To a tamne (24.10.23)

wutora, 24. oktobera 2023 spisane wot:

Njewšědny podawk sta so w delnjosakskim Tangendorfje, jako 13 ćěkancow njewočakowano při durjach chěže młodeje maćerje steješe. Kaž tamniša nowina „Winsener Anzeiger“ nětko rozprawja, běchu sobudźěłaćerjo wokrjesneho zarjada puć do přebywanišća za ćěkancow wopak wopisali. Tuž zaklinkachu 13 muži pola Natalie L., kotraž běše runje z dźěćkom zaběrana. Dokelž je na to wulki njeměr před durjemi młodeje maćerje nastał dyrbješe policije situaciju rozrisać.

Pony je w Zhorjelskim wokrjesu po pinčnych schodach dele padnył. Wohnjowa wobora dyrbješe zwěrjo wuswobodźić. Wohnjowi wobornicy z Hainewalde a Wulkeho Šunowa trjebachu za to dwě hodźinje. Hač je so pony zranił, njemóžeše rěčnik wuchowanskeje straže rjec.

Přećiwo namocy

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

Jerusalem/Genf (B/SN) Křesćanske cyrkwje w Jerusalemje su sej zakónčenje wojowanja mjez Palestinjanami a Israelčanami žadali. „Nadźijamy so a nutrnje so modlimy, zo sej namołwu k hnydomnemu skónčenju namocy wšitke wobdźělene strony k wutrobje bjeru“, rěka we wozjewjenju Ekumeniskeje rady cyrkwjow (ÖRK). W njej zasudźuja jednanja, kotrež so přećiwo ciwilistam měrja, njehladajo na přisłušnosć k narodnosći, etniskemu pochadej abo wěrje.

Klóšter wostanje wočinjeny

Köln/Jerusalem (B/SN). „Wostanjemy tu, tež hdyž so nadpady Hamas na Israel kopja. Klóšter ma oaza měra być“, praji němski abt Schnabel internetnemu portalej domradio.de. Wón chce so z křesćanami solidarizować, kotřiž njemóža sej nihdźe druhdźe wućeknyć. Tohodla so tam stajnje wjace ludźi přidruža.

Najmócniša žona

Swoje měnjenje zakitować

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

Frankfurt nad Mohanom (dpa/SN). Spisowaćel Salman Rushdie je měrowe myto němskeho knihikupstwa dóstał. Na wuznamjenjenskim zarjadowanju wón wčera namołwja, zo měli ludźo swobodu měnjenja bjezwuwzaćnje zakitować. W swojej dźaknej narěči w Frankfurtskej Pawołskej cyrkwi wón zwurazni, zo njeby ženje z tym ličił, zo budźe hladajo na tuchwilne krizy čas dožiwić, hdźež to hižo samozrozumliwe njebudźe.

Wagenknecht stronu załoži

Berlin (dpa/SN). Politikarka Sahra Wagenknecht wopušći Lěwicu a załoži swójsku stronu, wona dźensa w Berlinje wozjewi. Towarstwo „Zwjazkarstwo Sahra Wagenknecht – za rozum a sprawnosć“ bu hižo załožene, zo by nowu stronu přihotowało. Kaž w pisomnym wozjewjenju dale rěka, knježerstwo hižo měnjenjam a přećam wjetšiny wobydlerjow njewotpowěduje. Po wuslědkach Insa-naprašowanja nowiny „Bild am Sonntag“ móže sej 27 procentow woprašowanych předstajić, stronu Wagenknecht wolić.

Přećiwo žadanjam EU

Znowa su po rozprawach medijow nakładne awta z pomocnymi tworami přez namjezny přechod Rafah do Gazaskeho pasma ­jěli. Wjacore organizacije rozprawja, zo je połoženje w kónčinje „katastrofalne“. Kaž UN zwurazni, je wob dźeń znajmjeńša sto nakładnych awtow z tworami trěbnych, zo móhli ludźi w pasmje zastarać. Prěnje 20 jězdźidłow bě zawčerawšim srědki do ­pasma wjezło. Předewšěm běchu to žiwidła a medikamenty. Foto: dpa/Sayed Hassan

Kretschmer „šćuwańcu“ wuskutkował?

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

Drježdźany/Budyšin (dpa/SN). Sakska SPD wuprajenja sakskeho ministerskeho prezidenta Michaela Kretschmera (CDU) ke kwaliće kubłanja w swobodnym staće njewšědnje wótrje kritizuje. Po słowach kubłanskeje fachowče SPD Sabine Friedel bě wona minjeny pjatk zatrašena. Kretsch­mer bě zašły štwórtk na diskusiji w Budyskim Schillerowym gymnaziju a tam wujasni, zo „njemóžemy kwalitu kubłanja hižo zaručić, dokelž dyrbimy šulerjow wuwučować, kotřiž z wukraja přińdu“. Friedel ma słowa Kretschmera za zahubne a měni, zo dyrbjeli zamołwitosć přewzać město winu na druhich sunyć.

„Njemóžemy kwalitu kubłanja hižo zaručić, dokelž njeje so do sakskeho kubłanskeho systema lětdźesatki inwestowało. W šulach wučerjo pobrachuja, dokelž njejsu tam před pjatnaće lětami ­wučerjow přistajili“, argumentowaše zapósłanča sakskeho krajneho sejma. Kóžda žołma infekcijow abo wjace porodow a wězo tež přiwzaće ćěkanych dźěći a młodostnych­ na šulach wupad hodźinow wuskutkuje, wšako njeje dosć kubłanskeho personala k dispoziciji.

Kandidat starosće zawinuje

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

Radebeul (SN). Klětu wola wobydlerjo Sakskeje nowy krajny sejm a strony so hižo na to přihotuja. Tak nominuja tuchwilu we wotpowědnych wólbnych wokrjesach swojich direktnych kandidatow. We wólbnym wokrjesu 39 (Radebeul, Coswig, Moritzburg) pak personalija wulke zadźiwanje a starosće wubudźi. W minjenych 33 lětach bě prezident krajneho sejma Matthias Rößler wólbny wokrjes stajnje jasnje za CDU dobył. Tola 68lětny hižo njenastupi. Jako naslědnik bě so sčasom Radebeulčan dr. Sven Eppinger (54) přizjewił. Jeho přećiwny kandidat běše politikar CDU Hans-Jürgen Rosch. Tola tón njeměješe minjeny štwórtk žanu šansu přećiwo Eppingerej.

Nětko wuzwoleny kandidat Eppinger pak je zdobom šef prawicarsko-konserwatiwneje unije hódnotow (Heimat-Union). Zjednoćenstwo stajnje zaso CDU kritizuje. Eppinger bě hakle w septembru na stronskim zarjadowanju w Riesy ministerskeho prezidenta Kretsch­mera wosobinsce namołwjał, ­Zelenych z knježerstwa ćisnyć a mjeńšinowe knježerstwo wutworić.

Žanu solidaritu z amplu

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

Dorostowej organizaciji zwjazkowe knježerstwo wótrje kritizujetej

Lipsk (dpa/SN). Na zwjazkowym kongresu młodźiny Zelenych su čłonojo dorostoweje organizacije stronu a zwjazkowe knježerstwo wótrje kritizowali. „Z amplu hižo žanu solidaritu nimam“, wuzběhny rěčnica Sarah Lee Heinrich na zarjadowanju minjeny kónc tydźenja w Lipsku. Tež jeje nowy hamtski kolega Timon Dzienus so jej přizamkny. „Wjeselu so, zo ­njejsmy so z fanami Roberta Habecka, Annaleny Baerbock a amplu stali“, wón zawčerawšim zwurazni. Na kongresu wuzwolichu čłonojo organizacije tež ­nowe předsydstwo. Po dwanaće lětach maja zaso žónski duo na čole. Tak w přichodźe studentka mediciny Svenja ­Appuhn a meteorologowka Katharina Stolla zajimy organizacije zastupujetej. Wonej žadatej sej mjez druhim klimowy popłatk. Nimo toho kritizowaše Stolla migracisku politiku amploweje koalicije. Aktualna politika je „wohańbjaca“.

„Zaso doma!“

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:
„Klětu na kermušu swjećimy Božu mšu zaso w našej farskej cyrkwi“ – na wone słowa Chróšćanskeho wosadneho fararja Měrćina Deleńka drje so wšitcy wosadni hišće derje dopominaja. Nětk je zdokonjane: Wšo je nowe, wšo je swětliše, wšo po najnowšim standarće. Wězo je stajnje ­přewšo ćežko kompromis mjez modernu a starodawnym namakać. Marko Dźisławk je so na to zwažił. Štóž zastupi do cyrkwje, so zadźiwa, hač je to hišće cyrkej, do kotrejež je před lětom zastupił. Wołtarnišćo, ­wobłoženja chórow, barba – wšo to je nowe, hinaše. Woprawnjene prašenje pak je: Je to nowe stajnje lěpše, stajnje trěbne? Wołtarnišćo na přikład zakuzłuje nětko ze šěrej minimalnosću. Wšitko je so zhubiło, štož móhło wotwjesć. Wšitko je wotewrjene, ale bohužel tež chětro kliniske, někak bjez duše. Ale runje wonu dušu sebi wěriwi tola přeja. Rum za Božu mšu njeje wšak jenož lěkarska praksa duše. Ně, wón je srjedźišćo wosady, nic wosobinski pomnik. Maximilian Gruber

Nowa knižka w historiskim rjedźe

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:

W zamołwitosći Serbskeho wosadneho zwjazka je nětko nowa „Kemšaca kniha“ wušła. Wona wobsahuje wšitke teksty, kotrež so prawidłownje na ewangelskich kemšach wužiwaja. Je to wjace hač 600 wotrězkow z biblije, kemšaca liturgija a něhdźe 150 modlitwow. Zakład za bibliske čitanja je přełožk Swjateho pisma z lěta 1728. Wšitke teksty su po dźensnišich teologiskich spóznaćach a načasnych normach hornjoserbskeje rěče předźěłane. Zaměr běše stworić tekst, kotryž zachowa dostojnosć stareho přełožka z rěčnymi a słuchanskimi zwučenosćemi přitomnosće. Wobšěrny register bibliskich městnow zmóžni, jednotliwe wotrězki spěšnje namakać.

Měšćanski forum dale rosće

póndźela, 23. oktobera 2023 spisane wot:
Wosrjedź metropole při Łobju nastawa w Drježdźanach tuchwilu měšćanski forum. W lěće 2025 ma twar hotowy być. Zamołwići liča ze cyłkownymi kóštami we wob­jimje 140 milionow eurow. Minjeny pjatk swjećachu tam zběhanku. Mjeztym je ­nowotwar, do kotrehož ma Drježdźanske měšćanske zarjadnistwo zaćahnyć, ­doskónčnu wysokosć 33 metrow docpěło. Měšćanski forum słuša tuž w přichodźe napohladej města. Foto: Jürgen Männel

Chróšćan Šulerjo

nowostki LND