To a tamne (14.01.25)

Dienstag, 14. Januar 2025 geschrieben von:

We woknje tčacy wostał je kóń w Eitzumje njedaloko delnjosakskeho Hildesheima. Skoćo bě z wočinjenym woknom do swobody skočić spytało. Při tym pak wosta tčacy a wisaše napoł z wokna. Dźesać wohnjowych wobornikow so wo konja staraše. Pomocnicy jeho najprjedy z pomocu hnoja „stabilizowachu“ a potom z powjazami wućahnychu. Akcija traješe połdra hodźiny. Kóń so při tym njezrani.

Zakaz priwatneho silwesterskeho praskotanja přeje sej wjetšina ludźi w Němskej. 58 procentow wšěch woprašowanych bě zakazej přihłosowało. Tole zwěsća institut Insa při woprašowanju w nadawku organizacije na prawa zwěrjatow Peta. Při praskanju wokoło noweho lěta před tydźenjomaj bě pjeć muži žiwjenje přisadźiło. Peticiju přećiwo praskotakam je 1,9 milionow ludźi podpisało.

Přećiwo mobbingej

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Vatikan (B/SN) Na zetkanju z italskimi wučerjemi a kubłarjemi je so bamž Franciskus přećiwo mobbingej w kubłanišćach raznje wuprajił. „Šula kładźe zakłady za sprawniši swět. Hdyž w šuli mjez sobu wójnu wjedźeće, hdyž w šuli holcy a hólcow šikaněrujeće, kiž maja problemy, da so na wójnu přihotujeće, nic na měr!“, praji bamž kubłarjam a wučerjam.

Žadnostka židowskeje zašłosće

Drježdźany (B/SN). W Drježdźanskim měšćanskim archiwje su žadny relikt k židowskim stawiznam města našli. Je to hebrejski rukopisny fragment na pergamenće z 13. lětstotka, wotpisk komentara židowskeho wučenca Bena Shlomoka wo wućahu židowskeho ludu z Egyptowskeje. Kak je so dokument, hižo 1139 w Romje spisany, do Drježdźan dóstał, znate njeje. Komentar pochadźa z knihi Eksodus, zhromadneho prateksta židowskeje a křesćanskeje nabožiny.

Róla bamža za přichod

Trump kritizuje hašenja

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Los Angeles (dpa/SN). Přichodny prezident USA Donald Trump je bój přećiwo zahubnym wohenjam w Los Angelesu jako njedosahacy kritizował. „Płomjenja přeco hišće cychnuja. Njekompetentni politikarjo nimaja žane zdaće, kak dyrbja je hašeć“, piše republikan Trump w in­terneće. Demokratiski guwerner Gavin Newsom je Trumpa na to přeprosył, sej rozměr katastrofy wosobinsce wobhladać. Dotal njeje jemu Trump wotmołwił.

Wo Pokrowsk dale wojuja

Kijew (dpa/SN). We wokolinje Pokrowska na wuchodźe Ukrainy po informacijach generalneho staba ukrainskeje armeje dale zasakle wojuja. Ruske jednotki běchu wčera cyłkownje 50 króć spytali, ukrainske zakitowanske linije přewinyć, w Kijewje zdźělichu. Při tym je Ruska 376 wojakow zhubiła, mjez nimi je 184 mortwych. Njewotwisne pruwowanje ličbow njeje móžne. Pokrowsk je strategisce wažne město zakitowanja Ukrainy.

Milanović wostanje prezident

Najebać zymske wjedro su w Londonje wčera zaso skurilny nałožk „No Trousers Tube Ride“ – bjez cholowow w podzemskej ­železnicy – pěstowali. Wobdźělnicy zetkachu so měšćanskej štwórći China Town, zo bychu so cholowy zuli a do metro zalězli. Nałožk su něhdy w New Yorku zrodźili. Hinak hač w Londonje pak je sej tradicija tam mjeztym wusnyła. Foto: dpa/Hollie Adams

Strony wólbny bój zahajili

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Berlin (dpa/SN). Šěsć tydźenjow do wólbow zwjazkoweho sejma su politiske strony horcu fazu wólbneho boja za­hajili. Tak je SPD zwjazkoweho kanclera Olafa Scholza na zjězdźe w Berlinje z jenož pjeć přećiwnymi hłosami oficialnje za načolneho kandidata wuzwoliła. Scholz kritizowaše předsydu CDU Friedricha Merza a jemu wumjetowaše, zo nima kmane koncepty za wuwiće kraja.

Křesćanscy demokraća su na klawsurnym posedźenju předsydstwa centralne temy wólbneho boja wobzamknyli. Merz při tym zwurazni, zo je w opoziciji skutkowaca CDU zwólniwa, knježerstwowu zamołwitosć přewzać.

Na zjězdźe BSW w Bonnje žadachu sej kónc wojerskeje pomocy za Ukrainu.

Wuradźujawo zakitowanju

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Waršawa (dpa/SN). Zakitowanski mi­nister Boris Pistorius (SPD) je dźensa ze swojimi kolegami-ministrami z Pólskeje, Francoskeje, Italskeje a Wulkeje Brita­niskeje wo dalšim postupowanju nastupajo europsku zakitowansku politiku wuradźował. Zetkawanski format tutych pjeć ministrow běchu po wólbnym dobyću Donalda Trumpa w USA zarjadowali.

Hłowny zaměr je, europsku wěstotu a zakitowansku hotowosć skrućić. Trump bě ze swojimi wuprajenjemi stajnje zaso dwěle zbudźił, hač budu USA tež přichodnje spušćomny partner. Tež wo dalšej ­pomocy na dobro Ukrainy chcychu rěčeć. Ze zajimom wočakowachu, hač so wobdźělnicy tež k žadanjam Trumpa nastupajo Grönlandsku a Kanadu wupraja. Wobě stej zwjazkarce w NATO.

AfD wólbny program schwaliła

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Riesa (dpa/SN). Z wobzamknjenjemi k swójbnej politice je AfD swój zwjazkowy zjězd w Riesy zakónčiła. Delegaća roz­sudźichu, zo do wólbneho programa zapisaja, zo je „swójba, wobstejaca z nana, maćerje a dźěći, zarodk towaršnosće“. W naćisku programa dotal steješe, zo je „swójba zarodk towaršnosće“.

Přetorhnjenje samodruhosće w prěnich dwanaće tydźenjach ma bjez chłostanja wostać, je-li so žona do toho poradźować dała. Tam maja so jej wobrazy wuwiwaceho so dźěsća pokazać.

Na zjězdźe w Riesy su delegaća cyłkowny program za wólby zwjazkoweho sejma 23. februara wobzamknyli. Dale rozsudźichu, zo „Młodu alternatiwu“, ­dorostowu organizaciju AfD rozpušća a zdobom nowu młodźinsku organiza­ciju załoža, kotraž je krućišo z nawodnistwom strony zwjazana. Wuprajenje předsydki Alice Weidel, zo chcedźa wšitke milinowe wětrniki w Němskej zwottorhać, zbudźi wjele diskusijow. Kaž strona zdźěli je wona pječa jenož wětrniki měniła, za kotrež dyrbja lěsy pušćeć.

Pytaja za přičinu mrětwy

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Po wudyrjenju pochromy wuradźuja zamołwići wo móžnych naprawach

Podstupim (dpa/SN). Po wudyrjenju ­pochromy (Maul- und Klauenseuche) pola wodowych buwołow (Wasserbüffel) w Braniborskej su zamołwići dźensa wo dalšim postupowanju přećiwo natykliwej chorosći wuradźowali. Zo je so mrětwa na druhe zwěrjata wupřestrěła, to ­minjeny kónc tydźenja njejsu zwěsćić móhli. Tež zwjazkowy minister za ra­tarstwo Cem Özdemir (Zeleni) je dźensa zastupnikow branše do ministerstwa zwołał, zo by z nimi wuradźował.

Wudyrjenje mrětwy, kotraž je w Němskej jako MKS znata, móhło eksport němskich ratarskich wudźěłkow haćić. Zwjazkowe ratarske ministerstwo z toho wuchadźa, zo budźe lědma hišće móžno mloko, mlokowe wudźěłki, mjaso a mjasowe wudźěłki do krajow zwonka EU eksportować, budźe-li mrětwa jako oficialny pad wobkrućena.

Někotre kraje su hižo konsekwency z njewěsteje situacije sćahnyli. Tak Južna Koreja aktualnje swinjace mjaso z Němskeje njeimportuje. Nižozemska je zakazała ćelata po kraju transportować.

Stara mysl – stary lac?

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:
Čas Weimarskeje republiki je dźensa wjacorych přičin dla dosć intensiwnje diskutowana doba. Za Serbow běchu 1920te lěta předewšěm nastupajo politiku wažne. Drje najznaćiša takrjec interna debata tehdy wěnowaše so prašenju, kak hodźało so prawo ludow na samopostajowanje najlěpje rozrisać. Kak by so Serbstwo w swójskim staće abo jako dźěl (bywšeje) Čěskosłowakskeje wuwiło, je rjana tema za uchronisku literaturu, kotraž na zakładźe historiskich podawkow spekulatiwne scenarije wuwiwa. Ideja parlamentariskeho zastupowanja mjeńšinow je w napřećiwku wšo druhe hač u- abo dystopiska. Mysle Jana Skale měli nam z přikładom być, bě dźě so wón jako razny demokrat za reprezentatiwnu reprezentancu narodnych mjeńšinow w tehdyšim Němskim mócnarstwje angažował – we wzajomnosći ze zastupowarjemi minoritow a jako mjezynarodnje nastajeny patriot tež raz mjezy, kotrymž dźensa rady „pucher“ rěkamy, wopušćejo. Bosćan Nawka

Za kandidata demonstrowali

Montag, 13. Januar 2025 geschrieben von:

Bukarest (dpa/SN). W Rumunskej stolicy Bukaresće žadachu sej tysacy demonstranća před wustawowym sudnistwom wotstup amtěrowaceho statneho prezidenta Klausa Iohannisa, rumunske medije rozprawjeja. Zdobom přiwisnicy prawicarskeho bywšeho prezidentskeho kandidata Calina Georgescu přećiwo tomu protestowachu, zo so wuslědk pre­zidentskich wólbow zběhnje.

Wólby prezidenta kónc nowembra bě prawicarsko-ekstremistiski a Ruskej přichileny Georgescu dospołnje njewo­čakowano dobył. Na to bě wustawowe sudnistwo spočatk decembra wuslědk wólbow jako njepłaćiwy zběhnyło a wospjetowanje wólbow wukazało, ­dokelž njebě wólbny proces zakońsce ­čisty. Sudnistwo argumentowaše, zo ­buchu wolerjo pječa wot socialnych medijow manipulowani, kiž běchu pra­wicarskeho kandidata jednostronsce podpěrowali.

W Rumunskej lědma znaty Georgescu bě wosebje na internetnej platformje Tiktok za sebje wabił. Platforma pak njeje tole wuraznje jako wólbne wabjenje woznamjeniła, sudnicy šwikachu.

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND