Kak són swět změni

Mittwoch, 01. Februar 2017 geschrieben von:
Sony su błudnički, so praji. Gertrud Wincarjowa pak njeje so w sonach zabłudźiła, jako wuwi wiziju Krabatoweho młyna za Čorny Chołmc, załoži 8. měrca 2005 wotpowědne towarstwo a zdoby sej z nawodu Radebergskeho piwoweho dźiwadła Peterom Siebecke praweho partnera za Krabatowy festiwal. Jeje són poda prawy směr do přichoda: Lětuše 6. Kra­batowe swjedźenske hry běchu nablaku wupředate. 40 000 ludźi je Krabatowy młyn loni wopytało, a Gertrud Wincarjowu je sakski ministerski prezident Stanisław Tilich (CDU) loni ze Zwjazkowym zasłužbowym rjadom wuznamjenił. Ze sona je wuspěšne předewzaće na dobro regiona a serbstwa nastało. Dwanaće lět po załoženju su projekt nětko na profesionalnu runinu stajili a dotalny předsyda towarstwa Tobias Čižik skutkuje nětko jako jednaćel. Njech so són dale zwoprawdźa! Cordula Ratajczakowa

Julius E. Wjelan

Mittwoch, 01. Februar 2017 geschrieben von:
Narodny prócowar, Maćicar, spisowaćel a grafikar Julius Eduard Wjelan narodźi so 1. februara 1817 swójbje Slepjanskeho fararja Jana Wjelana. Na Budyskim gymnaziju spřećeli so z Janom Arnoštom Smolerjom. Kaž tón studowaše wón we Wrócławju teologiju, sta so 1841 z čłonom tamnišeho Akademiskeho towarstwa za łužiske stawizny a rěče a běše po Smolerju starši jeho serbskeje sekcije. Wot 1852 fararješe J. E. Wjelan zasłužbnje hač do swojeje smjerće 7. apryla 1892 w Slepom. Njehladajo­ na přesćěhowanja je wón serbstwo w Mužakowskej holi přećiwo zasakłej germanizaciji stata zmužiće zaki­tował. W časopisu „Łužičan“ wozjewi swój kritiski spis „Tyranstwo 19. stotka w Delnych Łužicach“ a do Serbskich Nowin bě tójšto přinoškow „Z hole“ spisał. Nadarjeny grafikar je barbojte wobrazy wo serbskej narodnej drasće za Smole­rjowe „Pěsnički“ rysował. Za Tydźenske a Serbske Nowiny bě Wjelan prěni grafikar, kiž zhotowi 32 satiriskich wobrazow za serial „Knjez Wjesela na swojim kuble“ a za SN wignety za cyklus „Hans Depla a Mots Tunka“. Manfred Laduš

Něhdźe 150 wopytowarjow je minjeny pjatk w Radworskej wjacezaměrowej hali „Slavija“ hornjoserbsku premjeru lětušeho ptačokwasneho programa Serbskeho ludoweho ansambla dožiwiło. Spěwarjo, rejwarjo a orchestrownicy pod nawodom Andreasa Pabsta móžachu publikum z lóštnym a temperamentnym programom přeswědčić. Foto: SN/Maćij Bulank

Hłosy ze zašłosće warnuja

Montag, 30. Januar 2017 geschrieben von:

Prěnje čitanje k wopominanju woporow nacijow wulki wothłós žnjał

Budyšin (SN/CoR). Njewočakowano wulki bě wothłós na prěnje čitanje składnostnje dnja wopominanja woporow nacionalsocializma pjatk w Budyskim Serbskim domje. Na połojcu pomjeńšena žurla bě z wjace hač sto přitomnymi, mjez nimi tež zapósłanc Sakskeho krajneho sejma Hajko Kozel (Lěwica), přepjelnjena. „Smy žiwi w času, w kotrymž so mysle prawicarskeho populizma rozšěrjeja. Ćim wažniše je, woporam nacijow­ hłós dawać“, witaše iniciatorkaorganizatorka wječora, sobudźěłaćerka Serbskeho instituta dr. Annalena Schmidt, publikum. „Njebudźemy prawicarskim populistam polo přewostajić“, praješe Budyski wyši měšćanosta Alexander Ahrens (njestronjan), a předsyda Domowiny Dawid Statnik skedźbni w swojich postrownych słowach na aktualne podawki w sprjewinym měsće: „Mje nastróža, zo bywaja ludźo, kotřiž so za druhich zasadźeja, zjawnje wohro­žene.“

Čitajće w nowym rozhledźe (27.01.17)

Freitag, 27. Januar 2017 geschrieben von:

Za zašłe wudaće Rozhlada běch so z kanadiskim politologu Martinom Normandom wo aktiwnym poskićowanju posłužbow w mjeńšinowych rěčach rozmołwjała. Je to jedna z naprawow, kotruž tež Walizojo­ wužiwaja, zo bychu nałožowanje walizišćiny spěchowali. Wo prócowanjach we Waliziskej rozprawja w februarskim čisle Jan Budar, kiž poby loni z dalšimi Serbami pola tamnišeje mjeńšiny.

Jara snadnje zastupjena je w serbskim wuměłstwje filmowa sparta. Serbski filmowc a sobuzałožer Serbskeje dźěłoweje skupiny za film a telewiziju 1971, kiž jako wudawaćel tež mjezynarodnje skutko­waše, je Alfred Krawc. Z nim je so Jurij Łušćanski­ rozmołwjał.

Serbske dźiwadło by hinaše było, nje­by-li so Beno Šram stał z dźiwadźelnikom a režiserom. Směrodajnje je wón němske a serbske dźiwadło w Budyšinje wobwliwował. Na loni zemrěteho wurjadneho hrajerja spomina Michał Lorenc.

Swědčenje delnjoserbskeho basnistwa

Freitag, 27. Januar 2017 geschrieben von:

Prěnje zarjadowanje tohole lěta w Budyskej Smolerjec kniharni bě wčera delnjoserbske čitanje z dr. Frycom Libom. Do toho su so čłonojo towarstwa Pře­ćeljo Smolerjec kniharnje na hłownej zhromadźiznje na lětuše předewzaća dojednali.

Budyšin (SN/CoR). Schorjeneho předsydu Kita Lorenca zastupowaca městopředsydka dr. Ruth Thiemannowa njepředstaji sobustawam wčera jenož dobru bilancu dźěławosće, ale tež nowe ideje. Tak chcedźa přichodnje šule ze serbskimi knihami spěchować. Kak ma to konkretnje wupadać, njeje hišće cyle jasne. Wěste pak je, zo wěnuja zjawny čitanski wječor towarstwa lětsa temje spisowaćel w cuzbje a Smolerjowy dźeń Jurjej Chěžce (1917–1944). Wuprawa ma tuž čłonow a dalšich zajimcow 17. junija do wot­nožki Praskeho Bedřicha Smetanoweho muzeja, do hajnkownje w Jabkenicach, wjesć, hdźež bě rodźeny Hórčan jako student chwilu přebywał a basnił.

600 filmow zapodatych

Freitag, 27. Januar 2017 geschrieben von:

Großhennersdorf (SN/CoR). Hač do poslednjeho termina wotedaća 15. januara je dohromady 600 přinoškow w kategorijach hrajny, dokumentarny a krótkofilm za Nysowy filmowy festiwal zapodatych – telko kaž hišće ženje, zarjadowarjo zdźěleja. Mjez přinoškami su nimo produkcijow z Němskeje, Pólskeje a Čěskeje a wšelakorych wysokich šulow za film tež koprodukcije tudyšich filmowcow z partnerami zdalenych krajow, kaž su to Georgiska, Moldawska, Kazachstan, Syriska, USA, Chile, Južna Koreja, Myanmar, Pakistan, Indiska, Awstralska a Ferejske kupy. Filmy za program chcedźa hač do srjedź měrca wuzwolić. Přiwzate přinoški wubědźuja so wo wosom mytow a 10 000 eurow.

14. nysowy filmowy festiwal wotměje so wot 9. do 14. meje w třikrajowym róžku Němskeje, Pólskeje a Čěskeje. K wjerškam słuša nimo něhdźe 120 filmowych předstajenjow mjez druhim zahajenski koncert ze šwicarskim gitaristom Attilu Vuralom 9. meje w Žitawskim Gerharta Hauptmannowym dźiwadle.

Serbske dźěćace dźiwadło Budyskeho NSLDź hru „Zrudny princ“ Ingridy Hustetoweje tuchwilu pilnje zwučuje. Premjera inscenacije, kotruž je John Petrick do hornjoserbšćiny přełožił, budźe srjedu, 1. małeho róžka, w 14 hodź. w Dźiwadle na hodźe. Dalše předstajenje­ je tydźeń pozdźišo, 8. februara, w 10 hodź. na samsnym městnje. Foto: Simone Martwitz

Rudolf Mjeń

Freitag, 27. Januar 2017 geschrieben von:
28. wulkeho róžka 1767 narodźi so Rudolf Mjeń w Njeswačidle swójbje fararja Jurja Mjenja. Nan bě tam wot lěta 1750 hač do smjerće 1785 diakon a duchowny. Na njeho­ a jeho odu „Serskeje rěče zamóženje a chwalba w rěčerskim kěrlušu“ dopomina­ na Njeswačanskim starym kěrchowje­ dwurěčna wopomjatna tafla. Rudolf­ Mjeń studowaše teologiju we Wittenbergu a přisłušeše Serbskemu prědarskemu towarstwu. Po studiju bě najprjedy pomocny prědar w Budestecach a wot 1793 do 1808 farar w Kotecach. 1806 wuda wón „Rěčerski kěrluš“ nana ze swójskim němskim přebasnjenjom. Wot lěta 1808 hač do smjerće 1. januara 1841 bě duchowny a wyši farar w Lubiju. Nimo nabožnych twórbow a spěwow za serbskich wojakow pěsnješe Mjeń tež po ludowym wašnju spěwne twórby wo serbskim wjesnym žiwjenju „Chwalba burstwa“, „Žně“ a „Křćizna“. Wone buchu hakle po jeho smjerći w Budyšinje 1843 ćišćane. Dale spisa dlěši žiwjenjoběh „Z mojeho žiwjenja, wěrnosć, nic basnistwo“. Rudolf Mjeń płaći jako předchadnik Handrija Zejlerja. Manfred Laduš

Dźěćaca opera na hrajnym planje

Donnerstag, 26. Januar 2017 geschrieben von:
Dźěćacy a młodźinski chór statneho dźiwadła Choćebuz kaž tež šulerjo třoch šulow města zwučuja tuchwilu pilnje za dźěćacu operu „Ćěkancy“ italskeho komponista Lucija Gregorettija. Póndźelu popołdnju su z nawodnicu chóra Norienne Olberg (nalěwo)­ na jewišću dźiwadła zhromadnu koncepcisku probu prěwjedli. Dźěćaca opera je jedna z wjerškow lětušeho hrajneho plana. Premjera budźe 8. apryla na Choćebuskim­ komornym jewišću. Foto: Michael Helbig

Chróšćan Šulerjo

Neuheiten LND