choćebuza. Wjele stow ludźi je so tam na kursach dale kubłało w delnjoserbskej rěči, w stawiznach a kulturje Serbow a na polu mjeńšinoweje politiki – tehdy wězo w socialistiskim zmysle. Dokelž so kubłanišćo hižo tak prawje do noweho poli­tiskeho systema njehodźeše a dokelž je wšelacy tehdyši zamołwići politikarjo dale za trěbne njemějachu, su šulu za čas politiskeho přewróta zawrěli. Po wulkich prócowanjach, wosebje ze serbskeje strony, pak bu wona znowa załožena – jako Šula za delnjoserbsku rěč a kulturu, dźěl ludoweje uniwersity, spěchowaneje wot města Choćebuza, wokrjesa Sprjewja­Nysa a Załožby za serbski lud.

Z dopisowa pojednanjow

pjatk, 17. apryla 2015 spisane wot:

Wo tworjenju Benedikta Dyrlicha

Wjacore lětdźesatki skutkuje Budyšan Benedikt Dyrlich na literarnym polu. Njeličomne zběrki basnjow a prozy w serbskej, němskej a dalšich rěčach su z jeho pjera. Wo tym swědča mnohe recensije, kritiki a dopisy k jeho dźěłam­ w serbskich a němskich printmedijach. Wurězki z někotrych taj­kich­ pohódnoćenjow jeho literarneho tworjenja je Monika Dyrlichowa znosyła.

Josef Suchý w decemberskim Rozhledźe 1981: Hižo titul zběrki „Nocakowanje“ je za basnikowe widźenje reality symptomatiski. Awtor je ze swojej tematiku – je to poměr muža a žony, lubosć – započał kaž po nocy kročić. Z chwilemi dźe wón tasawje runja pěšemu w lěsu połnym ćmy, kedźbliwje słucha na puls swojeje wutroby a wutrobow swojich rowjenkow, druhdy so jeho rjadka zdawa kaž seklowacy so błysk abo kaž wótro skalpela a wotwěra před nami w jaskrawym swětle přećiwk, konflikt abo dramu. W zběrce njenamakamy ani stopy idylki.

Hladajće z woknom won! Widźiće, zo wotuća z nalěćom naš kónčk zemje ze zymskeho spara. Zyma je mocy słónca pod­ležała a nas zaso wopušćiła. Z njej wu­ćahnu tež słabosć, letargija a wěsta bjezmócnosć. Na rjedźe je zaso bujne žiwjenje. Wšudźe pokazuja so hižo kwětki w najkrasnišich barbach. Štomy a łuki so zelenja. Baćony so nawróćeja a ptački wot ranja­ do wječora spěwaja. Boža stwórba je połna mocy. Někotre měsacy skići nam wona­ pisany wobraz, kotryž nas čłowjekow posylnja. Słónco wabi nas z domu, zo bychmy mocy čerpali. Čujemy so zaso swobodni. Wosebje naše mozy so z čerstwosću pjelnja a wuwědomjamy sej swoju wokolinu. Za kóždeho samoho­ je to wužadanje, swój wobswět tež nim­o na­lěća z wotewrjenymaj wo­čomaj přijimać.

Benediktej Dyrlichej

k pjećašěsćdźesaćinam

Njedawno spožči Mjezynarodna akademija literatury a wuměłstwa Ukrainy Bene­diktej Dyrlichej myto Nikolaja Gogola Triumf. Hnydom dopomnich so na Gogolowej twórbje „Nós“, prěnju sureali­stisku prozu, a dźiwadłowy groteskny kruch „Rewizor“, šwikacy hordosć, hłuposć a twjerdosć ludskeje heje. Snano zda so tole być jara zwažliwe přirunanje, myslo při tym na žiwjenske puće Benedikta Dyrlicha a na wšitke z tym zwja­zane wužad­anja, překwapjenja a přesłapjenja. Ale tole njezda so scyła tak nje­móžne, hódnoćiš-li při tym jeho dotalne žiwjenske lěta a z nimi zwjazane towaršnostne wuwića, katastrofy, přećiwki, dyrdomdeje a přeco zaso budźace a błudźace so nadźije. Hódne to potajkim myto, kotrež hodźi so derje do wopisowanja Dyrlichoweho basniske­ho a publicistiskeho tworjenja w zajimje „propagowanja hornjoserbskeje kultury, literatury a rěče w swěće“ (tak w SN ze 7. apryla 2015).

Wuznamjenjeny

wutora, 07. apryla 2015 spisane wot:

Budyšin (AW/SN). Mjezynarodna aka­demija literatury a wuměłstwa Ukrainy je tele dny serbskeho basnika Benedikta Dyrlicha z Mjezynarodnym literarnym mytom Nikolaja Gogola Triumf wuznamjeniła. Spožčili su je bywšemu předsydźe Zwjazka serbskich wuměłcow a nětčišemu nawodźe Koła serbskich spi­so­waćelow za jeho „poetiske publikacije na Ukrainje a za wušłe přinoški propa­gowanja hornjoserbskeje kultury, literatury a rěče w swěće“.

Myto załožiła bě lěta 1998 towarš­nostna organizacija „Černigowskij medija-klub“ z podpěru Narodneho zwjazka spiso­waćelow Ukrainy a mjezynarodnych towaršnostnych organizacijow. Loni w nowembru přewza nadawk spož­čenja myta Triumf Mjezynarodna aka­demija literatury a wuměłstwa Ukrainy, zjednoćaca we sebi spisowaćelow, pře­łožowarjow, wědomostnikow a žurnalistow z 45 krajow swěta.

Nimo Benedikta Dyrlicha dósta myto lětsa dalšich 22 wosobinow z Ukrainy, Armenskeje, Kanady, Makedonskeje, Estiskeje, Wulkeje Britaniskeje, Ruskeje feder­acije a Pólskeje republiki.

nawěšk

  • Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu je 16. a 17. měrca mjeztym 28. serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje wuhotował. Wiki běchu jara wuspěšne, tež nastupajo ličbu wopytowarstwa. Tule smy wam někotre fotowe impresije z wikow zestajeli

nowostki LND