Prezentacija zběraćelskeho dźěła

pjatk, 21. awgusta 2015 spisane wot:

Zajimawa wustajeńca tworjaceho wuměłstwa w Budyskim Serbskim muzeju

Muzej měł, tak so powšitkownje praji, tři nadawki spjelnić: wustajeć, zběrać a slědźić. Što a kak to je wšak kóždemu mu­zejej samomu přewostajene.

Budyski Serbski muzej pokazuje hač do kónca januara přichodneho lěta „Wuzwolene – Nowonakupjene twórby tworjaceho wuměłstwa“. Serbski muzej, kaž žane zarjadnišćo serbskeho razu hewak,­ je na swoje dojimawe wašnje tež špihel našočasneho žiwjenja. Zo je wjele wjace, to so drje zjawnosći, tež nic serbskej, tak nablaku njespřistupnja. Sobudźěłaćerjam Serbskeho muzeja je to wědome. „Zběraćelske dźěło muzeja njesteji porno wustajeńcam poprawom w srjedźišću zjawneho wědomja, ale wotměwa so bóle w pozadku“, rěka w zawodnych słowach kataloga, wušłeho runje z wo­neje přičiny, zběraćelske dźěło bóle do swětła stajeć.

Swoboda, runosć, što hišće?

pjatk, 21. awgusta 2015 spisane wot:

Bratrowstwo, wězo. Paris, 26. awgusta 1789: „Deklaracija čłowjeskich a byrgarskich prawow“ Francoskeje ludoweje zhromadźizny zahaji dobu nowočasneje demokratije pod hesłom „liberté, égalité, fraternité“. Hdyž politikarjo dźensa wo hódnotach zapadneho swěta a demokratije rěča, zapřijima to na kóždy pad swobodu a drje tež runosć, snano samo bratrowstwo. Lud mjeztym skerje měni, zo najebać wšón postup njeje tučasna demokratija drje hišće hotowa demokratija. Kak daloko je so hesło Francoskeje rewolucije zwoprawdźiło?

Kniha k pozastaću

pjatk, 21. awgusta 2015 spisane wot:

„Ze žohnowanjom na puć“

Lěćo je čas putnikowanja, Serbja hotuja so ducy k hnadownym městnam, swójby do Róžanta, młodźina do Krupki a něchtóžkuli na dołhu čaru z Waršawy do Częstochowy. Čehodla pak sej tele ćeže načinjamy? Z kotrych přičin so scyła na městnach kaž Lourdesu a Fátimje mać Boža wosebje česći? A mamy ju kaž bohowku swjećić? Wotmołwy na to podawa farar Gerat Wornar w najskerje najwobšěrnišej serbskej knize za putnikow a tajkich, kotřiž chcyli so tež raz na puć na­stajić.

„Ze žohnowanjom na puć“ je přehladka hnadownych městnow, dźenik putnikow, ale tež pokazka wjac hač 90 barbnych wobrazow. We wobsahu namakamy 25 městnosćow, mjez nimi Róžant, Filipov, Prahu, Częstochowu, Wambierzyce, Fátimu, Rom, Lourdes a Swjaty kraj. Kóžda z nich je kaž kapitl natwarjena ze zawodnymi słowami k historiji a zasopo­da­tymi pojednanjemi a legendami. Z městnami podate su hižo wozjewjene teksty z Katolskeho Posoła. Slěduja wosobinske dožiwjenja wěriwych, kotřiž su z mjenom a lětom putnikowanja podaći. Starobu bych hižo z praktiskich přičin přidała, wšako so tež w Serbach mjena dwoja­.

„Serbska kultura je moja lubosć“

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:

Na wopyće pola cyrkwinskeho hudźbnika a chóroweho dirigenta

Wón ma runje tójšto dźěła, jako jeho­ w Budyšinje wopytam. „Dyrbju so hišće za zwučowanske hodźiny ze šulerjemi­ wokrjesneje hudźbneje šule přihotować“, mi Friedemann Böhme rozkładuje, „tuchwilu wuwučuju tam šesćoch na pišćelach.“ Tak ma přistajeny Budyskeje katolskeje tachantskeje wosady nimo swojeho cyrkwinsko-hudźbneho skutkowanja hišće dalše nadawki. Hudźba je jemu chlěb, radosć a dušiny pokoj. Z njej 59lětny tež młodych ludźi zahorja. Wo tym móžach so znowa přeswědčić na koncerće chóra 1. serbskeje kulturneje brigady w Chróšćanskej cyrkwi. Tam zamó Böhme spěwarki a spěwarjow Budyskeho Serbskeho gymnazija wuměłsce wužadać, a to z twórbami serbskich komponistow kaž Detlefa Kobjele, Jana Pawoła Nagela, Korle Awgusta Kocora a młodeho Feliksa Brojerja, ale tež wuznamneho komponista zašłosće Jacobusa Gallusa a moderneho ameriskeho komponista Stevea Dobrogosza. Na kóncu koncerta njejsu jeno připosłucharjo mócnje přikleskowali.

Dušny serbski kuzłar Krabat je woblubowana powěsćowa a literarna postawa ze serbsko-němskich knihow Jurja Pilka, Měrćina Nowaka-Njechorńskeho a Jurja Brězana. Po přewróće přidruži so k nim dotal mjez Serbami a čitarjemi NDR lědma znata młodźinska kniha bayerskeho spisowaćela Otfrieda Preuß­lera „Krabat“. Po lěće 1990 ličba zajimcow ze zapadneje Němskeje pospochi přiběraše. Wšako chcychu so tež woni z realnymi městnosćemi jednanja Preuß­leroweho romana we Łužicy zeznajomić. Do nich słuša socialna pedagogowka Ingrid Kalensee z Mannheima, kotraž bě 1991 prěni króć we Łužicy. Wot toho časa je wona, často zhromadnje ze swojej přećelku-koleginu Brigittu Mahnkopf, dźesatki razow w našej domiznje na slědach Krabata pućowała, slědźiła, z ludźimi rěčała a fotografowała. Lětsa je wo tym spisała 80stronsku knihu „Krabat und Schadowitz“ wo stawiznach slědźenja za Preußlerowym romanowym rjekom a jeho historiskim přikładom Janom Šadowicom we Łužicy. Wot njeje zezběrany material by za wobšěrnišu ediciju dosahał, ale bohužel bě Ingrid Kalensee lěta 2005 boža ručka zajała.

Ladislav Volko

Maći,

kak je ći móžno wšitko chować

w tajkej małej wutrobje

a hłuboko dychać

a tróštować druhich

znjesć brěmjo na swojimaj ramjenjomaj

a rjec, zo bu wšitko

hižo do toho postajene

jěsć neple

a rjec, zo je to mjaso

Wšitko zdokonješ

bjez miknjenja

zdźěłać

přiwzać myslički

změrować žadosće

často směšne

často chutne

a połne ironije,

kiž kaž bumerang

padaja na twoje šědźiwe włosy

na wobličo a woči

sylzowate na kwasach

a pohrjebach

(Ze słowakšćiny Dorothea Šołćina)

Přinošuje k dorozumjenju mjez ludami

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:

Mysle po 37. mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije

To wšak je wobdźiwajomne, w Serbach wot 1979 kóždolětnje wuhotować Swjedźeń serbskeje poezije. Wot toho časa zetkawaja so tam serbscy basnicy a nawjazuja kontakty do słowjanskich krajow kaž tež k druhim ludam. Tak wuměnjeja sej swoje basniske twórby, přełožuja je – serbscy poeća wot swojich hosći-basnikow a wukrajni lyrikarjo wot swojich hosćićelow z Łužicy – do swojich maćernych rěčow. Takle je předewšěm serbska lyrika puć do swěta nastupiła a Serbja zhonichu wo lyriskim tworjenju z druhich krajow. Swjedźenje su tuž multiplikatorojo w šěrjenju serbskeje poezije. Wo tym swědča mjeztym tež z tychle zetkanjow wuchadźace antologije we wjacorych rěčach – kaž mjez druhim w čěšćinje, słowakšćinje, serbišćinje – a wozjewjenja twórbow serbskich bas­nikow w najwšelakorišich wukrajnych nowinach a časopisach.

„Sym wo hospodliwosći zahorjeny“

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:

Wo 37. mjezynarodnym swjedźenju serbskeje poezije so tule někotři basnicy a wopytowarjo wuprajeja:

Dr. Ladislav Volko, narodźeny 1944 w Kežmaroku, je w Słowakskej a za jeje mjezami znata wosobina: Wón studowaše sociologiju w Krakowje, běše we Waršawje korespondent słowakskich nowin a dalšich wukrajnych medijow, hłownje pak wěnowaše so filmej. Tak je w kooperaciji z Tonijom Brukom nawjerćał dwaj dokumentaj – „Korene poznania“ a „Mosty“ – wo mjezsobnych poćahach Sło­wakow a Serbow. Nimo wědomostnych a publicistiskich wozjewjenjow wuda dr. Volko 1986 knihu „Slávne osobnosti filmu“. Po lěće 1989 dźěłaše we wonkownym ministerstwje Słowakskeje a wot 1992 jako diplomat w Pólskej. Wot lěta 1999 do 2004 běše wulkopósłanc Słowakskeje republiki w Indiskej. Dźensa dźěła jako pedagoga na fakulće za masowu komunikaciju Uniwersity swjateju Cyrila a Metoda w Trnavje, hdźež nawjeduje katedru za prawo a humanistiske wědomosće.

Wotkrywa potajnstwa hatow

pjatk, 24. julija 2015 spisane wot:

Serbska tworjaca wuměłča Iris Brankačkowa wustaja w Drježdźanach

Drježdźanska galerija Himmel ma mjez lubowarjemi našočasneho wuměłstwa dobre mjeno. Štóž tam wustaja, móže so bjezdwěla mjenować profilowany tworjacy wuměłc. Angela Hampel, we Worklecach rodźena, Volker Stelzmann, Uwe Peschel, Siegfried Klotz Wieland Förster abo Klaus Drechsel su tam w nowšim času swoje twórby pokazowali. A nětko čini to znowa Iris Brankačkowa z dwaceći mólbami pod hesłom „Rohodź“. Hižo před pjeć lětami běchu jeje wobrazy w Drježdźanach widźeć. „Špihelowanja“ wona tehdy swoju kolekciju mjenowaše. „Rohodź“ nětko abo „Špihelowanja“ te­hdy – tematisce wobkruža Brankačkowa wodu a so zdobom zanurja do hatow Malešanskeje kónčiny. Tehdy jej recensenća wobkrućichu, zo je to „njewšědne molerstwo krajiny“, a to na swoje wašnje tež nětčiša wustajeńca podšmórnje: Njewšědna je Iris Brankačkoweje wuměłska, molerska zaběra z hatnej krajinu, njewšědny je tež jeje předmjet: Malešanske haty.

nawěšk

  • Jara awtentiske běchu poskićenja ansambla Zabava z Ruskeje.
  • Na zahajenju festiwala štwórtk w Budyskim NSLDź počesćichu přitomni Juraja Kubánku (3. wotprawa) z trójnej serbskej sławu.
  • Hosćo z Peruwa zbudźichu ze swojimi přewšo pisanymi kostimami tójšto zajima.
  • Pólski cyłk z Bolesławieca na štwórtkownym swjedźenskim ćahu k zahajenju festiwala "Łužica 2019" po Budyšinje
  • Algeričenjo na jewišću NSLDź
  • Rejwarjo z Boliwiskeje
  • XIII. mjezynarodny folklorny festiwal "Łužica 2019" je zahajeny. Tule namakaće impresije z prěnich wustupow wobdźělenych skupin. Tule předstajichu skupiny štwórtk dopołdnja w Němsko-Serbskim ludowym dźiwadle hižo raz dźěćom swoje poskićenja, na wobra
  • Rejwarki a rejwarjo Serbskeho folklorneho ansambla Wudowor su zdobom hosćićeljo festiwala.
  • Rejwarki a rejwarjo z pólskeho Bolesławieca
  • Zajim zbudźi tež skupina ze Sewjerneje Makedonskeje
  • Dalši hosćićeljo łužiskeho mjezynarodneho festiwala: Serbska rejwanska skupina Smjerdźaca z hudźbnikami folklorneje skupiny Sprjewjan
  • Překwapjenka běchu mnohim wuměłcy z Peruwa.
  • Prěni raz spožčichu lětsa zarjadowarjo mjezynarodneho folklorneho festiwala wosebite myto a diplom za wurjadny wuměłski wukon. Jón dósta słowakski ansambl Bobańovci za swoju přirodnosć, awtentiskosć a originalitu.
  • Rejwarjo algeriskeho cyłka Couleurs d‘ Algerie
  • Boliwiscy rejwarjo a rejwarki w kostimach na jewišću
  • Boliwičenjo "in action"
  • Sobotu wječor běchu po Chrósćicach mnozy nadróžni muzikanća po puću.
  • Pólski młodźinski orchester z Leśnicy zahaji sobotny wječor na farskim dworje.
  • Tójšto ludźi zhromadźi so na programy na jewišću při gmejnskim zarjedźe ...
  • ... a wobhlada sej poskićenja skupin.
  • Na Koklic statoku předstajichu so tež čłonojo skupiny Wotała. Wšitcy z nich su bywši rejwarjo Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny.
  • Smjerdźečanscy rewjarjo na jewišću pola Koklic
  • Pohlad z jewišća na dwór Wjeselic statoka
  • Na Zahrodnikec-Grutekc statoku pokaza mjez druhim tež Slepjanski folklorny ansambl dźěle swojeho programa.
  • Tež Slepjanscy wuměłcy hižo zahe na dorost mysla.
  • Wšitcy sobuskutkowacy słowakskeho ansambla Bobańovci zamóža znajmjeńša jedyn instrument piskać, spěwać a rejwać.
  • Na Kralec statoku knježeše čiła atmosfera.
  • Schow před krótkim dešćom pytachu sej tež hosćo na Kilankec statoku pod wulkimi předešćnikami.
  • Pólscy hosćo z pokazku ze swojeho programa na Kilankec statoku
  • Wo tym, zo bě sej na lětuši festiwal sobotu a njedźelu do Chrósćic wjac hosći dojěło hač hewak, swědčachu kopate połne parkowanišća.
  • Kultura zwjazuje, kaž tule Smjerdźečanskej rejwarce a algeriskeho rejwarja.
  • Sčasami nimale přepjelnjeny bě Koklic statok.
  • Wudworscy při poslednich přihotach na sobotny wustup na farskim dworje.
  • Wudworscy na farskim dworje
  • Jewišćo při gmejnje bě stajnje derje wopytane.
  • Rjanolinki-rejwarki Smjerdźečanskeje rejwanskeje skupiny
  • Serbska reja je jewišću při gmejnje tójšto pasantow do rejki prosyła.
  • Lóze hólcy wječor na jewišću Zahrodnikec-Grutkec statoka
  • Kabaretna skupina Lózy hólcy pokazachu přitomnym we wobłuku programa "Chróšćan special" na Zahrodnikec-Grutkec statoku, zo njejsu w běhu lět ničo zabyli
  • Na Wjeselic statoku zahudźi skupina NIMO ...
  • ... band wokoło Brězanec bratrow Józefa a Jana.
  • Tež němska skupina Slapstickers pokaza, što zamóže.

nowostki LND