Wojuja za swój přichod

pjatk, 22. měrca 2019 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Z hesłami, kaž Čas ćěka, wy spiće! Wupadnjene šulske hodźiny znjesemy, klimowu změnu nic!, skedźbnichu minjeny pjatk statysacy šulerjow na globalnej akciji „Fridays for future“ na wopačnu klimowu politiku. Po cyłym swěće přewjedźechu wjac hač 2 000 šulerskich stawkow, mjez druhim tež w Choćebuzu.

Naše dźěći přewozmu nowu rólu. Daw­no­ su hižo započeli so z politiku doro­sćenych rozestajeć. Tež naše dźěći doma wšědnje ze mnu powěsće w telewiziji abo w radiju sćěhuja, wo pozadkach zhonja a so za tajkimi prašeja. Runje hladajo na klimowu změnu maja samo hižo swoje nazhonjenja a paruja zymu ze sněhom.

Tež dźěći chcedźa zamołwitosć přewzać, něšto abo někoho wolić dźě hišće njemóža. Runje tohodla su puć protesta wolili, zo bychu za swój žiwjenjahódny přichod na swěće wojowali.

Historiski zmylk a tragedija

pjatk, 15. měrca 2019 spisane wot:
Marko Wjeńka

Dopominaće so poprawom hišće na to, kak sće před třomi lětami wo brexiće, wo wu­stupje Wulkeje Britaniskeje z Europskeje unije, zhonili? My sedźachmy w kruhu swójby na campingownišću w Južnym Tirolu při snědani a hotowachmy so na wopyt koparskeje hry euro­peady, jako něchtó rjekny: „Zapiń tola raz radijo­, wčera su Britojo wothłosowali.“ Hišće­ wječor do toho běchmy wo tym rěčeli­ a wšitcy běchu přeswědčeni, zo wobydlerjo bri­tiskeje kupy dale w EU wo­stanu. Wšako wědźa, kotre lěpšiny z njej maja. Ćim wjetši bě šok, jako wo wu­slědku zhonichmy. Snadna wjetšina ludźi bě so za brexit wuprajiła. Wěšćenja slědźenskich institutow, po kotrychž je wjetšina přećiwo brexitej, njeběchu so jako­ prawe wopokazali.

Bernd Pittkunings

Před 50 lětami bě w Błótach z wašnjom, zo su mać resp. mandźelska, wučerka a druhdy tež wowka k dnjej žonow kwěćel dóstali. To njebě za muži jednory nadawk, dokelž bě jenož mały wuběr němsko-demokratiskich kwětkow. Dźensa je zahrodnistwo na wsy bankrot a zahrodnica předawa wukrajne kwětki na tankowni. Prajiš-li nětko jako muž předawarce: „Wšo dobre k dnjej žonow!“ wotmołwa zwjetša rěka: „Wam tež!“, abo wječor: „Wy sće dźensa prěni, kiž na to mysli.“

Konkretnosć tyje

pjatk, 01. měrca 2019 spisane wot:
Axel Arlt

Město Choćebuz wopokazuje so znowa jako pućrubar. Jako prěnje w Braniborskej je dwurěčne mjeno wužiwało a w lěće 2014 městne tafle nastajiło, na kotrychž stej němske a serbske mjeno města­ jenak wulkej. Wot zawčera­wšeho maja w delnjołužiskej metropoli wustawki wo spěchowanju serbskeje rěče a kultury. Tež to je braniborska premjera.

Wědźeć, hdźe črij tłóči

pjatk, 22. februara 2019 spisane wot:
Jan Kral

Zawody a institucije su za swoju eksistencu pokazane na dobry a předewšěm derje wukubłany dorost, na ludźi, kotřiž předewzaće wuspěšnje dale wjedu. Tak měło to samo na sebi tež w serbskich institucijach­ być. Wočiwidnje pak tomu tak njeje, hewak njebychu so jich nawodźa na kultusoweju ministrow Sakskeje a Braniborskeje z próstwu wo pomoc wobroćili. Činili wšak su to bjez wědźenja Zwjazkoweho předsydstwa Domowiny, a tak je list mjez jeho čłonami kontrowersnu diskusiju zbudźił.

Doprědka wróćo do zymneje doby

pjatk, 15. februara 2019 spisane wot:
Bosćan Nawka

Knježerstwje USA a Ruskeje wotpowědujetej trajnemu retrotrendej a wobradźatej nam nostalgiski nawrót do 1980tych lět. A kak rjana wona tola bě, tale zymna wójna! Tak mjenowane INF-zrěčenje, w kotrymž běchu so Američenjo a Sowjetski zwjazk na wotstronjenje „kosmiskich aparatow“ – tu su naši słownikarjo wosebje kreatiwnu chłóšćenku w dwu­zwjazkowym němsko-serbskim glosaru zwěčnili – dojednali, stej Washington a Moskwa wupowědźiłoj. Potrjechene su rakety a cruisemissile z wužitnej ćežu wjace hač 500 kilogramow a dotřělnosću wot 500 do 5 000 kilometrow, zaměstnjene na kraju. Nětko móže Udo Lindenberg swoju štučku wo „lěsu atomowych raketow“ znowa wudać, a snano rozmysluja samo Puhdyje wo comebacku a aktualizuja swoju „Knihu“. Wšako mamy mjeztym štyri miliardy tendencielnje płakacych woči wjace.

Jenož kapka na hižo horcy kamjeń

pjatk, 08. februara 2019 spisane wot:
Bianka Šeferowa

Sakska přewozmje kóšty za škitne na­prawy před wjelčimi nadpadami. Tole je za plahowarjow skotu dobra powěsć, wšako su płoty a elektriske připrawy drohe­ dosć. Přiwšěm je to potom tola jenož kapka na hižo horcy kamjeń. Hłowne konflikty mjez wobydlerjemi a rubježnym zwěrjećom su njerozrisane. Wobćežne přidatne dźěło, stajnje płoty natwarjeć, z milinu wuhotować a wosebity banćik připrawjeć, wostanje. A tež strach, zo móhło zwěrjo wowče stadła nadpadnyć, njeje so pominył. Wšako je dosć přikładow, hdźež je wjelk najebać wysoke zadźěwki, płoty přewinył. Předewšěm pak je dale njejasne, w kotrych nuzowych padach smě so wjelk zatřělić.

Na kóšty našich wnučkow

pjatk, 01. februara 2019 spisane wot:
Marko Wjeńka

Njesłušam poprawom k tym, kotřiž swět jeno přez čorne nawoči widźa. Hladam-li pak na dźěło tak mjenowaneje wuhloweje komisije a wosebje na tydźenja předstajene „wuslědki“, mam wulke wobmyslenja a tójšto prašenjow.

Najbóle so prašam: Zwotkel budźemy po lěće 2038 milinu brać, po tym zo poslednju milinarnju zawru? Změjemy po­tom­ w měrnej zymskej nocy hišće ćopłu stwu, hdyž solarne připrawy njefunguja a wětrniki so njewjerća? Što budźe z płaćiznu miliny? Hižo nětko płaća ludźo w Němskej po wšej Europje najwjace za milinu, štož je předewšěm wuskutk woneje wulkeje politiskeje ofensiwy na dobro wobnowjomnych energijow wokoło lěta 2000. Nětko je kóždemu jasne, zo płaći­zny miliny dale rozrostu, hdyž Němska jadrowe a wuhlowe milinarnje wotpinje a sej tak połojcu wšeje elektroenergije sama rubi. Alternatiwy za tutu formu spušćomneje energije njejsu nihdźe žane spóznajomne. Zo budźe hač do lěta 2038 technika tak daloko wuwita, njech wěri, štóž chce! A zo budźe zwjazkowe knježerstwo ze swojimi přiražkami płaćiznu miliny takrjec kumštnje nisku dźeržeć, mam prosće za rjanu bajku.

To móžeš jenož z hłowu wić

pjatk, 25. januara 2019 spisane wot:
Měrćin Weclich

Bych-li Pančičansko-Kukowski wjesnjanosta był, bych wšitko stejo a ležo wostajił a sej rjekł: „Čehodla sej to načiniš?“

Što je so stało? Hižo wjele lět prócuje so staršiska přirada Šule Ćišinskeho wo to, zo bychu spěšnosć awtow při kubła­nišću na 30 km/h wobmjezowali. Nanojo a maćerje wobkrućichu to ze starosću, zo so šoferojo často na tempolimit njedźerža, zo wosebje rano wjace nakładnych awtow přez wjes ridruje a zo je někotrym samo čerwjena ampla smorže. Tak běchu so starši najprjedy z próstwu na Budyski krajnoradny zarjad wobroćili. Jako tam požadanje wo pomjeńšenje spěšnosće na hłownej dróze wotpoka­zachu, widźachu tež wučerjo kubłanišća a Pančičanska gmejnska rada šansu, zo přichodna instanca, hamt Sakskeho krajneho zarjada za dróhotwar a wobchad tempo na 30 km/h při šuli postaji.

Čas nětko zrały?

pjatk, 18. januara 2019 spisane wot:
Janek Wowčer

Tema serbske kubłanje so w zjawnosći, w rozmołwach „za stajnym blidom“ abo w diskusijach mjez znatymi časćišo jewi. Tele dny pak mnozy naležnosć wosebje tematizuja, dokelž su wuslědki přepytowanja wučby po modelu Witaj w Delnjej Łužicy wozjewjene. Zo njedocpěwaja te žane wusahowace pozitiwne wuslědki, bě wšak hižo do spočatka tak mjenowaneje ewaluacije znate, štož Delnjoserbja sami tež zjawnje přiznawaja.

Wjacori pak su wuslědkow dla zlu­dani, hdyž słyša, zo su wukony šulerjow nastupajo serbšćinu po 5. lětniku špat­niše hač do šulskeho zastupa. Što pak wočakuja, hdyž je situacija často tajka, zo njeje serbšćina jako předmjet – wšojedne hač w Hornjej abo Delnjej Łužicy – němčinje runohódna, ale často jenož „připlack“ k wučbje. A byrnjež so wobstejnosće tu a tam polěpšeli, njemóžu so přeco hišće zaćišćej wobarać, zo je tež w druhich wobłukach žiwjenja tak. Na přikład w komunalnej politice, hdyž wobkedźbuju nałožowanje našeje maćeršćiny w Budyskim krajnoradnym zarjedźe a dalšich komunalnych zarjadach.

nawěšk

  • Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu je 16. a 17. měrca mjeztym 28. serbske jutrowne wiki w Budyskim Serbskim domje wuhotował. Wiki běchu jara wuspěšne, tež nastupajo ličbu wopytowarstwa. Tule smy wam někotre fotowe impresije z wikow zestajeli

nowostki LND