Wosebita „kralowna instrumentow“ w Drježdźanach poswjećena

Městna na koncertnej žurli Kulturneho palasta w Drježdźanach běchu 8. septembra jara požadane. Tam bu nowy instrument Budyskeje pišćeletwarskeje firmy Eule poswjećeny. Wosebite su Eulec pišćele hižo tohodla, dokelž su jeničke koncertne mjez 14 pišćelemi w Drježdźanskich cyrkwjach a snano třeće swojeho razu w Sakskej, nimo koncertnych pišćelow w Zhorjelcu (wot lěta 1910) a w Lipšćanskej Sukelnicy (wot 1986).

K tajkemu zarjadowanju słuša swjedźenska narěč. Dokelž jednaše so wo poswjećenje najwjetšeho hudźbneho instrumenta, njezadźiwa, zo so wjacori lawdatorojo­ – w přitomnosći sakskeho minis­terskeho prezidenta Stanisława Tilicha­ – słowa jimachu.

Swojorazny přistup k potajnosćam Budyšina

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu pokazuje wustajeńcu mólbow

Spěchowanski kruh za serbsku ludowu kulturu, załoženy 1991, je drje najznaćiši dźakowano tomu, zo je mjeztym hižo 64. wiki jutrownych jejkow přihotował. „Mjenje znate, ale nic mjenje zajimawe, su dalše projekty spěchowanskeho kruha“, kaž wo sebi twjerdźa. Tele twjerdźenje je woprawnjene: Wot kónca awgusta su w Serbskim domje w Budy­šinje wuslědki zašłeje dźěłarnički two­rjaceho wuměłstwa widźeć. Ludowi wuměłcy běchu so tónkróć do Budyšina samoho na „hóńtwu“ za hódnymi motiwami podali, slědujo tak wužadanje towarstwa. „Narodne drasty wotpowědnych regionow słuža w molerskich dźěłarničkach jako motiwy, w Delnjej Łužicy husto w kombinaciji z architekturu abo z temu hórnistwo a wuhlo, w Hornjej Łužicy často w zwisku z temami přirody.“

Hdźe je naše jazykowe ‚r‘ wostało?

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Marje Kubašec dla bě mje Budyska Domowinska skupina před něšto časom wopytała. Jako starša sotra mojeje maćerje bě so wona 1890 w Chasowje narodźiła. Wottud přewodźachmy ju 1976 k poslednjemu wotpočinkej na Radworskim kěrchowje. Za čas wójny a po njej bydleše ćeta Marja blisko nas a na kóncu hromadźe z nami w Chasowskim Kubašec statoku wosrjedź wsy. Mi běše wona kaž druha mać, mjeztym zo so jeje sotra-lěkarka wo nawal pacientow staraše. Hosćo z Budyskeje Domowinskeje skupiny wočakowachu wote mnje awtentiske informacije wo spisowaćelce. Na to běch přihotowany, nic pak na njewočakowane zahajenje rozmołwy.

W modernych bajkach přeco wo čerta dźe

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Awtor Jürgen Tiede w Janšojcach wustupił

Kak móže so z dźěłaćerja stać redaktor, awtor a powědar bajkow, widźiš na Jürgenje Tiedźe z Wojerec. Narodźił bě so 1940 w Drježdźanach. Wuknył je powołanje zamkarja lokomotiwow, a jako tajki dźěłaše na wšelakich twarnišćach a milinarnjach NDR, mjez druhim w Lubnjowje. Dokelž je so jara za kulturu a wuměłstwo zajimował, poda so 1976 na studij kulturnych­ a wuměłstwowych wědomosćow, najprjedy na fachowej šuli w Mišnje a potom na Lipšćanskej uniwersiće. Studij jemu zmóžni, přewzać jako redaktor a awtor publikaciju „Po­wšitkowny leksikon wuměłstwa. Two­rjacy wuměłcy wšěch dobow a krajow“, kotryž je znate nakładnistwo Seemann w Lipsku wudało. A wot lěta 1991 je Jürgen Tiede swobodny redaktor a awtor za nakładnistwo Saur w Mnichowje.

Serbowka

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Justyna Michniuk

W poslednim sćělesnjenju běch Serbowka

nošach rjanu, wušiwanu drastu

molowach jutrowne jejka

a njedźelu spěwach w Chróšćanskej cyrkwi

wótře kěrluše w swojej rěči

Nětko sym Europjanka, w Pólskej rodźena

nošu čornu drastu, dokelž wěčnje žaruju

wo swoju zhubjenu identitu

Znaju drje pjeć rěčow, ale w žanej njemóžu

zwuraznić swoju zludanosć

z woprawdźitosće

Rozdwojenje

Pytajo za swojimi korjenjemi

wostach tčacy mjez lětomaj ’39 a ’89

Što běše mjeztym?

Štó mi wotmołwi na wšě moje prašenja?

Njewěm, štó sym a dokal słušam

Wěm jenož, zo běchu moji prjedownicy Słowjenjo,

a słowjanska krej zawjazuje

(Z pólšćiny Dorothea Šołćina)

Nowa lyrika Justyny Michniuk

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

W sewjeropólskim měsće Toruń rodźena a dźensa w Hamburgu bydlaca swobodna publicistka Justyna Michniuk pisa w pólskich časopisach přeco zaso wo zańdźenosći a přitomnosći Łužiskich Serbow. 30lětna Pólka je absolwentka studija mjezynarodnych stykow a balkanskeje filologije. Lěta 2010 wopyta wona­ prěni raz Łužicu, hdźež přewjedźe pólne slědźenja na temu „Łužica w 21. lětstotku – narodna identita a mjeńšinowe prawa w časach stopnjowaneje globalizacije a zjednotnjenja kultury“. Tema identity wotbłyšćuje so tež w jeje poeziji, přetož jako Pólka we wukraju rozestaja so basnjerka ze swojej narodnosću kaž tež z jazykami, kotrež rěči. Loni wobdźěli so prěni raz na Swjedźenju serbskeje poezije a přednjese w „nocy poezije při Starej wodarni“ swojej basni „Serbowka“ a „Rozdwojenje“, kotrejž stej w časopisu „Matrix“ (čo. 3/2016) pólsce, serbsce a němsce publikowanej. Tež za lětuši swjedźeń pozije na česć Jurja Chěžki, kotryž­ je bohužel wupadnył, bě Justyna Michniuk zajimawe basnje zapósłała. Chcemy je tule přebasnjene wozjewić a je tak publikumej spřistupnić.

Dorothea Šołćina

Brojenje

pjatk, 17. nowembera 2017 spisane wot:

Justyna Michniuk

Čas kapaše mi přez porsty

Přeńdźe do zašłosće

Do kotrejež njeda so nawróćić

Kaž k wotstawkej w knize

Wučerpana wot powabliwosćow

A podawkow bjez wuznama

Zawjertnych honač zachodnosće

Zo njebych ani chwilki hižo zhubiła

Z toho časa sym mjez wčera a dźensa

Jutře so ženje njestanje

Jenož kusk je mi škoda 

Zo nimam před sobu žadyn přichod

(Z pólšćiny přebasniła

Dorothea Šołćina)

Serbja, Estojo a Letojo w stawiznopisu Wittenbergskich humanistow

Kónc lěta 1523 pisaše Martin Luther: „Z radosću chcu was zbóžnoprajić, kotřiž sće na kóncu swěta spomóžne słowo ze wšej žadosću přijeli.“ Tele chwalobne słowa wupraja wón křesćanam we wulkich městach Livlanda, kónčinje, kotraž hłownje teritorijej dźensnišeju republikow Estiskeje a Letiskeje wotpowěduje. Riga a Reval – moderny Tallinn – stej za Lutherowy čas němskorěčnej a kruće do wikowanskeje syće Hansy zaplećenej měsće, kotrejž běštej jenož něšto dnjow wot mórskich přistawow sewjerneje Němskeje zdalenej. A přiwšěm woznamjenještej za reformatora kaž tež za mnohich jeho rowjenkow kónc swěta.

Romantica tójšto zajimcow nawabiła

pjatk, 10. nowembera 2017 spisane wot:

Modowa přehladka „Són z lódki“ wosebity zajim zbudźiła

Kónčny wohnjostroj Budyskeje nakupowanskeje nocy RomanticaFabienne Wjacławkec w narodnej drasće Budyskich ewangelskich Serbow

Wulkotne dožiwjenje wopytowarjam zbliska a zdaloka bě minjenu sobotu Budyska nakupowanska nóc Romantica. Wjac hač 80 wikowarjow Budyskeho nutřkowneho města kaž tež 70 w Centeru­ na Žitnych wikach so na njej wobdźěli. Kaž Budyska citymanagerka Gunhild Mimuß zdźěli, su něhdźe 50 000 hosći tón wječor w sprjewinym měsće zličili. Woni dožiwichu swjedźensce wupyšene město, hdźež běchu cyłe dróhi kaž tež jednotliwe domy wosebje wobswětlene. Na Bohatu wěžu bu imageowy film města projicěrowany, zajimcam poskićachu rejwanske a wohnjowe pokazki a laserowu show pólskich specialistow při sportowym domje Timm, w kotrejž akterojo woheń, wodu, powětr a zemju kombinowachu. A wulkotny kónčny wohnjostroj postara so wo dospołnje přepjelnjeny Móst měra.

Pohladnicy powědaja wo dawnych časach, swědča wo podawkach a ludźoch. Alfons Handrik wotkrywa nam swět, na kotryž smy w minjenych lětach nimale pozabyli.

Chróšćan Šulerjo

nowostki LND