Na 22. literarnu kermušu bě Ludowe nakładnistwo Domowina wčera popołdnju do Drjenowskeho hosćenca „Hóntwjerski dwór“ jako wjeršk lětušeje čitanskeje turneje přeprosyło. Bě to sedmy raz, zo wotmě so zarjadowanje w Delnjej Łužicy.
Drjenow (HLo/SN). Nic jenož z Delnjeje a Hornjeje Łužicy, ale tež z Berlina, Złeho Komorowa a samo z Finskeje su lubowarjo serbskeje literatury wčera do Drjenowa přišli. Dohromady bě tam něhdźe 60 ludźi wšeje staroby. Najmłódši wopytowar bě třilětne dźěćo.
Bukecy (SN/at). Bukečanska wjesna hospoda wabi Serbow z narańšich wsow Budyskeho wokrjesa přez lětdźesatki na nazymske koncerty. Tomu bě tež wčera tak. Mnozy su přichwatali, zo bychu Serbski wjesny ansambl Wudwor a Přezpólnych widźeli a słyšeli. Znowa su krasne popołdnjo dožiwili. Škoda, zo sedźachu jenož přewažnje starše lětniki za blidami.
Nowa kniha Geralda Großy z fotografijemi wo Łužicy steješe w srjedźišću čitanja wčera wječor w Budyskej Smolerjec kniharni. Wudał bě ju jeho kolega Jürgen Maćij.
Budyšin (CS/SN). Tři lěta Jürgen Maćij trjebaše, prjedy hač je z wulkeje ličby negatiwow najbóle wuprajace čorno-běłe fotografije wuzwolił. To bě za Geralda Großu zdźěla překwapjace, nimo toho njezwučene režiju wuběra wobrazow ze swójskeje ruki dać.
Dźěło Jürgena Maćija pak hodźi so jara radźene mjenować. Po wobhladanju wobrazow bě wón najprjedy 600 wubrał, doniž njezwosta jich skónčnje sto, kotrež su nětko do knihi zapřijate. Fotografije rysuja žiwjenski puć lěta 1942 rodźeneho fotografa, kiž pochadźa z Kumwałdskeje dynastije tkalcow. Nan bě lěto po narodźe Geralda we wójnje padnył.
Choćebuz (HA/SN). Hižo prěnje tři dny je 26. mjezynarodny festiwal wuchodoeuropskeho filma w Choćebuzu, na kotrymž pokazuja hač do njedźele 200 přinoškow z 45 krajow, wjele wopytowarjow přiwabił. To płaći tež za tón w rjedźe „Heimat/Domizna“, w kotrymž předstaja dohromady 14 filmow, hłownje ze serbskej tematiku. Tuchwilu steja serbska rěč kaž tež zašłosć a přitomnosć w srjedźišću přinoškow. Takle bě to tež srjedu a štwórtk, jako sej něhdźe 150 wopytowarjow tajke wo stawiznach a aktualnym połoženju Serbow wobhlada. Widźeć běchu tež filmy wo serbskej folklornej skupinje Sprjewjan, wo zwiskach mjez Serbami a Słowakami na kulturnym polu a wo Frycu Rochu. Wosebje wjele zajima a kedźbnosće stej produkciji ze Šwicarskeje a Norwegskeje zbudźiłoj. W filmje „Echo“ rysujetej młodej režiserce aktualne połoženje reteromanšćiny w Šwicarskej. W dalšim „Der Mann, der 75 Sprachen sprach“ předstajeja dokumentarisce a z pomocu animacijow žiwjenje a skutkowanje Jura Surowina, kiž je tohorunja delnjoserbsce rěčał. W diskusiji namjetowachu, tónle pask po wšej Łužicy pokazać, wosebje w šulach.
20. mjezynarodne knižne wiki w Krakowje su hižo zaso zašłe. Z wulkej ličbu eksponatow je so Ludowe nakładnistwo Domowina druhi raz na nich wobdźěliło. Mjez cyłkownje 700 wustajerjemi z 25 krajow prezentowachmy na našim stejnišću najnowši a zajimawy poskitk. Wjac hač 68 000 wopytowarjow su organizatorojo na wšitkich štyrjoch dnjach wikow zličili.
W srjedźišću wustajenišća LND steješe kniha Herberta Nowaka „Pisaŕ běch wót młodych lět“ a cejdejka z originalnymi přinoškami. Dale je kniha prof. Dietricha Šołty „Jurij Brězan, Leben und Werk“ mjez pólskimi zajimcami wulku chwalbu žnjała. Biblioteka Śląska z Katowic kaž tež priwatnicy sej knize kupichu.
Tón abo tamny bě nas hižo loni na wikach wopytał a chcyše nětko dalše knihi. Tak bě zajim za Spisy Mata Kosyka kaž tež za Serbski kulturny leksikon dale wulki. Při tym dyrbi so wobkedźbować, zo su knihi za pólskich kupcow poměrnje drohe. Najebać to su sej mnozy předewšěm wučbnicy a słowniki za nawuknjenje delnjoserbšćiny kupili. Hudźbne zynkonošaki, hač hodowne abo chórowe spěwanje, běchu tohorunja požadane.
Tež hdyž njehodźi so jenož mjez Serbami z Delnjeje a Hornjeje Łužicy wo tym diskutować, hač je rěč najwažniši kriterij serbskeje identity – zo je naša rěč wohrožena, w tym su sej zawěsće wšitcy přezjedni. Tak steji serbšćina – w modusu hrožaceje njeeksistency – přiwšěm w srjedźišću wšoserbskeho narodneho naratiwa jako žro kolektiwneje předstawy wo sebje samych.
Wo rěčnych domiznach
Mysle wo Europje při čitanju najnowšeho romana „Narodna dróha“ (w originalu „Narodní třída“) Jaroslava Rudiša
Na spočatku teksta njech steji citat awtora z dosłowa němskeho wudaća z lěta 2015: „Chcych napisać knihu wo nas Čechach, kotřiž smy mjez sobu žiwi a mamy wulki strach před cuzym a před cuzymi. Je něhdźe sto lět trało, prjedy hač dóńdźechmy tam, hdźež dźensa stejimy. Wot Rakusko-Wuherskeje běchmy so 1918 dźělili, 1938 přińdźechu nacije, kotřiž su Židow skóncowali. Tych mnohich Němcow, kotřiž w Čěskosłowakskej bydlachu, su po skónčenju wójny wuhnali. Krótko po přewróće smy so ze Słowakami rozžohnowali. Chcych napisać knihu wo absurdnej samoće, w kotrejž smy dźensa žiwi – wosrjedź Europy.“
Drježdźany (CRM/SN). „Jako je Pětr Wjeńka spočatk lěta 1987 do Zapadneje Němskeje wupućował, spjelni so jemu són“, piše w dosłowje zběrki „Wjelki jědu“ wudawaćel dr. Timo Meškank. Studowany informatikar měješe dwaj konikaj: z kolesom pućować a pisać. Słušeše pak k mnohim předewšěm młodym ludźom, kotřiž widźachu so přez NDRski system w swojim wosobinskim wuwiću zamjezowani. Zběrka krótkeje prozy nadarjeneho literata móžeše hakle 25 lět po jeho tragiskej smjerći wuńć. Wón znjezboži, jako bě do Alpow z kolesom po puću.
Na 142. schadźowanku proša studenća sobotu za tydźeń, 19. nowembra, a to znowa do Budyskeje měšćanskeje hale „Króna“. Countdown za přihotowanski kruh wokoło za projekt zamołwiteje sobudźěłaćerki Załožby za serbski lud Jany Pětroweje tuž běži.
Budyšin (SN/CoR). „Na hosći schadźowanki čakaja studentske kabarety, hudźba, reje a spěwy, 1. serbska kulturna brigada budźe runje tak pódla kaž rejwanska skupina Budyskeho Serbskeho gymnazija – telko je hižo jasne“, powěda wjelelětna organizatorka tradicionalneho zetkanja bywšich a tuchwilnych serbskich studowacych Jana Pětrowa. Wjele wjace wona dobry tydźeń do zarjadowanja sama hišće njewě, znajmjeńša nic, štož wobsah nastupa. Ramik pak kruće steji, wo to je so starała.
Kaž loni staj tež tónkróć Radworčanaj Jakub Wowčer a Maksimilian Kral režiju schadźowanki přewzałoj. „Smój sej wězo někotre zajimawostki wumysliłoj, z kotrymiž chcemy publikum zabawjeć“, praji Jakub Wowčer. Štó budźe moderěrować, to nochce hišće přeradźić: „Překwapjenka dyrbi być. Telko pak móžu hižo rjec: Program budźe jara rjany“.
Po premjerje w Budyšinje a předstajenjach mjez druhim w Radworju, Worklecach a Lejnje bě aktualna hornjoserbska inscenacija Němsko-Serbskeho ludoweho dźiwadła „Do dźěła zdar!“ minjenu sobotu hósć na Sakskich krajnych jewišćach w Radebeulu.
Serbja maja so derje, znajmjeńša w Drježdźanach a Radebeulu. Woni lubuja swoje serbske dźiwadło. Zo móhli sej inscenaciju wobhladać, njetrjebaja ani do Budyšina jěć. Wšako přijědźe dźiwadło k nim – a to ze wšěm, z hrajerjemi a dalšimi sobudźěłaćerjemi, z jewišćowym wobrazom, z techniskimi nastrojemi, z režiju, ze simultanej přełožerku a ze suflezu, kotraž smě samo sobu hrać.